Serbia kërkon hetime nga SHBA-ja dhe Rusia për topin zanor
Kryeministri në dorëheqje i Serbisë, Millosh Vuçeviq, tha se i ka dërguar një kërkesë Byrosë Federale të Hetimit (FBI) të Shteteve të Bashkuara dhe Shërbimit rus të Sigurisë (FSB), për të kryer hetime të pavarura nëse është përdorur ose jo topi zanor në protestën e 15 marsit në Beograd.
Duke folur për Televizionin Pink të Serbisë, Vuçeviq tha se i ka nënshkruar zyrtarisht dokumentet dhe se, përmes Ministrisë së Punëve të Jashtme, përkatësisht ambasadave serbe në Uashington dhe Moskë, ua ka dërguar kërkesat shërbimeve të sigurisë së këtyre vendeve.
“Me përgjegjësinë më të madhe mund të them se, më 15 mars, në asnjë lokacion, nuk është përdorur topi zanor apo diçka e ngjashme. Asnjë urdhër nuk është lëshuar për të dhe askush nuk e ka parë atë pajisje. Është e pamundur të mos ketë lëndime shëndetësore në momentin që përdoret ajo pajisje. Ajo shkakton pasoja të menjëhershme”, tha Vuçeviq.
Më herët, Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë njoftoi se ministri Ivica Daçiq i ka dërguar një letër drejtorit të FBI-së, Kash Patel, duke e ftuar të ndihmojë në një analizë në fushën e përdorimit të pajisjeve që lëshojnë valë zanore.
Ndihma u tha se u kërkua “duke marrë parasysh se Ministria e Brendshme është përballur me akuza publike dhe mediatike, se anëtarët e saj kanë përdorur ‘top zanor’ gjatë një mitingu publik, të mbajtur në Beograd më 15 mars”.
Daçiq tha për portalin “Danas” se policia posedon armë sonike, ose “topa zanorë”, dhe se këto sisteme, të cilat janë blerë në vitin 2021, janë në pronësi të Ministrisë së Punëve të Brendshme.
Daçiq tha se këto sisteme ruhen në kuti në depo, se janë në pronësi të Ministrisë së Punëve të Brendshme, por se nuk janë futur në përdorim dhe nuk janë montuar në ndonjë mjet apo sistem.
Paraprakisht, zyrtarë të lartë shtetërorë të Serbisë këmbëngulën se as policia dhe as ushtria nuk posedojnë “topa zanorë”.
“Ka qenë një deklaratë e paqartë. Ajo që nënkuptohej me të, ishte se Ministria e Brendshme nuk e ka përfshirë këtë mjet në arsenalin e saj të mjeteve shtrënguese”, tha Daçiq për “Danas”-in.
Zyrtarët i mohuan edhe akuzat e organizatës ndërkombëtare joqeveritare, “Earshot”, e cila, në bazë të analizave të videove dhe audio-incizimeve nga protestat e 15 marsit, deklaroi se në to dëgjohet tingull i prodhuar nga arma Vortex Ring Gun, apo topi Vortex.
Videot e postuara në rrjetet sociale treguan qytetarë të mbledhur në protestë, të cilët, pasi dëgjojnë një zhurmë, largohen anash me nxitim.
*Video: Një pjesë e opinionit në Serbi, por edhe Komisioni Evropian kanë thënë se presin që autoritetet serbe të hetojnë rrëmujën e papritur gjatë protestës studentore në Beograd më 15 mars
Ngjarja nxiti panik te qytetarët, ndërsa, tash për tash, nuk ka asnjë informacion zyrtar se çfarë e shkaktoi reagimin e tillë të turmës.
Më 15 mars, në Beograd u zhvillua një protestë e madhe, për shkak të incidentit në Novi Sad, ku, nga shembja e një strehe në Stacionin Hekurudhor të qytetit, humbën jetën 15 persona, nëntorin e kaluar.
Që nga ajo kohë, nën organizimin e studentëve, mbahen vazhdimisht protesta anembanë Serbisë. Studentët kanë bllokuar edhe dhjetëra fakultete, duke kërkuar përgjegjësi penale dhe politike për incidentin në Novi Sad.
Disa parti opozitare i akuzuan, gjithashtu, autoritetet serbe për përdorimin e topit zanor në protestë - gjë të cilën autoritetet e mohuan.
Topi zanor i përket një grupi armësh jovdekjeprurëse, që mund të përdoren për qëllime policore dhe ushtarake, si: kontrolli i trazirave, zmbrapsja e sulmeve ose komunikimi në distanca të gjata.
Udhëzimet e Kombeve të Bashkuara për vitin 2020 thonë se, edhe pse llojet e tilla të armëve janë krijuar për të reduktuar rrezikun e vdekjes në krahasim me armët konvencionale të zjarrit, përdorimi i tyre mund të shkaktojë lëndime serioze ose vdekje.