Καρκινικά φάρμακα ενδέχεται να αντιστρέφουν τη νόσο Αλτσχάιμερ – Ελπίδες από μία ανατρεπτική ανακάλυψη

Σε μια συγκλονιστική εξέλιξη στην έρευνα για τη νόσο Αλτσχάιμερ, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF) και το Ινστιτούτο Gladstone ανακοίνωσαν ότι δύο αντικαρκινικά φάρμακα δείχνουν να αντιστρέφουν τις εγκεφαλικές βλάβες που προκαλεί η πιο κοινή μορφή άνοιας.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Cell, προσφέρει ίσως την πιο ελπιδοφόρα ένδειξη μέχρι σήμερα για την αντιμετώπιση μιας ασθένειας που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Οι ερευνητές ξεκίνησαν αναλύοντας πώς η Αλτσχάιμερ μεταβάλλει την έκφραση γονιδίων σε μεμονωμένα εγκεφαλικά κύτταρα — νευρώνες και γλοιακά κύτταρα.

Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν τη βάση δεδομένων Connectivity Map, που περιέχει τις επιδράσεις 1.300 εγκεκριμένων φαρμάκων στην έκφραση γονιδίων ανθρώπινων κυττάρων, για να βρουν εκείνα τα φάρμακα που προκαλούν τις αντίστροφες αλλαγές.

Από τα 1.300 φάρμακα, 86 ανέστρεψαν το γονιδιακό «αποτύπωμα» της νόσου σε τουλάχιστον έναν τύπο κυττάρου, 25 σε πολλούς, αλλά μόλις 10 ήταν εγκεκριμένα από τον FDA.

Μέσα από ανάλυση ιατρικών αρχείων 1,4 εκατομμυρίων ηλικιωμένων ασθενών στο UC Health Data Warehouse, η ομάδα εντόπισε ότι όσοι λάμβαναν συγκεκριμένα από αυτά τα φάρμακα είχαν χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης Αλτσχάιμερ.

Από τα πέντε πιο υποσχόμενα, οι ερευνητές επέλεξαν να δοκιμάσουν δύο σε πειραματόζωα: τη λετροζόλη (για τον καρκίνο του μαστού) και την ιρινοτεκάνη (για καρκίνο του παχέος εντέρου και των πνευμόνων).

Η πρώτη στοχεύει νευρώνες, η δεύτερη τα γλοιακά κύτταρα.

Στο ζωικό μοντέλο της νόσου, η συνδυαστική θεραπεία όχι μόνο ανέστρεψε τις αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων, αλλά μείωσε τη συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών, επιβράδυνε την εκφύλιση του εγκεφάλου και – το σημαντικότερο – αποκατέστησε τη μνήμη.

«Αν ανεξάρτητα δεδομένα – από γονιδιακή ανάλυση έως ιατρικά αρχεία – μας οδηγούν στα ίδια φάρμακα και τα αποτελέσματα επιβεβαιώνονται σε γενετικά μοντέλα, τότε ίσως έχουμε βρει κάτι πραγματικά σημαντικό», δήλωσε η Marina Sirota, επικεφαλής του UCSF Bakar Computational Health Sciences Institute.

Η ομάδα ετοιμάζεται τώρα για κλινικές δοκιμές.

Αν όλα πάνε καλά, αυτή η ανακάλυψη μπορεί να αλλάξει το τοπίο στην αντιμετώπιση μιας ασθένειας που μέχρι σήμερα στεκόταν απρόσιτη στη θεραπευτική επιστήμη.