Καγκελάριος ύστερα από… εξευτελισμό
Η ανακούφιση ήταν ζωγραφισμένη στο πρόσωπο του Φρίντριχ Μερτς ακούγοντας την πρόεδρο της Μπούντεσταγκ Γιούλια Κλέκνερ να ανακοινώνει το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου της ψηφοφορίας: 325 βουλευτές υπέρ. Εννέα ψήφοι περισσότερες από την απαιτούμενη, απόλυτη πλειοψηφία των 316 βουλευτών επί του συνόλου των 630 βουλευτών της Μπούντεσταγκ. 289 κατά, επί 618 ψηφισάντων.
Είχαν προηγηθεί έξι ώρες αγωνίας και πρωτόγνωρης αβεβαιότητας μετά την παταγώδη αποτυχία εκλογής του στην πρώτη ψηφοφορία στην Μπούντεσταγκ. Για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας ένας προτεινόμενος καγκελάριος δεν συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών, μολονότι τα κόμματα που τον στηρίζουν, η Χριστιανική Ενωση (CDU/CSU) και οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD), έχουν μαζί 328 βουλευτές, μια σχετικά άνετη πλειοψηφία στη νέα Ομοσπονδιακή Βουλή.
Στην πρώτη ψηφοφορία, όμως, πήρε την ψήφο μόνο 310 βουλευτών, έξι λιγότερων από την απαιτούμενη «πλειοψηφία καγκελαρίου». Και στο παρελθόν, σε άλλες ψηφοφορίες ανάδειξης καγκελαρίου, υπήρχαν διαρροές δυσαρεστημένων με τον υποψήφιό τους. Ο αριθμός τους όμως ήταν περιορισμένος, δεν ετέθη ποτέ σε κίνδυνο η εκλογή του προτεινόμενου καγκελαρίου. Στον πρώτο γύρο εκλογής του Φρίντριχ Μερτς, ωστόσο, δεν έλειπαν ούτε ένας ούτε δύο αλλά 18 βουλευτές της συμπολίτευσης, μολονότι ήταν παρόντες και οι 208 βουλευτές της Χριστιανικής Ενωσης και οι 120 βουλευτές του SPD.
Αγνωστο είναι ποιοι και για ποιους λόγους αρνήθηκαν να υποστηρίξουν τον Φρίντριχ Μερτς στον πρώτο γύρο. Κανείς δεν είχε διατυπώσει τέτοια πρόθεση. H ψηφοφορία είναι μυστική. Και το αποτέλεσμα αφήνει όλα τα σενάρια ανοιχτά. Οι Χριστιανοδημοκράτες δείχνουν τους Σοσιαλδημοκράτες, αυτοί από την πλευρά τους ρίχνουν την ευθύνη στους Χριστιανοδημοκράτες. Αλλά 18 διαρροές από ένα μόνο κόμμα είναι πολλές για να μην έχουν εκδηλωθεί πριν από την ψηφοφορία. Πιθανότατα οι διαρροές προέρχονται και από τα δύο κόμματα.
Η «κωλοτούμπα»
Διότι και στα δύο στρατόπεδα της συμπολίτευσης υπάρχουν βουλευτές που έχουν λόγους να είναι δυσαρεστημένοι με τον Φρίντριχ Μερτς. Στη Χριστιανική Ενωση (CDU/CSU) υπάρχουν εκείνοι που δεν μπορούν να χωνέψουν την «κωλοτούμπα» του Μερτς που παρέδωσε το «φρένο χρέους» στους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους, ενώ δεν λείπουν και εκείνοι που θα προτιμούσαν να πέσει το «Τείχος Προστασίας» (Μπραντμάουερ) για να ανοίξει ο δρόμος με την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία – ο νέος κοινοβουλευτικός ηγέτης της CDU/CSU Γενς Σπαν ζητούσε προ ημερών μια διαφορετική πλέον αντιμετώπιση της AfD, η οποία λίγες ημέρες αργότερα χαρακτηρίστηκε από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος «επιβεβαιωμένα ακροδεξιό, εξτρεμιστικό κόμμα».
Οι Σοσιαλδημοκράτες από την πλευρά τους έχουν κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένοι για το γεγονός ότι με το χειρότερο ποσοστό στην ιστορία τους, 16,4%, απέσπασαν 7 από τα 17 υπουργεία και έβαλαν την κόκκινη σφραγίδα τους στην προγραμματική συμφωνία του κυβερνητικού συνασπισμού του Μερτς. Ωστόσο, στους Σοσιαλδημοκράτες είναι νωπές οι μνήμες της σύμπλευσης με την ακροδεξιά AfD για το Μεταναστευτικό πριν από τις εκλογές, που άφησε πίσω της ένα έλλειμμα εμπιστοσύνης στον Μερτς.
Ο τέως καγκελάριος από χθες Ολαφ Σολτς ήταν ο πρώτος που συνεχάρη τον Φρίντριχ Μερτς για την εκλογή του. Θερμά ήταν τα συγχαρητήρια των κυβερνητικών του εταίρων, του προέδρου του SPD Λαρς Κλίνκμπαϊλ, που είναι από χθες αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών, αλλά και της Σάσκια Εσκεν, μάλιστα με απροσδόκητα θερμό εναγκαλισμό, αν σκεφτεί κανείς ότι η συμπρόεδρος του SPD προέρχεται από την αριστερή πτέρυγα των Σοσιαλδημοκρατών. Με χειραψία συνεχάρησαν τον νέο καγκελάριο και τα κορυφαία στελέχη της ηγεσίας της ακροδεξιάς AfD Αλις Βάιντελ, Τίνο Κρουπάλα, Αλεξάντερ Γκάουλαντ, Μπερντ Μπάουμαν, μολονότι μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου ζητούσαν από τον Μερτς να αποσυρθεί για να ανοίξει ο δρόμος για προσφυγή σε νέες εκλογές. Το σενάριο αυτό, που για κάποια στιγμή χθες φάνηκε ότι θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα, βυθίζοντας την ισχυρότερη χώρα της ΕΕ σε πρωτόγνωρη κυβερνητική κρίση, απετράπη τελικά.
Κακή αρχή
Η πρώτη προσπάθεια δεν είναι πάντα η καλύτερη για τον Φρίντριχ Μερτς. Για την προεδρία του κόμματός του, της Χριστιανοδημοκρατικής Ενωσης (CDU), χρειάστηκε τρεις προσπάθειες για να κερδίσει τους εσωκομματικούς του αντιπάλους. Για να γίνει καγκελάριος χρειάστηκε δύο ψηφοφορίες. Δεν είναι το ξεκίνημα που περίμενε για την κυβερνητική του θητεία. Με την αποτυχία της πρώτης ψηφοφορίας χάθηκε και ο πανηγυρικός χαρακτήρας της εκλογής του. Στην εξέδρα των επισήμων, μεταξύ των οποίων ήταν το πρωί και η πρώην καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ, η οποία ειδικά για την εκλογή καγκελαρίου διέκοψε για μία ημέρα τις διακοπές της, έμειναν το απόγευμα οι μισοί προσκεκλημένοι.
Ο Χριστιανοδημοκράτης νέος καγκελάριος της Γερμανίας ξεκίνησε την κυβερνητική του θητεία με μία κοινοβουλευτική ήττα, η οποία θα μείνει αρνητική παρακαταθήκη για την τετραετία που έχει μπροστά του. Δεν θα μπορεί να είναι ποτέ σίγουρος αν θα έχει διασφαλισμένη την «πλειοψηφία του καγκελαρίου», που είναι το σημαντικότερο όπλο που έχει στα χέρια του όταν θα χρειαστεί να περνάει δύσκολες αποφάσεις και νομοσχέδια. Αυτό θα είναι ταυτόχρονα και το σημαντικότερο επιχείρημα της εξτρεμιστικής, ακροδεξιάς AfD που περιμένει τον Μερτς στη γωνία. Το αργότερο, το 2029.