Αντίστροφη μέτρηση για τους δασμούς – Πώς ο Τραμπ άλλαξε τους μεταπολεμικούς κανόνες του εμπορίου

Ιαπωνία, Ινδονησία, Ευρωπαϊκή Ένωση, Νότια Κορέα… Ο Ντόναλντ Τραμπ καταφέρνει να επιβάλλει τελωνειακούς δασμούς σε σχεδόν όλους του εμπορικούς εταίρους του, εξασφαλίζοντας πως δεν θα υπάρξουν αντίποινα, διαμορφώνοντας νέες ισορροπίες δυνάμεων, πάντως χωρίς να αλλάζει εντελώς τα παγκόσμια δεδομένα, τουλάχιστον κατά τις εκτιμήσεις ειδικών.

Οι ΗΠΑ θα εφαρμόζουν από αύριο Παρασκευή 1η Αυγούστου επιπρόσθετους τελωνειακούς δασμούς στα προϊόντα που εισάγουν από σχεδόν όλες τις περιοχές του κόσμου, είτε υπέγραψαν είτε όχι συμφωνίες με την Ουάσιγκτον.

Η μείωση των τελωνειακών δεσμών επιβλήθηκε ως πυλώνας της παγκοσμιοποίησης αφότου δημιουργήθηκε το 1947 η ΓΔΣΕ -Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου, GATT στα αγγλικά-, πρόγονος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), που έχει σήμερα 166 μέλη κι αντιπροσωπεύει το 98% των διεθνών εμπορικών συναλλαγών.

«Μάθαμε μεταπολεμικά πως μια χώρα ευημερεί περισσότερο όταν μειώνει τους τελωνειακούς δασμούς της. Είναι επίσης καλύτερο κι οι άλλες χώρες να μειώνουν τους δικούς τους», σημείωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ρίτσαρντ Μπόλντγουιν, καθηγητής ειδικευμένος στη διεθνή οικονομία στο IMD Business School της Λοζάνης, άλλοτε μέλος του οικονομικού συμβουλίου του Λευκού Οίκου επί προεδρίας Τζορτζ Μπους πατέρα.

Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ κάνει άλμα προς τα πίσω επιβάλλοντας δασμούς που θα είναι οι υψηλότεροι τουλάχιστον από το 1930.

Όμως οι συνέπειες για το παγκόσμιο εμπόριο, πέραν των ΗΠΑ, αναμένεται να είναι μάλλον περιορισμένες.

«Ο Τραμπ δεν έχει ακόμη εξοντώσει το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα καθώς ο υπόλοιπος κόσμος δεν έχει αλλάξει άποψη για το ζήτημα. Κατά κανόνα, βλέπει ευνοϊκά το εμπόριο», σύμφωνα με τον κ. Μπόλντγουιν.

Οι αμερικανικοί εισαγωγείς, θα καταρχήν θα σηκώσουν το μεγαλύτερο βάρος των δασμών, μπορεί να αποφασίσουν είτε να αυξήσουν την προσφορά, είτε να μετακυλήσουν τον λογαριασμό στους αμερικανούς καταναλωτές.

Αλλά «αυτό δεν θα έχει συστημικό αντίκτυπο» στον υπόλοιπο κόσμο, εκτίμησε μιλώντας στο AFP ο Πασκάλ Λαμί, πρώην γενικός διευθυντής του ΠΟΕ. Ο Ντόναλντ Τραμπ κατήγαγε, όπως το βλέπει, «Πύρρειο νίκη», καθώς είναι η χώρα του αυτή που θα υποστεί το πιο βαρύ χτύπημα.

Το εμπόριο αγαθών αυξήθηκε θεαματικά τα τελευταία χρόνια, ξεπέρασε τα 24 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αξία το 2023, σύμφωνα με τον ΠΟΕ.

Οι αμερικανικές εισαγωγές, που αφορούν πάνω απ’ όλα οι νέοι τελωνειακοί δασμοί, δεν αντιπροσωπεύουν παρά το 13% των παγκόσμιων.

Οι δασμοί είναι «μείζον» ζήτημα, αλλά δεν αφορούν παρά μόνο «μέρος των παγκόσμιων εισαγωγών και ο υπόλοιπος κόσμος συνεχίζει να θέλει να λειτουργεί με μοντέλο δέσμευσης και αλληλεξάρτησης στο παγκόσμιο εμπόριο», κρίνει η Ελβίρ Φαμπρί, ειδικός στη γεωπολιτική του εμπορίου στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ.

Διάφορα σχέδια για τη σύναψη συμφωνιών για το εμπόριο αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων.

Τον Μάρτιο, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα δεσμεύτηκαν να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις τους ενόψει της σύναψης συμφωνίας. Ο βραζιλιάνος πρόεδρος Λούλα καλεί να κλειστεί συμφωνία ανάμεσα στα κράτη της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη) και στην Ιαπωνία.

Στα τέλη του 2024 η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τη Mercosur, αν κι αυτή συνεχίζει ακόμη να αντιμετωπίζει εμπόδια. Ξανάρχισε εξάλλου συνομιλίες προς τον σκοπό αυτό με τη Μαλαισία και κράτη στην κεντρική Ασία.

Η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να αντέξει, παρά την αβεβαιότητα, εκτίμησε προχθές Τρίτη το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Εξάλλου ο εμπορικός πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ επικεντρώνεται, ως τώρα τουλάχιστον, στα αγαθά, όχι στις υπηρεσίες, επισημαίνει ο Πασκάλ Λαμί. Αυτές οι τελευταίες είναι «η μερίδα των διεθνών εμπορικών ανταλλαγών που καταγράφει την ταχύτερη αύξηση».

«Πρέπει να αλλάξουμε γυαλιά όταν παρατηρούμε τις διεθνείς συναλλαγές», συνέχισε, σχολιάζοντας πως «ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μεσαιωνική άποψη» για το ζήτημα.

Ο ΠΟΕ δημοσιοποίησε για πρώτη φορά τον Απρίλιο εκτίμηση για το εμπόριο υπηρεσιών, που αναμένεται να παρουσιάσει αύξηση 4% το 2025, που είναι πάντως περίπου 1 μονάδα κάτω από ό,τι προβλεπόταν προτού εξαπολυθεί ο εμπορικός πόλεμος.

Το εμπόριο αγαθών αναμένεται αντίθετα να συρρικνωθεί φέτος κατά 0,2% προτού σημειώνει «μέτρια» αύξηση 2,5% το 2026, σύμφωνα με τον ίδιο διεθνή θεσμό.

Οι προβλέψεις αυτές ωστόσο δεν είχαν λάβει προφανώς υπόψη τους δασμούς που θα αρχίσουν να εφαρμόζονται αύριο.

Μια μεγάλη ημέρα για την Αμερική

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες Τετάρτη ότι η προθεσμία για την επιβολή των ανταποδοτικών δασμών του στους υπόλοιπους εμπορικούς εταίρους δεν θα παραταθεί πέραν της Παρασκευής.

«Η προθεσμία της 1ης Αυγούστου είναι η προθεσμία της 1ης Αυγούστου ισχύει και δεν θα παραταθεί. Μια μεγάλη ημέρα για την Αμερική!» έγραψε ο Τραμπ στο δικό του μέσο κοινωνικής δικτύωσης Truth Social, με κεφαλαία γράμματα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιβάλουν δασμούς 25% στις εισαγωγές από την Ινδία αρχής γενομένης την 1η Αυγούστου.

Τέλος ο Τραμπ σε ανάρτηση στο Truth Social έγραψε: «Ενώ η Ινδία είναι φίλη μας, έχουμε κάνει, στη διάρκεια των χρόνων, σχετικά λίγες δουλειές μαζί τους επειδή οι Δασμοί τους είναι πολύ υψηλοί, από τους υψηλότερους στον Κόσμο, και έχουν τα πιο κουραστικά και αντιπαθητικά μη νομισματικά Εμπορικά Εμπόδια από οποιαδήποτε άλλη Χώρα».