Musifanto: Μικρές νυχτερινές μουσικές στη Σίφνο των μαθητών

Μία από τις πιο συγκλονιστικές εκτελέσεις του κομψοτεχνήματος “Clair de lune” ανήκει στην ανυπέρβλητη πιανίστα Μαρία Ζοάο Πίρες. Οταν ένας δάσκαλος πιάνου έδωσε στη μαθήτριά του, την Ειρήνη, να ακούσει τη ζωντανή ηχογράφηση αυτής της εκτέλεσης, εκείνη παρατήρησε κάτι ασυνήθιστο: δύο λάθη στην απόδοση της Πίρες. Ομως, αντί να απογοητευτεί, η Ειρήνη είδε την Πίρες να μην παύει να παίζει, να αγαπάει και να αποδέχεται αυτά τα «λάθη» ως αναπόσπαστο κομμάτι της μουσικής της αφήγησης. Κατάλαβε πως η μεγαλύτερη τέχνη ενός σολίστα δεν είναι η τεχνική τελειότητα, αλλά η ανεμπόδιστη σύνδεση με το έργο και το όργανο, ακόμα και μέσα από την ατέλεια.

Αυτή η βαθιά κατανόηση της μουσικής ως ζωντανής και ανθρώπινης εμπειρίας είναι ακριβώς το πνεύμα που διαπερνά τα μουσικά εργαστήρια του Αιγαίου. Οπως εξηγεί ο Μάκης Καλλιάνης, δάσκαλος πιάνου στη Λήμνο, η ουσία δεν βρίσκεται στην αψεγάδιαστη τεχνική, αλλά στην αγάπη και την αφοσίωση που αναπτύσσουν οι μουσικοί μέσα από τη συνεχή επαφή με τη μουσική και το όργανο.

Σε αυτή τη βάση αναπτύσσεται και το “Musifanto”, που φέτος γιόρτασε τα δέκα χρόνια του με ένα επταήμερο φεστιβάλ από την 1η ως τις 7 Ιουλίου. Το “Musifanto” δεν είναι απλώς ένα φεστιβάλ κλασικής μουσικής στη Σίφνο· αποτελεί τη φυσική συνέχεια και κορύφωση μιας πολυετούς προσπάθειας που ξεκίνησε από τα μουσικά εργαστήρια που λειτουργούν στα νησιά του Αιγαίου κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όπου η εκπαίδευση και η προσωπική επαφή με τη μουσική βρίσκονται στο επίκεντρο.

Μουσικά εργαστήρια

Η ιδέα αυτή ανήκει στη Σιφναία Φραγκίσκη Ψαχαροπούλου Καρόρη,  εξέχουσα μορφή της κλασικής μουσικής και της ραδιοφωνίας, που το 1992 ίδρυσε τον Σύνδεσμο «Οι Φίλοι του Ελληνικού Νησιού και της Θάλασσας», μαζί με σπουδαίες προσωπικότητες όπως ο Ιάκωβος Καμπανέλλης και ο Τίτος Πατρίκιος κ.ά. Το όραμά της ήταν να προσφέρει στα παιδιά των νησιών την ευκαιρία να γνωρίσουν την κλασική μουσική και να αναπτύξουν το ταλέντο τους, παράλληλα με την τοπική μουσική παράδοση. Σήμερα, την ομάδα των εθελοντών του Συνδέσμου πλαισιώνει και η κόρη της, Τζουλιέτα Καρόρη, γνωστή ραδιοφωνική παραγωγός του Τρίτου Προγράμματος, η οποία μαζί με τους Δημήτρη Κουρζάκη, Αμαλία Κουντούρη, Αλίκη Νταή και άλλους, συμβάλλουν δημιουργικά στην οργάνωση και υλοποίηση του “Musifanto”.

Τα μουσικά εργαστήρια ξεκίνησαν από τη Σίφνο το 1996 και σήμερα λειτουργούν σε δέκα νησιά, μεταξύ των οποίων η Λήμνος, η Σέριφος, η Κέα και η Ικαρία. Καθηγητές μουσικής ταξιδεύουν στα νησιά χειμώνα – καλοκαίρι, δίνοντας μαθήματα πιάνου, βιολιού, κιθάρας, φλάουτου, οργανώνοντας χορωδίες, ορχήστρες και μουσικοκινητικά σεμινάρια. Σε κάθε νησί, εκατοντάδες παιδιά μαθαίνουν να αγαπούν τη μουσική μέσα από αυτή τη συλλογική προσπάθεια. Στόχος δεν είναι η ανάδειξη σολίστ, τονίζει η Τζουλιέτα Καρόρη, «αλλά η δημιουργία μιας σχέσης με τη μουσική που θα συνοδεύει τα παιδιά σε όλη τους τη ζωή». Πολλά από αυτά τα παιδιά σήμερα διακρίνονται στη μουσική σκηνή, όπως ο κλασικός κιθαριστής Μάρκος Δεστέφανος, που ξεκίνησε στα εργαστήρια της Κέας και τώρα διδάσκει στην Αυστρία.

Εκπαίδευση και κοινωνία

Το “Musifanto”, που πήρε το όνομά του από την παλιά ονομασία της Σίφνου, είναι μια γιορτή που στο κέντρο του βρίσκεται η εκπαίδευση, η καλλιτεχνική έκφραση και η κοινωνική σύνδεση. Η εβδομάδα του φεστιβάλ περιελάμβανε πρωινά εργαστήρια, βραδινά ρεσιτάλ και συναυλίες των μαθητών. Στον Αρτεμώνα, έναν από τους πιο καλοδιατηρημένους οικισμούς της Σίφνου, φιλοξενείται η καρδιά του “Musifanto”. Στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μαριάνθη Σίμου» πραγματοποιούνται τα πρωινά σεμινάρια και τα περισσότερα βραδινά ρεσιτάλ, δημιουργώντας μια σταθερή βάση για το φεστιβάλ. Το Σάββατο που το επισκεφθήκαμε, οι αίθουσες ήταν γεμάτες δραστηριότητα: σε μια, οι μαθητές πιάνου δούλευαν τα κομμάτια τους· στην άλλη, η παιδική χορωδία πρόβαρε το “Espresso Macchiato” της φετινής Eurovision. «Φέτος συμμετέχουν 90 παιδιά από όλη την Ελλάδα – ακόμη και από τη Νέα Υόρκη», εξηγεί η Αλίκη Νταή, τονίζοντας  τη διεθνή απήχηση που έχει αποκτήσει το φεστιβάλ.

Κρατήσαμε πολλές εικόνες από την ωραία αυτή γιορτή της μουσικής και, με τυχαία σειρά, θα τις αναφέρουμε. Στον Αρτεμώνα, μια μουσική διαδρομή με τους περιπατητές να τραγουδούν το «Μενεξέδες και Ζουμπούλια», να φτάνουν σε ένα σοκάκι όπου ένα φλάουτο έπαιζε την πρώτη από τις «Γυμνοπαιδίες» του Ερίκ Σατί, στα σιφνέικα τακίμια των μαθητών του Μουσικού Εργαστηρίου και στα έργα για τρομπέτες και κιθάρες των δασκάλων. Στη διαδρομή αυτή συναντήσαμε, εν μέσω ενός χωραφιού, μια παιδική χορωδία που, με την κιθαριστική καθοδήγηση του δασκάλου της, τραγουδούσε το «Πετεινάρι» του Γιώργου Κατσαρού. Ξεχωριστή στιγμή ήταν και οι 33 έφηβοι κιθαριστές του συνόλου Artguitaristas από τη Βέροια, που παρουσίασαν στον κήπο Δραγάτση αφιέρωμα σε μουσικές του κινηματογράφου, έχοντας ήδη δώσει μια πρωτότυπη συναυλία πάνω στο πλοίο «Ανεμος» κατά το ταξίδι τους. Το πανηγύρι στο Βαθύ, με τους ήχους των διπλοκάμπανων, τα παραδοσιακά τραγούδια και τους σιφνέικους χορούς του Πολιτιστικού Συλλόγου, έγραψε τη συνέχεια. Και βέβαια, πολλά ακόμη στιγμιότυπα μένουν έξω από αυτές τις γραμμές, αλλά τα κρατάμε ζωντανά στη μνήμη μας.