Αγκάθι για τα ΑμεΑ η προσβασιμότητα στις παραλίες

Μόνο το 1,3% των ελληνικών παραλιών είναι πλήρως προσβάσιμες για άτομα που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο (!). Αυτό προκύπτει από την έρευνα που εκπονήθηκε από το Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου – σε συνεργασία με το Τμήμα Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Αν και η πρόσβαση στις παραλίες αποτελεί βασικό δικαίωμα όλων των πολιτών, ωστόσο, όπως προκύπτει από την προαναφερόμενη έρευνα, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό “Marine Policy”, αυτό το δικαίωμα –δυστυχώς – δεν ισχύει για όλους… Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το 64% των συμμετεχόντων, που είναι χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων, χαρακτηρίζει την προσβασιμότητα στις ελληνικές ακτές «κακή» έως «πολύ κακή».

Την ίδια ώρα, η μεγάλη πλειονότητα (82%) δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη βελτίωση της προσβασιμότητας θα είχε σημαντικά θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής τους. Οι έννοιες που ανέφεραν συχνότερα οι συμμετέχοντες σχετικά με το τι σημαίνει για εκείνους η προσβασιμότητα ήταν η «ισότητα» (27,5%) και η «ελευθερία» (24,2%). Οπως προκύπτει, η συνολική ετήσια οικονομική αξία της αναψυχής στις ελληνικές παραλίες για τους χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων ανέρχεται στα 237 εκατ. ευρώ. Και η ελλιπής προσβασιμότητα προκαλεί απώλειες περίπου 57 εκατ. ευρώ ετησίως.

Σημειώνεται πως από τις 2.573 καταγεγραμμένες ελληνικές παραλίες μόλις οι 322 διαθέτουν ειδική ράμπα και από αυτές μόνο το 11% προσφέρει όλες τις απαραίτητες υποδομές πρόσβασης (δηλαδή θέσεις στάθμευσης ΑμεΑ κ.λπ.).

Υποδομές

Οπως προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνας, οι παραλίες που είναι εξοπλισμένες με υποδομές προσβασιμότητας αποδίδουν μέση ετήσια αξία 92.611 ευρώ ανά παραλία, σε σύγκριση με 42.374 ευρώ για εκείνες που δεν διαθέτουν τέτοιες εγκαταστάσεις. Κατά μέσο όρο, η ψυχαγωγική αξία για τους χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων στις ελληνικές παραλίες είναι 62.206 ευρώ ανά εκτάριο (δηλαδή ανά 10 στρέμματα) ετησίως.

Η μελέτη αναδεικνύει τις σημαντικές ανισότητες στην κατανομή των προσβάσιμων υποδομών, ειδικά σε περιοχές υψηλού πληθυσμού και μεγάλης τουριστικής κίνησης, όπως είναι για παράδειγμα η Αττική και η Κεντρική Μακεδονία. Η οικονομική ανάλυση κόστους-οφέλους της έρευνας καταδεικνύει ότι η επένδυση σε υποδομές προσβασιμότητας στις παραλίες είναι οικονομικά βιώσιμη, καθώς το κόστος του αποκλεισμού ισοδυναμεί με την εγκατάσταση έως και 560 νέων ραμπών.

Οι συνέπειες

Είναι γεγονός πως οι παραλίες συχνά παρουσιάζουν προβλήματα προσβασιμότητας, ιδιαίτερα για άτομα με κινητικές δυσκολίες. Κατά τους ειδικούς, τα εμπόδια αυτά στερούν από άτομα με αναπηρία τα σωματικά, ψυχικά και κοινωνικά οφέλη που παρέχει η πρόσβαση στη φύση. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει κοινωνική απομόνωση, διακρίσεις και μειωμένη κοινωνική συμμετοχή.

Τουρισμός

Σύμφωνα με το μέλος της ερευνητικής ομάδας, διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου Βαλεντίνη Σταματιάδου, από έρευνα που έχει γίνει προκύπτει πως στην Ευρώπη ο τουρισμός από άτομα με αναπηρία έχει σημαντική οικονομική αξία, ξεπερνώντας τα 80 δισ. ευρώ. Με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν στη Γηραιά Ηπειρο, περίπου 101 εκατομμύρια άνθρωποι (ένας στους τέσσερις) αντιμετωπίζουν κάποια μορφή αναπηρίας, αλλά μόνο 30 εκατομμύρια έχουν επίσημα αναγνωρισμένη αναπηρία. Και ο αριθμός των ατόμων με αναπηρίες αναμένεται να αυξηθεί λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

«Και παρά τη μεγάλη κοινωνική και οικονομική σημασία της αναπηρίας, υπάρχουν ακόμα πολλά προβλήματα προσβασιμότητας που διαφέρουν ανά χώρα», επισημαίνει, μεταξύ άλλων, η Βαλεντίνη Σταματιάδου. «Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η προσβασιμότητα αναφέρεται στο κατά πόσο ένα περιβάλλον ή μια υπηρεσία είναι προσιτή σε όλους, συμπεριλαμβανομένων και των ατόμων με αναπηρίες.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Στην Ελλάδα, όπως επισημαίνει η διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αιγαίου, δεν υπάρχουν διαθέσιμες στατιστικές πληροφορίες για τον πληθυσμό των ατόμων με αναπηρία και ειδικά ανά τύπο αναπηρίας. Η τελευταία δημοσιευμένη πληροφορία από την ΕΛΣΤΑΤ εκτιμά ότι περίπου το 18,2% του ελληνικού πληθυσμού έχει κάποια αναπηρία ή σοβαρή πάθηση υγείας.  Το ζήτημα της προσβασιμότητας στις παραλίες είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα, λόγω της σημασίας της τόσο για τους κατοίκους όσο και για τον μεγάλο αριθμό εγχώριων και διεθνών τουριστών που προσελκύει.

Οπως προαναφέρθηκε, περίπου το 18,2% του ελληνικού πληθυσμού ζει με κάποια μορφή αναπηρίας ή σοβαρής πάθησης, με περίπου 108.000 άτομα να αντιμετωπίζουν κινητικά προβλήματα. Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η Ελλάδα είναι ένας από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης, με περίπου 29 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, κυρίως για τουρισμό «ήλιου και παραλίας». Σε όλη την Ευρώπη, εκτιμάται ότι το 70% των ατόμων με αναπηρίες έχουν τόσο τα οικονομικά μέσα όσο και τη φυσική ικανότητα να ταξιδεύουν.

Συνεπώς, σύμφωνα με τους συντάκτες της έρευνας, η προσβασιμότητα των παραλιών αποτελεί βασικό ζήτημα όχι μόνο για την ευημερία των τοπικών κοινωνιών αλλά και για τη βιωσιμότητα του τουριστικού τομέα, της εθνικής οικονομίας και των ευρύτερων στόχων της κοινωνικής ένταξης και της ισότητας.