چرا ذخایر ارزی افغانستان در بانکهای کشورهای دیگر نگهداری میشود؟
فرمان اجرایی جو بایدن در مورد دو بخش کردن هفت میلیارد دالر پشتیبانۀ بانکی افغانستان، سرخط رسانهها قرار گرفت.
اما به باور مسئولان پیشین و فعلی بانک مرکزی افغانستان این اندوختههای ارزی ۷ میلیارد دالر نه، بل ۹.۱۶۰ میلیارد دالر است که در کنار پول، طلا و اسناد معتبر هم شامل آن است.
خان افضل هده وال رئیس پیشین بانک مرکزی کشور میگوید هفت میلیارد این دارایی در بانکهای امریکا موجود بود و به همین خاطر رئیس جمهور امریکا به اساس صلاحیت خود در مورد همین مقدار پول تصمیم گرفت: "جوبایدن بخاطری در مورد همین هفت میلیارد دالر فرمان صادر کرد تا بانکهایی که در آن کشور اند برای شان جواز داده و تحت نظارت آنهاست. تنها به آنها دستور داده شده است و این طبیعی است که در کشورهای دیگر صلاحیت ندارند."
خان افضل هده وال رئیس پیشین بانک مرکزی افغانستان میگوید که ۲.۱۶۰ میلیارد دالر باقی مانده در کشورهای مختلف دیگر است که افغانستان با آن کشورها داد و ستد بازرگانی دارد.
اما چرا ذخایر ارزی افغانستان در بانکهای کشورهای دیگر نگهداری میشود؟
آقای هده وال میگوید که اندوختههای ارزی برای توازن پرداختهای بازرگانی و در کنار آن برای داد و ستد یک پشتیبانۀ خوب است و به همین اساس افغانستان در بانک هایی حساب باز میکند که با آن کشور تجارت داشته باشد.
او در ادامه گفت: "زمانی که افغانستان به کشورهای دیگر جنس صادر میکند، زمانی که جنس در آنجا به فروش میرسد پولش به همین حسابها اضافه میشود و ما اینجا برای تجار در حساباتشان پول میفرستیم و در افغانستان افغانی داده میشود و آنجا اسعار باقی میماند. حرف دوم این است که بزرگترین کمک کنندهها امریکا بود، امریکاییها در حسابات ما پول پرداخت میکردند و ما اینجا افغانی پرداخت میکردیم."
به همین گونه از ذخایر ارزی در بخش واردات هم استفاده میشود و یک تجار با دادن پول به بانک مرکزی افغانستان میتواند در کشورهای دیگر از همین حساب پول برداشت کند.
اما این هم بارها مطرح میشود که پولهای منجمد شده چهگونه و چرا با واحد پولی یا ثبات و ارزش افغانی وابسته است؟
خان افضل هده وال رئیس پیشین بانک مرکزی میگوید: "هرگاه این ذخایر از ما گرفته شود طبیعی است که ما مصرف افغانی را داریم، در این وقت به جز این که نشر افغانی را بیشتر سازیم، راه دیگر نداریم، زمانی که نشر پول افغانی زیاد شود قیمتها در داد و ستد بالا میرود، ارزش پول از بین میرود و انفلاسیون پولی بوجود میاید."
با این همه پیش از این قصر سفید و وزارت خارجه امریکا گفته اند که از تصمیم رئیس جمهور بایدن برداشت نادرست شده است، هنوز راه انتقال ۳.۵ میلیارد دالر به افغانستان معلوم نیست و از سوی دیگر فیصله پرداخت ۳.۵ میلیارد دالر دیگر به قربانیان حملات یازدهم سپتمبر از سوی محکمه صورت میگیرد.
اما نگرانیها این اند که هرگاه این ذخایر ارزی همه به افغانستان انتقال شود ممکن در راههای مصرف شود که به جای فایده، زیان آن بیشتر باشد.
جاوید صافی معاون پیشین کمیسیون مالی و بودجه ولسی جرگه در مورد گفت: "هیچ تضمین وجود ندارد که پس از قرارگرفتن این پول به دست طالبان، آنها نتوانند این پول را مصرف کنند، بهخاطری که داد و ستد تجارتی با آنها متوقف است و آنها مجبور استند که این پول را برای پیشبرد امورات دولتی به مصرف برسانند."
اما صابر مومند سخنگوی بانک مرکزی افغانستان اطمینان میدهد که ذخایر ارزی مال ملت است و مطابق به قوانین از آن حفاظت میشود: "ذخایر ارزی افغانستان به اساس قانون و مقررات برای تطبیق سیاست پولی، فراهم سازی سهولتها در بخش تجارت و به هدف تحکیم نظام مالی کشور استفاده میشود."
به اساس معلومات یک منبع در بانک مرکزی که با رادیو آزادی شریک کرده است، ذخایر ارزی افغانستان سه روز پیش از حاکمیت طالبان زمانی که ولایتها پیهم در حال سقوط قرار داشت منجمد شد، برای آزاد سازی این ذخایر ارزی حکومت طالبان بارها تقاضا کرد و مردم نیز اعتراض کردند. اما فرمان صادر شده از سوی رئیس جمهور امریکا در پیوند با آزادسازی این ذخایر ارزی واکنش هایی را برانگیخته و این خواست نیز مطرح شد که وی در تصمیمش تجدید نظر کند.