Šta treba znati o izborima u Češkoj?

Parlamentarni izbori u Češkoj Republici održavaju se 3. i 4. oktobra, a opoziciona stranka ANO bivšeg premijera Andreja Babiša vodi u anketama, ispred glavnih vladajućih stranaka desnog centra.

Vlada predvođena sa strankom ANO bi vjerovatno ušla u sukobe sa Evropskom unijom po pitanju klimatskih politika i migracija, umanjila podršku Ukrajini i češće se svrstavala uz vladu Mađarskog premijera Viktora Orbana, piše Reuters.

Za šta glasaju Česi?Troškovi života, cijene energije i utemeljenost zemlje u EU i vojni savez NATO su ključne teme kampanje.

Česi biraju 200 poslanika koji će imati četvorogodišnje mandate u donjem domu parlamenta, po proporcionalnom izbornom sistemu. Stranke moraju osvojiti najmanje pet posto glasova da bi ušle u parlament.

Kada se glasa?Biračka mjesta su otvorena 3. oktobra od 14 do 22 časa i 4. oktobra od 8 do 14 časova. Rezultati počinju da pristižu odmah po zatvaranju birališta. Preliminarni rezultati očekuju se kasnije tokom popodneva 4. oktobra.

Šta slijedi?Ne očekuje se da će ijedna stranka osvojiti većinu. Stranka koja osvoji naviše glasova će vjerovatno predvoditi pregovore o formiranju koalicije, ili osiguranju podrške za manjinsku vladu. Predsjednik potom imenuje premijera, obično iz stranke koja predstavi plan vlade i predloži ministre. Predsjednik Petr Pavel rekao je da će razmatrati stavove ministarskih kandidata o članstvu u EU i NATO, te potencijalno odbiti tvrde struje.

On bi mogao postaviti i pitanje Babišu o rješavanju sukoba interesa koji proizilazi iz njegovog vlasništva nad poljoprivrednim i hemijskim poslovnim imperijom Agrofert. Nova vlada mora da zatraži izglasavanje povjerenja u donjem domu parlamenta.

Sudski sporoviUstavni sud je 24. septembra odbio žalbe da su krajnje desna SPD i krajnje lijeva stranka Stacilo! bile neprijavljene koalicije, čime su navodno zaobilazile zahtjev da osvoje više glasova za ulazak u parlament. Niži sudovi su ranije takođe odbili slične žalbe.

Koje su ključne stranke?SPOLU (Zajedno) koalicija - vladaKoalicija desnog centra koju predvode Građanski demokrati (ODS) premijera Petra Fiale. Obećava povećanje troškova za odbranu u skladu s novim ciljevima NATO i nastavak podrške Ukrajini. U Evropskom parlamentu ODS pripada grupi Evropskih konzervativaca i reformista, dok su ostali članovi SPOLU u Evropskoj narodnoj partiji (EPP).

Akcija nezadovoljnih građana (ANO) - opozicijaPopulistička stranka koju predvodi Babiš, bivši premijer zemlje, kampanju zasniva na obećanjima o smanjenju cijena energije, povećanju plata i smanjenju korporativnih poreza. Odbacuje sistem emisionih dozvola EU za domaćinstva, kao i sporazum EU o raspodjeli tereta migracija.

Obećala je da će obustaviti organizovanje isporuka municije Ukrajini i odbacila nove ciljeve NATO-a za izdvajanja za odbranu. ANO planira da javne servise prebaci na direktno budžetsko finansiranje i da ukine pokušaje aktuelne vlade u borbi protiv dezinformacija, koje smatra cenzurom. Stranka želi da energetski gigant ČEZ pređe u potpuno državno vlasništvo. ANO pripada grupi 'Patriots for Europe' u Evropskom parlamentu.

Sloboda i direktna demokratija (SPD) - opozicijaKrajnje desna, antimigraciona stranka. Protivi se Zelenom dogovoru, Paktu o migracijama, povećanju troškova za vojsku i podršci Ukrajini. Zahjteva referendume o izlasku iz EU i NATO.

Gradonačelnici i nezavisni (STAN) - vladaCentristički pokret, dio sadašnje vlade. Proevropski orijentisan, zalaže se za uvođenje evra. Podržava pomoć Ukrajini i jačanje NATO odbrane.

Stacilo! (Dosta!) - opozicijaPredvodi je Komunistička partija, nasljednica nekadašnje totalitarne vladajuće partije, uz nekoliko drugih formacija. Stacilo! se zalaže za izlazak iz NATO i EU. Optužuje Zapad da je odgovoran za rat u Ukrajini, jer je isprovocirao Rusiju.

Češka piratska stranka (Pirati) - opozicijaProgresivna partija sa naglaskom na digitalizaciju i individualne slobode. Snažno je pro-NATO i pro-EU i podržava uvođenje evra.

Motoristi za sebe - opozicijaDesničarska, stranka evroskeptika koja se protivi zelenim politikama i progresivizmu. Najbliži potencijalni partner ANO-a.