Ο διχασμός στα παρασκήνια του Βατικανού πριν από το κονκλάβιο

Η κορδέλα παραμένει ένα απτό ενθύμιο του ανθρώπου που οι καρδινάλιοι θα αντικαταστήσουν, αλλά ο Πάπας Φραγκίσκος δίνει το παρόν από τον άλλο κόσμο σε αυτό το κονκλάβιο με πολλούς βαθύτερους τρόπους.

Πέρασε 12 χρόνια σε αυτό το ρόλο και διόρισε περίπου το 80% των καρδιναλίων που θα επιλέξουν τον διάδοχό του, σύμφωνα με το BBC.

Και ενώ τις τελευταίες ημέρες φαίνεται να υπάρχει μια αυξανόμενη σύγκλιση γύρω από την ιδέα ότι το έργο του Φραγκίσκου πρέπει να συνεχιστεί, ορισμένοι από τους επικριτές του παραμένουν κάθε άλλο παρά πεπεισμένοι.

Μήπως είναι αρκετοί για να επηρεάσουν την ψηφοφορία, καθώς η Εκκλησία προσπαθεί να συμφιλιώσει τις διαφορετικές απόψεις και πραγματικότητες που αντιμετωπίζει σε όλο τον κόσμο;

Μια πολύ διαφορετική σύγκλητος

Κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων που ακολούθησαν το θάνατο του Πάπα, οι καρδινάλιοι συναντήθηκαν σχεδόν καθημερινά στο Βατικανό για προ-συγκλητικές συγκεντρώσεις γνωστές ως γενικές συνελεύσεις.

Ενώ η σύγκλητος στην Καπέλα Σιξτίνα περιορίζεται σε καρδινάλιους που δεν έχουν ακόμη συμπληρώσει το 80ο έτος της ηλικίας τους (133 συμμετάσχουν σε αυτήν), αυτές οι προκαταρκτικές συναντήσεις είναι ανοιχτές και στους 252 καρδινάλιους.

Κάθε συμμετέχων είχε στη διάθεσή του έως πέντε λεπτά για να εκφράσει τις απόψεις του.

Ήταν κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας συνάντησης πριν από την τελευταία σύγκληση του 2013, που ο Πάπας Φραγκίσκος – τότε γνωστός ως καρδινάλιος Χόρχε Μπεργκόλιο της Αργεντινής – έκανε εντύπωση, μιλώντας για την ανάγκη σύνδεσης με τους ανθρώπους που ζουν στα απομακρυσμένα μέρη του καθολικού κόσμου.

Ως Πάπας, έκανε μια συνειδητή προσπάθεια να διορίσει καρδινάλιους από τέτοιες περιοχές.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αυτή είναι η πιο πολυπολιτισμική σύγκλητος που έχει γίνει ποτέ.

Αυτή η πολυμορφία έχει ήδη αφήσει το στίγμα της: οι προ-κονκλάβιες συναντήσεις φέρεται να έφεραν στο προσκήνιο το πόσο διαφορετικές φαίνονται οι ανάγκες της Εκκλησίας ανάλογα με το μέρος του κόσμου από όπου τις βλέπει κανείς.

Ο μελλοντικός πάπας θα είναι πιθανότατα κάποιος που έχει τουλάχιστον αναγνωρίσει αυτές τις πολύ διαφορετικές πραγματικότητες.

Πνευματικός ηγέτης, πολιτικός, παγκόσμιος παράγοντας

Οι επίσημοι τίτλοι που θα κληρονομήσει ο νέος πάπας δίνουν μια αίσθηση του εύρους του ρόλου του: Επίσκοπος της Ρώμης, Αντιπρόσωπος του Ιησού Χριστού, Διάδοχος του Πρίγκιπα των Αποστόλων, Ανώτατος Ποντίφικας της Καθολικής Εκκλησίας, Κυρίαρχος του Κράτους της Πόλης του Βατικανού, μεταξύ άλλων.

Ενώ ορισμένοι σχετίζονται με το βαθιά πνευματικό, ο τελευταίος από αυτούς τους τίτλους υποδηλώνει την ανάγκη για έναν πολιτικό, δεδομένου ότι ο πάπας είναι ηγέτης μιας χώρας, αν και της μικρότερης στον κόσμο.

«Σε αντίθεση με ένα μέσο κράτος, η ατζέντα του Βατικανού καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις προτεραιότητες του πάπα που ηγείται εκείνη τη στιγμή», λέει ο Chris Trott, Βρετανός πρέσβης στην Αγία Έδρα.

«Είναι ένα πολύ μικρό κράτος, αλλά έχει πολύ μεγαλύτερη επιρροή από ό,τι θα περίμενε κανείς.

Ο Πάπας Φραγκίσκος επέλεξε να ενισχύσει αυτό το μέρος του ρόλου του, καθιστώντας τον εαυτό του έναν ισχυρό παγκόσμιο εκπρόσωπο των περιθωριοποιημένων, συμπεριλαμβανομένων των φτωχών και των θυμάτων του πολέμου.

Προσπάθησε επίσης να διαδραματίσει το ρόλο του ειρηνοποιού, αν και δεν όλοι θεώρησαν ότι πέτυχε σε αυτό, ιδίως σε σχέση με την Κίνα και τη Ρωσία.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκαν στο Βατικανό κατά τη διάρκεια της κηδείας του Πάπα Φραγκίσκου

Σύμφωνα με τον καρδινάλιο Βίνσεντ Νίκολς, τον ανώτατο καθολικό αξιωματούχο στην Αγγλία και την Ουαλία, αυτή η επέκταση του ρόλου είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τόσοι πολλοί, ακόμη και εκτός της πίστης, ενδιαφέρονται για το αποτέλεσμα της σύσκεψης.

«Υπάρχει η αίσθηση ότι ο Πάπας, στο πρόσωπο του Πάπα Φραγκίσκου, έγινε μια προσωπικότητα που απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους στον κόσμο… στους θρήσκους και ακόμη και σε όσους δεν έχουν θρησκευτική ταυτότητα», λέει.

Σύγχυση γύρω από το όραμα του Πάπα Φραγκίσκου

Για πολλούς καρδινάλιους με δικαίωμα ψήφου, στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως ζητήματα εντός της Καθολικής Εκκλησίας, γεγονός που θέτει το ερώτημα του είδους του Πάπα που θέλουν ως διαχειριστή και ως επικεφαλής του διοικητικού οργάνου της Εκκλησίας και των υπουργείων της.

Ενώ ο Πάπας Φραγκίσκος εργάστηκε για τη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο η Εκκλησία αντιμετωπίζει τα τεράστια ζητήματα της σεξουαλικής κακοποίησης και της οικονομικής διαφθοράς, είναι ο διάδοχός του που θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι μεταρρυθμίσεις θα εφαρμοστούν ομοιόμορφα σε ολόκληρο τον καθολικό κόσμο.

Μία από τις αποστολές του Φραγκίσκου ήταν να αφαιρέσει μέρος της εξουσίας και της λήψης αποφάσεων από την ιεραρχία του Βατικανού και να την παραδώσει στους απλούς καθολικούς.

Για σχεδόν τέσσερα χρόνια, με μεγάλη προσπάθεια, ανέθεσε τη διεξαγωγή μιας δημοσκόπησης μεταξύ πολλών καθολικών σε όλο τον κόσμο, προκειμένου να μάθει τι ήταν σημαντικό για αυτούς.

Τα μεγαλύτερα ζητήματα που τέθηκαν αφορούσαν τον μεγαλύτερο ρόλο των γυναικών στη διοίκηση της Εκκλησίας και την αποδοχή των LGBT+ καθολικών.

Ωστόσο, η διαδικασία έληξε με κάποια σύγχυση, χωρίς να καταλήξει σε συγκεκριμένα βήματα προς τα εμπρός και με λίγη σαφήνεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο οι λαϊκοί θα συμβάλουν στην καθοδήγηση της μελλοντικής πορείας της Εκκλησίας.

Επομένως, υπάρχει μια γενική επιθυμία για μεγαλύτερη σαφήνεια .

Μια άσχημη διαίρεση: υποστηρικτές και επικριτές

Καθ’ όλη τη διάρκεια της παποσύνης του, ορισμένοι ένθερμοι συντηρητικοί αντιτάχθηκαν σε αυτό που θεωρούσαν ως απόκλιση του Πάπα Φραγκίσκου από τη διδασκαλία της Εκκλησίας και τη μακροχρόνια παράδοση.

Στις προ-συνοδικές συναντήσεις των καρδιναλίων, ορισμένοι από αυτούς που ήταν άνω των 80 ετών εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία για να παίξουν το ρόλο τους.

Οι περισσότερες παρεμβάσεις παρέμειναν μυστικές, αλλά μία που έγινε γνωστή ήταν αυτή του 83χρονου Ιταλού καρδινάλιου Μπενιαμίνο Στέλλα.

Ο καρδινάλιος επέκρινε τον Πάπα Φραγκίσκο για το ότι «επιβάλλει τις δικές του ιδέες» προσπαθώντας να απομακρύνει τη διακυβέρνηση της Εκκλησίας από τον κλήρο.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του επικήδειου λόγου, αυτό που φάνηκε να συγκινεί το κοινό – κρίνοντας από το έντονο χειροκρότημα – ήταν τα θέματα που ο Φραγκίσκος επέλεξε να προωθήσει: η αξιοπρέπεια των μεταναστών, το τέλος του πολέμου και το περιβάλλον.

Αυτά τα χειροκροτήματα θα ακούστηκαν δυνατά και καθαρά στις σειρές των καρδιναλίων.

«Υπάρχει η αίσθηση ότι στη φωνή του Πάπα υπάρχει μία φωνή για κάτι που είναι απαραίτητο», λέει ο καρδινάλιος Νίκολς.

«Για μερικούς είναι ηθική πυξίδα, για άλλους είναι η αίσθηση ότι γίνονται αποδεκτοί, για άλλους είναι η επιμονή ότι πρέπει να βλέπουμε τα πράγματα από τη σκοπιά των φτωχότερων.

Είναι μια φωνή που έσβησε και το καθήκον μας είναι να βρούμε κάποιον που θα την συνεχίσει».