Murat Ülker yazdı: Thuwal Adası, Piyasa, Sanat ve Goya
Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi, Pladis ve GODIVA Yönetim Kurulu Başkanı Murat Ülker'in kaleme aldığı 'Thuwal Adası, piyasa ve sanat Goya' başlıklı yazısı şöyle:
Suudi Arabistan, petrol gelirleri hariç kendine yeterli bir ekonomik modele geçişte turizmi ana itici güç olarak konumlandırıyor. 2030 yılına kadar 150 milyon ziyaretçi ağırlamayı hedefliyor.
Mekke ve Medine merkezli dini ziyaretlerle sınırlı olan sektör, bunun sebep olduğu sınırlamaları aşarak artık kültürel turizme yönelerek ülkenin zengin tarihî mirasını ziyarete açtı. Kültür ve eğlence alanında festivaller, sanat sergileri ve konserler gibi etkinlikler Suudi Arabistan’ın küresel imajını dönüştürüyor. Bu kapsamda lüks ve tarihi yerler turizmine önem veriliyor.
Bahsedilen projeleri şöyle sıralayabiliyoruz:
Al Ula: Nebati arkeolojik alanlarla lüks konaklamayı birleştiriyor. “Zaman Yolculuğu” master planı, 15 milyar dolarlık kamu ve özel sektör yatırımıyla 2035’e kadar 38.000 iş yaratacak ve 32 milyar dolar GSYH katkısı bekleniyor. 2025’te Marriott, 2027’de Six Senses oteli açılacak.
Diriyah Gate: Suudi Devleti’nin doğduğu yer olan Diriyah, küresel bir kültür ve yaşam tarzı destinasyonu hâline gelecek.
NEOM: 1,5 trilyon dolarlık bu mega şehir projesi, geleceğe dönük bir kalkınma modeli sunuyor. Sindalah Adası’nda 51 lüks mağaza, 38 restoran, golf sahası ve süper yatlar için marina yer alacak. 3.500 kişilik istihdam ve günde 2.400 ziyaretçi hedefleniyor.
Suudi Arabistan’ın Ekoturizm ve Macera Turizmi projeleri:
Kızıldeniz Projesi: 2030 yılına kadar 22 adada 50 lüks otel kurulacak. Çöl, sahil ve volkanik bölgeleri kapsayan bu proje, yenileyici turizm modeliyle öne çıkıyor.
Soudah Peaks (Asir Bölgesi): 3.015 metreye kadar yükselen bu dağlık alanda Tahlal, Sahab, Sabrah, Jareen, Rijal, Red Rock gibi 6 özel bölge yer alacak. Yatırım miktarı 7,7 milyar dolar; 10700 kişilik istihdam ve 7,8 milyar dolarlık GSYH katkısı bekleniyor.
Dini Turizm projeleri:
Mekke’deki Mescid-i Haram Genişletme Projesi, 2,5 milyon kişinin aynı anda ibadet etmesine olanak sağlıyor.
Hacı Deneyimi Programı (PEP): Havalimanı, yol, otel ve toplu taşıma sistemlerini geliştiriyor.
Medine’deki Rua Al Madinah: 2030 yılına kadar 47.000 konaklama birimi ekleyecek, 93.000 kişiye iş sağlayacak.
Günümüzde bir ülkede turizme yatırım yapılacaksa MICE Turizmi yani toplantı, kongre, fuar alanındaki turistik faaliyetleri teşvik etmek gerekiyor:
Riyadh Front Fuar ve Kongre Merkezi ile Cidde’deki Kral Abdülaziz Uluslararası Konferans Merkezi öne çıkıyor.
MICE sektörünün GSYH içindeki payı %3,8’den %8,8’e çıkarılmak isteniyor.
2024 Uluslararası MICE Zirvesi (IMS24) Riyad’da düzenlendi. 2025 için 19 büyük uluslararası etkinlik açıklandı.
Ve tabii spor, Suudi Arabistan spor turizminde dünya lideri ülkelerden biri olmak yolunda. Dünyanın en büyük spor etkinliklerine talip oluyor ve bunları gerçekleştiriyor. Bunlar Formula 1 yarışları ve elit motor sporları etkinlikleri, uluslararası dünya standartlarında golf şampiyonaları, boks maçları, e-spor turnuvaları ve futbol turnuvaları … Bunun için Suudi kulüpleri, üst düzey küresel yetenekleri kendine çekiyor.
Kızıldeniz Projesi’nde 2030 yılında kadar 22 adada 50 otel projesi kurulması planlanmış. İşte ilk örneklerinden biri Cidde açıklarında özel Thuwal adası (***). Ramazan Bayramında oradaydık. İstanbul’dan Cidde’ye uçtuk ve karayolu ile Kral Abdülaziz Üniversitesi’nin içindeki marinadan bir tekneyle 1 saat uzaklıktaki Kızıldeniz’in ortasındaki Thuwal adasına vardık.
Bu arada belirtmeden geçmeyeyim, Kral Abdülaziz Üniversitesi İşletme & Ekonomi Bölümü kategorisinde The Times Higher Education Rating Sıralamasında dünyada 401’inci sıradaymış. İçinde bir de Denizcilik Çalışmaları Fakültesi bulunuyor. Ayrıca tabii dalgıçlık merkezinde tüplü dalış kursları veriliyor.
Tesadüf bizi adaya götüren teknenin kaptanı İskenderun’dan buraya çalışmaya gelmiş bir Türk çıktı. Biz de tabii ilk dakikalardan itibaren sorular sorarak etrafı tahkike başladık. Mesela, Kızıldeniz’de köpek balıkları var. Ama tehlikeli değillermiş.
Ada deyince aklınıza büyük bir ada gelmesin, çalışanların kaldıkları mekanlarla birlikte ancak yarım düzine villanın yer aldığı bir ada ve toplam yüzölçümü 20 bin metrekare…
Odalarımız güzel döşeli, her biri adanın bir köşesinde, neredeyse birbirini görmeyecek şekilde denize açılıyor. Hepsinde bahçede duş, küvet banyosu alınacak keyifli mekanlar var. Adanın başında turizm yöneticisi olarak Türkiye’den bir hanım kızımız var. Anlayacağınız uzmanlıklarımızla her yerdeyiz, ülkemizin kıymetini bilelim. Odalarımıza yerleştikten odayı keşfe çıktık karşılama alanı olarak da kullanılan sosyalleşme alanı, beach club ve televizyon izleme odası var, eksik yok.
Bayramın ilk günü denizin hemen üstünde, ufka bakarak, ada çalışanlarıyla birlikte kıldığımız bayram namazı ise çok etkilendiğim bir andı. Rabbim dualarımızı kabul etsin.
Adanın ismi civardaki küçük sahil kasabasından mülhem…
Adanın gecesi de gündüz gibi aktivitelerle dolu keyifli bir ortamdı.
Adada diğer yandan dünyada trend olan alkolsüz içecek olayını birebir yaşamak mümkün oldu. Neredeyse bildiğiniz her türlü alkollü içeceğin aynısı alkolsüz olarak servis ediliyordu. Hiçbirinin orijinal tadını bilmediğim için alkolsüz olanları hiç yadırgamadım, denedim.
Ve bildiniz, tatilin ortasında; bir yandan okuyup diğer yandan yazı işlerime devam etsem de sıkıldım ve çalışmak istedim. İstikamet Cidde Goyası oldu. Önce Suudi Arabistan’ın büyük marketlerinden Bin DAWOOD’a uğradık. Arkadaşlarımız rafları gayet güzel yönetiyorlardı, memnun oldum.
Peşinden bir AVM’nin içindeki SAHL marketi gezdim, rafları yakından inceledim. Burada gerekli uyarıları yaptım. Daha sonra da Cidde’nin önemli buluşma mekanlarından Godiva Cafe’de soluklanıp hem inceleme yaptım hem de lezzetli yiyeceklerinden tattım. Daha sonra kaldığımız yerden tatile devam ettik.
Peşinden bir AVM’nin içindeki SAHL marketi gezdim, rafları yakından inceledim. Burada gerekli uyarıları yaptım. Daha sonra da Cidde’nin önemli buluşma mekanlarından Godiva Cafe’de soluklanıp hem inceleme yaptım hem de lezzetli yiyeceklerinden tattım. Daha sonra kaldığımız yerden tatile devam ettik.
Dönüş yolunda ise Cidde Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’nda düzenlenen 2025 İslam Sanatları Bienali’ni gezerek bir sanat GOYA’sı yaptık. Mayıs Ayı’nın sonunda biten bu bienalin 2’ncisi idi. Üçüncüsü 2027 yılında yapılacak, bir sonraki yazımda anlatacağım.
Murat Ülker yazdı: Aldanma eğilimi bireysel mi, toplumsal mı?
Murat Ülker yazdı: Tüm yollar Roma'ya mı çıkar?
Murat Ülker: Babamın mirası Yeşilay bize emanet
Murat Ülker şirketlerde güvenin gücünü anlattı: Güven nasıl kurulur, kaybedilir?
Murat Ülker yazdı: Asım Kibar’dan hayat ve iş hayatına dair unutulmaz satırlar