Οικονομική κρίση και ενδοοικογενειακή βία «πνίγουν» την Αίγυπτο

Η Αίγυπτος τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές προκλήσεις: υψηλό δημόσιο χρέος, πληθωρισμό, υποτιμήσεις του νομίσματος και ιδιαίτερα αύξηση της ανεργίας, ειδικά μεταξύ των νέων και των γυναικών.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό που παρακολουθεί την οικονομία της χώρας, η ανεργία μειώθηκε στο 6.8% το 2025 αλλά η νεανική ανεργία παραμένει υψηλή και περίπου το 29% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.

Οι δυσκολίες αυτές οδηγούν σε σημαντική πίεση στις οικογένειες.

Οι άνδρες που χάνουν τη δουλειά τους ή βλέπουν το εισόδημά τους να μειώνεται, βιώνουν αισθήματα αποτυχίας και ανησυχίας.

Η έλλειψη σταθερής εργασίας προκαλεί ένταση μέσα στο σπίτι και μπορεί να εξελιχθεί σε εκφράσεις βίας – σωματική, λεκτική ή ψυχολογική – έναντι των συζύγων ή των παιδιών, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.

Δεδομένα δείχνουν ότι στην αιγυπτιακή κοινωνία, ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών έχει υποστεί ενδοοικογενειακή βία: η Εθνική Έρευνα Υγείας Οικογένειας (CAPMAS) δείχνει πως περίπου το 31% των γυναικών έχουν δεχθεί βία στο σπίτι.

Στην ύπαιθρο της Αιγύπτου, σχετικές μελέτες αποκαλύπτουν ακόμα υψηλότερα ποσοστά, λόγω και κοινωνικών-πολιτισμικών πιέσεων.

Η οικονομική ανέχεια συχνά συνοδεύεται από περιορισμένη πρόσβαση σε νομική προστασία ή υποστήριξη από κρατικούς φορείς.

Οι νόμοι της χώρας για την ενδοοικογενειακή ή σπιτική βία είναι ξεπερασμένοι – η Νομοθεσία του 1937 δεν περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις κατά της σύζευξης ή για προστασία των θυμάτων, ενώ αντίθετα οι συνέπειες για τους δράστες είναι σχετικά ήπιες – συνήθως ένα έως τρία χρόνια φυλάκισης.

Η έλλειψη κατάλληλων μηχανισμών αναφοράς και υποστήριξης ενισχύει το αίσθημα ατιμωρησίας.

Σύμφωνα με αναφορές διεθνών οργανισμών, οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου αποτρέπουν τα θύματα από το να κινηθούν νομικά, αντιμετωπίζοντας τα περιστατικά ως “οικογενειακά θέματα” που πρέπει να επιλυθούν εντός των σπιτιών. Επιπλέον, η κοινωνική στίξη και ο φόβος οδηγούν σε υποκαταγραφή των περιστατικών.

Οι κοινωνικές επιπτώσεις είναι μεγάλες: βία προκαλεί προβλήματα ψυχικής υγείας, μειώνει την ακαδημαϊκή επίδοση των παιδιών (οικονομική έρευνα δείχνει απώλεια 900.000 σχολικών ημερών ανά έτος λόγω ενδοοικογενειακής βίας), ενώ οδηγεί σε μακροπρόθεσμες οικονομικές απώλειες για τις οικογένειες.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, χρειάζονται:

·         Κοινωνικό κράτος με δομές προστασίας και ευαισθητοποίηση για τη βία στο σπίτι.

·         Νόμοι που τιμωρούν αυστηρότερα την ενδοοικογενειακή βία.

·         Ψυχοκοινωνική και οικονομική ενίσχυση των ευάλωτων οικογενειών.

·         Εκστρατείες ενημέρωσης ώστε να ξεπεραστεί η σιωπή και η οικιακή απόκρυψη.

Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν πρωτοβουλίες ατόμων, ΜΚΟ και δημοσίων φορέων που δουλεύουν για την αλλαγή, όπως πρόταση τροποποίησης του άρθρου 242 του Ποινικού Κώδικα για αυστηρότερες ποινές, όπως εξήγησαν ειδικοί στην Asharq Al-Awsat.

Αναμφίβολα η οικονομική κρίση και η ανεργία στην Αίγυπτο λειτουργούν ως καταλύτες ενδυνάμωσης της ενδοοικογενειακής βίας.

Η απουσία αποτελεσματικών πλαισίων, η κοινωνική σιωπή και η έλλειψη πολιτικής βούλησης δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο.

Για να σπάσει αυτός ο κύκλος, απαιτείται συνδυασμός οικονομικών, νομικών και πολιτισμικών παρεμβάσεων και κυρίως, μία κρατική και κοινωνική συμφωνία ότι η βία μέσα στο σπίτι δεν είναι προσωπικό θέμα – είναι