Κόστη και κίνδυνοι για την Ελλάδα μέσω ΕΕ

Η πανηγυρική ανακοίνωση επιβολής επιπλέον δασμών από τις ΗΠΑ στα εισαγόμενα προϊόντα προκάλεσε παγκόσμιο σοκ. Στην Ελλάδα, οι δασμοί εκτιμάται ότι θα φέρουν μείωση της τάξεως του 0,5% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 1,1 δισ. ευρώ. Στις εξαγωγές ελληνικών και άλλων ευρωπαϊκών προϊόντων προς τις ΗΠΑ θα εφαρμόζεται επιπλέον δασμός 20%.

Οι ελληνικές εξαγωγές στις ΗΠΑ έφτασαν τα 2,4 δισ. ευρώ το 2024 και αντιστοιχούν στο 4,8% της συνολικής αξίας των εξαγωγών, συνεισφέροντας περίπου 1% του ΑΕΠ. Τα ελληνικά προϊόντα που κατέγραψαν τη μεγαλύτερη αξία εξαγωγών στις ΗΠΑ ήταν:

1. Προϊόντα διύλισης πετρελαίου: 551 εκατ. ευρώ (23% του συνόλου).

2. Φρούτα, λαχανικά και ποτά: 486,6 εκατ. ευρώ (20%).

3. Αλουμίνιο και χάλυβας: 201,7 εκατ. ευρώ (8%).

Τα προϊόντα διύλισης πετρελαίου χαρακτηρίζονται από μικρότερη ελαστικότητα βραχυπρόθεσμα, ειδικά δεδομένης της πρόθεσης των ΗΠΑ να ενισχύσουν την εγχώρια βιομηχανική παραγωγή. Έτσι, οι εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ δεν αναμένεται να πληγούν σημαντικά.

Ωστόσο, τις συνέπειες των δασμών αναμένεται να νιώσουν και οι εξαγωγικές επιχειρήσεις τροφίμων, και συγκεκριμένα προϊόντα όπως η φέτα, οι κομπόστες ροδάκινου και οι ελιές. Επιπλέον, επιπτώσεις αναμένεται να υπάρχουν και στα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, με τα πρώτα να εκτιμάται ότι θα επηρεαστούν περισσότερο, όπως συνέβη με την επιβολή δασμών κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, την περίοδο 2018 – 2021.

Σύμφωνα με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, οι δασμοί των ΗΠΑ αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη της ευρωζώνης κατά 0,3-0,4% του ΑΕΠ, ενώ οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά περίπου 15%. Έτσι, ελληνικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή άλλων προϊόντων σε χώρες της ΕΕ ενδέχεται επίσης να πληγούν.

Αν και η επίπτωση στην ελληνική οικονομία δεν θα είναι μεγάλη βραχυπρόθεσμα, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Είναι κρίσιμο να διατηρηθεί η δημοσιονομική πειθαρχία μέσω επίτευξης ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων, ώστε να μην επιδεινωθεί η δυνατότητα δανεισμού από τις αγορές. Άλλωστε, η αυξημένη αβεβαιότητα αναμένεται να οδηγήσει σε άνοδο των αποδόσεων ομολόγων και μετοχών, όπως φάνηκε ήδη από την πρώτη μέρα επιβολής των δασμών.

Εξάλλου, η δασμολογική πολιτική του Τραμπ θεωρείται βέβαιο ότι θα αποδυναμώσει το δολάριο. Ήδη την πρώτη μέρα εφαρμογής των δασμών, η αξία του δολαρίου έναντι του ευρώ έπεσε κατά περισσότερο από 2%, φτάνοντας σε χαμηλά εξαμήνου. Ως εκ τούτου, όλες οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ θα γίνουν φθηνότερες, με βασικότερα τα είδη πετρελαίου.

Αντιθέτως, η ενίσχυση του ευρώ θα κάνει τις εξαγωγές των χωρών της ευρωζώνης (συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού) ακριβότερες για τις περισσότερες χώρες του κόσμου. Για αυτό και είναι ζωτικής σημασίας η ενδυνάμωση της εμπορικής ένωσης της ΕΕ, προκειμένου να μη μειωθεί η παραγωγή στην Ευρώπη και να ενισχυθεί η αυτάρκεια της Γηραιάς Ηπείρου.