«کرم گوش» چیست؟ / چرا بعضی آهنگها مدام در ذهن تکرار میشوند؟
همه ما تجربه کردهایم که یک موسیقی یا ترانه خاص بارها و بارها در ذهنمان تکرار میشود، حتی زمانی که نمیخواهیم به آن فکر کنیم. این پدیده که به آن «کرم گوش» (Earworm) میگویند، میتواند ساعتها یا حتی روزها در ذهنمان باقی بماند. اما چرا بعضی آهنگها بیشتر از بقیه در ذهنمان گیر میکنند؟
دلیل اصلی این اتفاق، ترکیبی از عوامل روانشناختی، موسیقایی و حتی بیولوژیکی است. مغز ما به الگوهای آشنا واکنش نشان میدهد و آهنگهایی که دارای تکرار، ملودی ساده و ریتم جذاب هستند، بیشتر احتمال دارد که در ذهنمان بمانند. برخی تحقیقات نشان میدهند که آهنگهایی با ریتم متوسط و ساختار موسیقایی خاص، بیشترین شانس را برای تبدیلشدن به کرم گوش دارند. همچنین، احساسات و خاطراتی که یک ترانه در ما ایجاد میکند، تأثیر مستقیمی بر میزان ماندگاری آن در ذهن دارد.
از نظر علمی، پدیده کرم گوش به نحوه پردازش اطلاعات در حافظه کوتاهمدت و ارتباط آن با حافظه بلندمدت مربوط میشود. مطالعات نشان دادهاند که ترانههایی که احساس نوستالژی، شادی یا هیجان ایجاد میکنند، بیشتر در ذهن باقی میمانند. علاوه بر این، آهنگهایی که کلمات یا ملودی آنها در یک الگوی تکرارشونده ساخته شدهاند، تمایل بیشتری به گیرکردن در ذهن دارند. جالب اینجاست که این اتفاق میتواند گاهی برای ما آزاردهنده باشد، اما در برخی موارد نیز میتواند باعث تقویت حافظه و افزایش تمرکز شود.