نشست شورای امنیت برای بررسی درخواست آغاز روند «سازوکار ماشه» علیه ایران برگزار شد
نشست شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی درخواست بریتانیا، فرانسه و آلمان در زمینهٔ آغاز فرایند اجرایی شدن «سازوکار ماشه» یا «اسنپبک» علیه برنامهٔ هستهای ایران روز جمعه هفتم شهریور پشت درهای بسته برگزار شد.
باربارا وودوارد، سفیر بریتانیا در سازمان ملل، پیش از آغاز این نشست به نمایندگی از بریتانیا، آلمان و فرانسه در سخنانی گفت: «دیروز، مطابق با قطعنامهٔ ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، وزیران خارجه فرانسه، آلمان و کشور خودم، بریتانیا، به شورای امنیت اطلاع دادند که ما معتقدیم ایران به طور قابل توجهی تعهدات خود را تحت برنامهٔ جامع اقدام مشترک (برجام) اجرا نمیکند».
او افزود: «ایران از سال ۲۰۱۹ به طور فزاینده و عمدی تقریباً تمام تعهدات خود بر اساس برجام را متوقف کرده است. این شامل انباشت ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا میشود که فاقد هرگونه توجیه غیرنظامی معتبر است».
خانم وودوارد گفت: بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، «ایران تنها کشور بدون سلاح هستهای است که اورانیوم غنیشده با خلوص بالا تولید میکند. ایران دسترسی آژانس به تأسیسات هستهای مورد توافق در برجام را متوقف کرده است. علاوه بر این، اخیراً دسترسی به مواد و سایتهای هستهای را که طبق انپیتی موظف به ارائه آن است، به طور قابل توجهی کاهش داده است».
سفیر بریتانیا در سازمان ملل تصریح کرد که ایران «به تعهدات خود برای همکاری با آژانس عمل نمیکند و برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک قابل قبول، دوباره با ایالات متحده وارد مذاکره نشده است».
او تأکید کرد که «اطلاعرسانی ما به شورای امنیت اکنون یک دورهٔ ۳۰ روزه را آغاز کرده است. این به معنای پایان دیپلماسی نیست. پیشنهاد تمدید ما همچنان روی میز است. امیدواریم که ایران اقدامات لازم را برای رسیدگی به نگرانیهای جدی جامعهٔ بینالمللی در مورد برنامهٔ هستهای خود انجام دهد».
خانم وودوارد به نمایندگی از سه کشور اروپایی از ایران خواست «تا در موضع خود تجدیدنظر کرده و به ایجاد فضایی برای یک راهحل دیپلماتیک دربارهٔ این موضوع در درازمدت کمک کند. در غیر این صورت، تحریمهای هدفمند سازمان ملل که بر مقابله با گسترش سلاحهای هستهای ایران متمرکز هستند، در پایان این دورهٔ ۳۰ روزه بازخواهند گشت».
او تأکید کرد: «ما همچنان مصمم هستیم که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. در حالی که چارهای جز اتخاذ این مسیر عملی برای ما باقی نمانده است، ما همچنان به دیپلماسی و حل مسالمتآمیز تهدیدات علیه صلح و امنیت جهانی متعهد هستیم».
در همین حال، امیر سعید ایروانی، نمایندهٔ ایران در سازمان ملل، روز جمعه گفت که این اقدام «تلاش غیرقانونی برای احیای قطعنامههای منقضیشده و نقض قطعنامه ۲۲۳۱ است».
او با ادعای اینکه «تروئیکا هیچ مبنای حقوقی یا اخلاقی برای استفاده از سازوکار تحریم ندارد»، افزود: «این تصمیم بیپروا، همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تضعیف کرده و اقدامی تحریکآمیز به شمار میرود».
آقای ایروانی تصریح کرد که «ایران به دیپلماسی متعهد است، اما تحت تهدید و اجبار وارد مذاکره نخواهد شد».
سه کشور اروپایی از زمان حملهٔ اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در اواسط ماه ژوئن، چندین دور مذاکره با ایران برگزار کردهاند و هدفشان توافق برای به تعویق انداختن این مکانیسم بوده است، اما معتقدند که مذاکرات روز چهارم شهریور در ژنو تعهدات ملموس کافی از سوی ایران به همراه نداشته است.
با فعال شدن این سازوکار، داراییهای ایران در خارج از کشور دوباره مسدود خواهد شد، جمهوری اسلامی حق معاملات تسلیحاتی نخواهد داشت و هرگونه توسعهٔ برنامهٔ موشکی بالستیک با مجازات روبرو خواهد شد، که این اقدامات در کنار سایر تحریمها، اقتصاد متزلزل ایران را بیش از پیش تحت فشار قرار میدهد.
وزارت خارجه ایران در بیانیهای، تصمیم فرانسه، آلمان و انگلیس را «غیرقانونی» خواند و ضمن محکومیت شدید آن، اعلام کرد که سه کشور اروپایی «هیچ صلاحیت حقوقی یا اخلاقی برای توسل به سازوکار موسوم به اسنپبک ندارند. بنابراین اعلان آنان بیاعتبار، باطل و فاقد هرگونه اثر حقوقی است».
روسیه نیز اقدام سه کشور اروپایی را محکوم کرده است.
تهران از اردیبهشت سال ۱۳۹۷ که ایالات متحده از برجام خارج شد، به صورت تدریجی از تعهدات هستهای خود عدول کرد و بر میزان غنیسازی اورانیوم افزود تا جایی که بیش از ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصدی تولید کرد که فاصله چندانی تا غنیسازی ۹۰ درصدی و ساخت بمب هستهای فاصله ندارد.