Ελευθερία του Τύπου: Πολλαπλές πιέσεις στους έλληνες δημοσιογράφους
Ως «υπαρξιακή» χαρακτηρίζει τη μάχη για την ελευθερία του Τύπου και τον πλουραλισμό σε όλη την ΕΕ η έκθεση της Civil Liberties Union για 21 χώρες, που αποκάλυψε χθες η εφημερίδα «Guardian», καθώς διαπιστώνει αυξανόμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις στα δημόσια Μέσα, αδιαφάνεια στο ιδιοκτησιακό καθεστώς και απειλές κατά δημοσιογράφων.
Στην 81 σελίδων έκθεση δεν είναι λίγες οι αναφορές στην Ελλάδα. Γίνεται ιδιαίτερη μνεία σε πολλαπλές απειλές για τους δημοσιογράφους, στις οποίες περιλαμβάνονται φραστικές επιθέσεις κυρίως στο Διαδίκτυο αλλά και σωματικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών και άλλες δημόσιες διαδηλώσεις. Ειδική αναφορά υπάρχει και για τις SLAPPs, όπως είθισται να ονομάζονται αβάσιμες μηνύσεις ή αγωγές που κατατίθενται από ισχυρά πρόσωπα εναντίον οργανισμών ή δημοσιογράφων που ασκούν κριτική σχετικά με ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος. «Κάποια καλά νέα ήρθαν από την Ελλάδα», σημειώνεται στη σελίδα 61 της έκθεσης, με αναφορά στις διαδικασίες που ξεκίνησε ο Γρηγόρης Δημητριάδης κατά δημοσιογράφων αλλά απορρίφθηκαν από δικαστήριο της Αθήνας που έκρινε ότι «το ρεπορτάζ σχετικά με την εμπλοκή του Δημητριάδη στο σκάνδαλο κατασκοπείας Predator ήταν προς το δημόσιο συμφέρον και προστατεύεται από την ελευθερία της έκφρασης». Προστίθεται ότι η Ελλάδα δεν έχει ακόμη μεταφέρει την οδηγία στο εθνικό δίκαιο, ούτε έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης για την καταπολέμηση των SLAPPs. «Αυτό αφήνει κρίσιμα κενά στην προστασία της ελευθερίας του Τύπου και της ασφάλειας των δημοσιογράφων σε μια χώρα όπου οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν τακτικά απειλές και παρενόχληση».
Η έκθεση, που εκπονήθηκε από την Ενωση Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη με βάση το έργο 43 ομάδων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από 21 χώρες, ανέφερε ότι αρκετές κυβερνήσεις της ΕΕ επιτίθενται στην ελευθερία του Τύπου ή αποδυναμώνουν την ανεξαρτησία και τη ρύθμιση των μέσων ενημέρωσης. Τονίζεται ότι ο πλουραλισμός των ΜΜΕ σε πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ περιορίζεται ολοένα και περισσότερο από τη μεγάλη συγκέντρωση ιδιοκτησίας, ακόμη και σε χώρες με παραδοσιακά ελεύθερες αγορές μέσων ενημέρωσης, ενώ το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει είναι ότι η ελευθερία του Τύπου καταρρέει σε ολόκληρη την Ενωση. Μαζί με τους αδύναμους κανόνες διαφάνειας της ιδιοκτησίας, την αυξανόμενη κυβερνητική επιρροή στα δημόσια μέσα ενημέρωσης και τις απειλές κατά των δημοσιογράφων, η ελευθερία και ο πλουραλισμός των μέσων ενημέρωσης «δέχονται επίθεση σε ολόκληρη την ΕΕ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, βρίσκονται σε μια υπαρξιακή μάχη» αναφέρεται.
«Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη» δήλωσε ο Τζόναθαν Ντέι, επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης. «Οι προσπάθειες των κυβερνήσεων να αποδυναμώσουν το κράτος δικαίου και τους δημοκρατικούς θεσμούς σχεδόν πάντα ξεκινούν με την προσπάθεια ελέγχου του τοπίου των μέσων ενημέρωσης της χώρας τους». Η έκθεση επισήμανε την υπερβολική συγκέντρωση ιδιοκτησίας ΜΜΕ ως ιδιαίτερη ανησυχία στην Κροατία, στη Γαλλία, στην Ουγγαρία, στην Ολλανδία, στη Σλοβενία, στην Ισπανία και στη Σουηδία, με την ιδιοκτησία συχνά να συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων εξαιρετικά πλούσιων ατόμων. «Αυτό επιδεινώνεται καθώς πολλά κράτη-μέλη δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν δημόσια προσβάσιμες βάσεις δεδομένων που απαιτούνται από τον EMFA (τον νόμο για την ελευθερία του Τύπου), οι οποίες πρόκειται να τεθούν πλήρως σε ισχύ τον Αύγουστο». Η δεσμευτική νομοθεσία στοχεύει να εγγυηθεί την προστασία των δημοσιογράφων και των πηγών, την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών φορέων και την πλήρη διαφάνεια ιδιοκτησίας – αλλά πολλά κράτη-μέλη «φαίνεται ότι δεν είναι έτοιμα, αν όχι απρόθυμα, να την επιβάλουν πλήρως» αναφέρει η έκθεση.
Οι ανησυχίες για την πολυφωνία αυξάνονται στην Ουγγαρία, τη Γαλλία, την Ιταλία. Επίσης και στη Γερμανία, όπου πολλές τοπικές εφημερίδες, που έχουν πληγεί από την ψηφιοποίηση και τη μείωση της αναγνωσιμότητας, κλείνουν γραφεία. Η έκθεση αναφέρει ότι τα δημόσια μέσα ενημέρωσης είναι ένα «πλήρως κατειλημμένο φερέφωνο της κυβέρνησης» στην Ουγγαρία και οδεύουν προς αυτή την κατεύθυνση στη Σλοβακία. «Τα δημόσια μέσα ενημέρωσης είναι επίσης ευάλωτα στην Κροατία, την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και την Ιταλία» σημειώνεται στην έκθεση.