Μελέτη: Τα φτωχότερα παιδιά είναι πιο πιθανό να γερνούν γρηγορότερα από τα εύπορα παιδιά

Τα παιδιά από φτωχότερα περιβάλλοντα είναι πιο πιθανό να βιώσουν βιολογικά μειονεκτήματα, όπως η ταχύτερη γήρανση, σε σχέση με τα πιο εύπορα παιδιά, σύμφωνα με μια μελέτη.

Ακαδημαϊκοί στο Imperial College London εξέτασαν δεδομένα από 1.160 παιδιά ηλικίας μεταξύ έξι και 11 ετών από όλη την Ευρώπη, για τους σκοπούς της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Lancet.

Τα παιδιά βαθμολογήθηκαν χρησιμοποιώντας μια διεθνή κλίμακα οικογενειακής ευημερίας, η οποία βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, όπως το αν ένα παιδί είχε το δικό του δωμάτιο και τον αριθμό των οχημάτων ανά νοικοκυριό.

Τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες υψηλής, μεσαίας και χαμηλής ευημερίας και δείγματα αίματος χρησιμοποιήθηκαν για τη μέτρηση του μέσου μήκους των τελομερών των παιδιών στα λευκά αιμοσφαίρια, ενώ η ορμόνη του στρες, η κορτιζόλη, μετρήθηκε από τα ούρα.

Τα τελομερή είναι δομές που βρίσκονται μέσα στα χρωμοσώματα και παίζουν σημαντικό ρόλο στη γήρανση των κυττάρων και στην ακεραιότητα του DNA, και η υποβάθμισή τους συνδέεται με τη γήρανση. Τα τελομερή γίνονται μικρότερα καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν.

Προηγούμενες μελέτες έχουν υποδείξει μια σύνδεση μεταξύ του μήκους των τελομερών και των χρόνιων παθήσεων, και ότι το οξύ και το χρόνιο στρες μπορούν να μειώσουν το μήκος των τελομερών.

Τι έδειξε η μελέτη για τα φτωχότερα παιδιά

Η μελέτη διαπίστωσε ότι τα παιδιά από την ομάδα υψηλής ευημερίας είχαν τελομερή 5% μακρύτερα κατά μέσο όρο σε σύγκριση με τα παιδιά από μια ομάδα χαμηλής ευημερίας. Τα κορίτσια βρέθηκαν να έχουν μακρύτερα τελομερή από τα αγόρια, κατά μέσο όρο 5,6%, ενώ τα παιδιά με μεγαλύτερο δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) είχαν βραχύτερα τελομερή κατά 0,18% για κάθε ποσοστό αύξησης της λιπώδους μάζας.

Τα παιδιά από τις ομάδες μεσαίας και υψηλής ευημερίας είχαν επίπεδα κορτιζόλης μεταξύ 15,2% και 22,8% χαμηλότερα από τα παιδιά από την ομάδα χαμηλής ευημερίας.

Οι συγγραφείς αναγνώρισαν ότι η μελέτη είχε ορισμένους περιορισμούς, καθώς τα παιδιά που αναλύθηκαν δεν προέρχονταν από οικογένειες που ζούσαν σε συνθήκες φτώχειας και ότι η μελέτη δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως ένδειξη σύνδεσης μεταξύ ευημερίας και «ποιότητας» των γονιδίων, αλλά μάλλον ως ένδειξη της έμμεσης επίδρασης του περιβάλλοντος σε έναν γνωστό δείκτη γήρανσης και μακροπρόθεσμης υγείας.

Ο Δρ Όλιβερ Ρόμπινσον, από τη σχολή δημόσιας υγείας του Imperial και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε στον Guardian: «Τα ευρήματά μας δείχνουν μια σαφή σχέση μεταξύ της οικογενειακής ευημερίας και ενός γνωστού δείκτη κυτταρικής γήρανσης, με πιθανώς δια βίου πρότυπα να διαμορφώνονται κατά την πρώτη δεκαετία της ζωής ενός παιδιού».

«Αυτό σημαίνει ότι για ορισμένα παιδιά, το οικονομικό τους υπόβαθρο μπορεί να τα θέσει σε βιολογικό μειονέκτημα σε σύγκριση με εκείνα που έχουν ένα καλύτερο ξεκίνημα στη ζωή. Αποτυγχάνοντας να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα, θέτουμε τα παιδιά σε μια δια βίου πορεία όπου είναι πιο πιθανό να έχουν λιγότερο υγιή και μικρότερη διάρκεια ζωής».

Το στρες

Ο Ρόμπινσον πρόσθεσε: «Η εργασία μας υποδηλώνει ότι το να προέρχεται κανείς από ένα περιβάλλον χαμηλής ευημερίας προκαλεί πρόσθετη βιολογική φθορά. Για τα παιδιά από την ομάδα χαμηλής ευημερίας, αυτό μπορεί να ισοδυναμεί με περίπου 10 χρόνια γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο, σε σύγκριση με τα παιδιά από περιβάλλοντα υψηλής ευημερίας».

Ο Kendal Marston, από τη σχολή δημόσιας υγείας του Imperial και πρώτος συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Γνωρίζουμε ότι η χρόνια έκθεση στο στρες προκαλεί βιολογική φθορά στο σώμα. Αυτό έχει αποδειχθεί σε μελέτες σε ζώα σε κυτταρικό επίπεδο – με τα στρεσαρισμένα ζώα να έχουν βραχύτερα τελομερή».

«Ενώ η μελέτη μας δεν μπόρεσε να δείξει ότι η κορτιζόλη ήταν ο μηχανισμός, καταδεικνύει μια σύνδεση μεταξύ της ευημερίας και του μήκους των τελομερών, η οποία γνωρίζουμε ότι στην ενήλικη ζωή σχετίζεται με τη διάρκεια ζωής και την υγεία. Μπορεί τα παιδιά από λιγότερο εύπορα περιβάλλοντα να βιώνουν μεγαλύτερο ψυχοκοινωνικό στρες. Για παράδειγμα, μπορεί να μοιράζονται ένα υπνοδωμάτιο με μέλη της οικογένειας ή μπορεί να μην έχουν τους πόρους που χρειάζονται για το σχολείο – όπως πρόσβαση σε υπολογιστή για τις εργασίες τους».