Ολες οι συναλλαγές με έναν αριθμό – Τι αλλάζει στη ζωή μας από 3 Ιουνίου

Την επόμενη Τρίτη, 3 Ιουνίου, καταφθάνει ο «πολυσυζητημένος» Προσωπικός Αριθμός (ΠΑ) του πολίτη, που θα αναγράφεται υποχρεωτικά στις νέες ψηφιακές ταυτότητες και θα αποτελεί το «κλειδί» για όλες τις συναλλαγές των πολιτών με τις δημόσιες υπηρεσίες.

Ειδικότερα, ο ΠΑ (αναμένεται… από τον Δεκέμβριο του 2023!) θα επαληθεύει τα στοιχεία του πολίτη, αντικαθιστώντας τον ΑΦΜ, τον ΑΜΚΑ, όπως και κάθε άλλον αριθμό-στοιχείο πιστοποίησης της ταυτότητας ενός ατόμου.

Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί πάνω από 1,7 εκατ. νέες ταυτότητες, όπως ανακοινώθηκε στο πλαίσιο χθεσινής σύσκεψης για τον ΠΑ υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή των υπουργών Ψηφιακής ΔιακυβέρνησηςΔημήτρη Παπαστεργίου, και Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Με την εφαρμογή του ΠΑ, τόνισε ο Κ. Μητσοτάκης, η διαδικασία ταυτοποίησης θα γίνει πιο απλή και αποτελεσματική, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και ενισχύοντας την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων.

Η διαδικασία

Η ηλεκτρονική χορήγηση του ΠΑ στους πολίτες από τις 3 Ιουνίου θα γίνεται μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας myInfo. Δηλαδή, πριν από την έκδοση της νέας ταυτότητας, οι πολίτες θα πρέπει να αποκτήσουν τον ΠΑ μέσω της νέας ψηφιακής πλατφόρμας myInfo στο Gov.gr.

Η όλη διαδικασία θα λειτουργεί ως εξής: Ο πολίτης θα μπαίνει αρχικά στην πλατφόρμα myInfo για να διαμορφώσει τον μοναδικό ΠΑ του, ο οποίος θα αποτελείται από ένα-δύο γράμματα του αλφαβήτου που θα πρέπει να είναι διαθέσιμα και στη λατινική γλώσσα (δηλαδή Κ, Μ, Ν, Ο κ.ο.κ., αλλά όχι Ψ, Θ, Ω κ.λπ.), από ένα αριθμητικό ψηφίο και από ολόκληρο τον εννεαψήφιο ΑΦΜ του. Συγκεκριμένα, ο πολίτης από τα τρία επιπλέον αλφαριθμητικά στοιχεία που θα προστεθούν στον ΠΑ θα επιλέγει τα δύο (π.χ. τα δύο γράμματα), ενώ η πλατφόρμα myInfo θα επιλέγει το τρίτο στοιχείο (έναν αριθμό), που ουσιαστικά θα «κλειδώνει» ολόκληρο τον ΠΑ, ο οποίος θα αποθηκεύεται πλέον στις νέες ταυτότητες. Από τον Σεπτέμβριο του 2026 ο ΠΑ θα εκδίδεται αυτόματα.

Επίσης, ο πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να διορθώσει τυχόν σφάλματα – όπως λανθασμένα ονόματα ή ορθογραφικά λάθη – πριν προχωρήσει στην τελική επιβεβαίωση.

Οι υπάρχουσες, παλαιού τύπου ταυτότητες θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι την ημερομηνία λήξης τους ή μέχρι τον Αύγουστο του 2026, όποιο από τα δύο συμβεί πρώτο. Επίσης, οι νέου τύπου ταυτότητες (που εκδόθηκαν πριν από την υποχρεωτική συμπερίληψη του ΠΑ) θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι τη λήξη τους, όμως οι κάτοχοί τους θα πρέπει να αποκτήσουν τον ΠΑ τους  ηλεκτρονικά.

Ο ΠΑ θα ενσωματωθεί στη νέα ψηφιακή ταυτότητα του πολίτη, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και μεταξύ των υπηρεσιών. Αν και τα υπάρχοντα μητρώα (ΑΦΜ, ΑΜΚΑ κ.λπ.) δεν καταργούνται, η λειτουργία του ΠΑ είναι κομβική για τον εκσυγχρονισμό του Δημοσίου.

Αρχικά, το νέο σύστημα θα εφαρμοστεί στον δημόσιο τομέα και σταδιακά θα επεκταθεί και στον ιδιωτικό, με στόχο την εξάλειψη της ανάγκης για φυσικά έγγραφα ταυτοποίησης, όπως φωτοαντίγραφα ταυτότητας. Η ενημέρωση όλων των μητρώων με τον ΠΑ θα έχει ολοκληρωθεί έως το 2027.

Ο ΠΑ, σύμφωνα με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δεν θα συνδέεται με βιομετρικά δεδομένα, διασφαλίζοντας την προστασία των προσωπικών δεδομένων με μέτρα κρυπτογράφησης και συμμόρφωσης, σύμφωνα και με τις τελευταίες οδηγίες της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).

Ηδη αρκετές χώρες εφαρμόζουν αντίστοιχα συστήματα, όπως η Σουηδία (Personal Number – Personnummer), η Γερμανία (Steueridentifikationsnummer – φορολογικός αριθμός), οι ΗΠΑ (Social Security Number -SSN) και η Εσθονία (Isikukood).

Τα συστήματα αυτά ποικίλλουν, αλλά η βασική ιδέα είναι «η μοναδική ταυτοποίηση του πολίτη» σε όλες τις κρατικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με ειδικούς από τον χώρο της κυβερνοασφάλειας, η χρήση του ΠΑ έχει πλεονεκτήματα, αλλά κρύβει και κινδύνους, καθώς:

n Οδηγεί στην «κεντρικοποίηση» μιας πολύ σημαντικής πληροφορίας. Ολες οι πληροφορίες (υγεία, φορολογία, εργασία κ.λπ.) συνδέονται πλέον με έναν αριθμό. Αν υπάρξει παραβίαση, ο «επιτιθέμενος» αποκτά πρόσβαση σε ολόκληρο το ψηφιακό προφίλ του πολίτη.

n Ο ενιαίος αριθμός διευκολύνει την ταυτοποίηση αλλά και… την παρακολούθηση. Με βάση τον αριθμό αυτόν, θεωρητικά το κράτος ή κακόβουλοι τρίτοι ενδέχεται να παρακολουθούν πιο εύκολα τη δραστηριότητα ενός ατόμου.

n Ο κίνδυνος της υποκλοπής ταυτότητας. Εάν κάποιος κακόβουλος αποκτήσει τον ΠΑ και άλλα βασικά στοιχεία ενός πολίτη, θεωρητικά θα μπορεί να τον εμπλέξει ακόμα και σε απάτες.

n Λανθασμένη χρήση ή κατάχρηση. Μη εξουσιοδοτημένη χρήση από ιδιωτικούς φορείς, χωρίς τη συγκατάθεση του πολίτη.

«Ο προσωπικός αριθμός είναι ένα ισχυρό εργαλείο ψηφιοποίησης που θα φέρει απλοποίηση και αποτελεσματικότητα» λένε χαρακτηριστικά οι ειδικοί της κυβερνοασφάλειας και τονίζουν:

«Ωστόσο, απαιτεί αυστηρό νομικό πλαίσιο προστασίας των προσωπικών δεδομένων, ισχυρή διακυβέρνηση και λογοδοσία, ισχυρά συστήματα κυβερνοασφάλειας (κρυπτογράφηση, ελεγχόμενη πρόσβαση), αλλά και έλεγχο από τους πολίτες ως προς τη χρήση του αριθμού τους για μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε διάφορα στοιχεία τους.

Κάθε πολίτης θα πρέπει να μπορεί να ελέγχει τα “ψηφιακά ίχνη” του ΠΑ του και να αμφισβητεί την παράνομη εξόρυξη και χρήση των δεδομένων του».