Ισπανία: Νέοι περιορισμοί και φόροι στις μετακινήσεις – Η μεταμόρφωση των πόλεων ξεκινά

Η Ισπανία ενισχύει τον έλεγχο της κυκλοφορίας στις πόλεις, υιοθετώντας το νέο Ley de Movilidad Sostenible (Νόμο για τη Βιώσιμη Κινητικότητα), που μόλις εγκρίθηκε από το Κογκρέσο και βρίσκεται στη φάση της τελικής επικύρωσης στη Γερουσία. Οι αλλαγές στοχεύουν στη μείωση των ρύπων και τη μεταμόρφωση των πόλεων σε πιο ανθρώπινους, βιώσιμους χώρους, ενώ δημιουργούν νέα δεδομένα τόσο για τους οδηγούς όσο και για τις επιχειρήσεις και τους δήμους.

Νέα τέλη και περιορισμοί στους δρόμους των πόλεων

Η νομοθεσία δίνει στους δήμους τη δυνατότητα να επιβάλλουν τέλη (ζώνες χαμηλών εκπομπών – ZBE) για τη διέλευση οχημάτων που ξεπερνούν τα καθιερωμένα περιβαλλοντικά όρια, καθώς και να «τιμωρούν» τα μεγάλα αυτοκίνητα, όπως SUV και 4×4, λόγω του αυξημένου χώρου που καταλαμβάνουν. Η τιμή της χρέωσης θα υπολογίζεται με βάση το κόστος στάθμευσης σε δημοτικό πάρκινγκ, δημιουργώντας ένα νέο πλαίσιο κοστολόγησης της κυκλοφορίας.

Παρεμβάσεις για βιώσιμη κινητικότητα και ανανέωση στόλου

Η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει την αναμόρφωση της κίνησης στις πόλεις, με ενίσχυση των πεζοδρόμων, δημιουργία ασφαλών διαδρομών για μαθητές, και επέκταση των ποδηλατοδρόμων αλλά και αρμοδιότητα για το κλείσιμο δρόμων σε περιπτώσεις έντονης ατμοσφαιρικής ρύπανσης ή μεγάλου κυκλοφοριακού φόρτου. Ταυτόχρονα, το κράτος θα αναπτύξει σχέδιο για την ανανέωση του στόλου, δίνοντας κίνητρα για αγορά μηδενικών και χαμηλών εκπομπών οχημάτων και την απόσυρση παλαιότερων.

Νέες υποχρεώσεις για επιχειρήσεις και τοποθετήσεις ετικετών

Υποχρεούνται επιχειρήσεις με πάνω από 200 εργαζόμενους να προωθήσουν σχέδια μετακίνησης που στηρίζουν τη χρήση ποδηλάτου και δημόσιων μεταφορών, επωφελούμενες μάλιστα από επιδοτήσεις εισιτηρίων. Η νομοθεσία εισάγει υποχρεωτική αναθεώρηση του συστήματος περιβαλλοντικών ετικετών οχημάτων μέσα σε ένα χρόνο ώστε να συμπεριληφθούν τα νέα τεχνολογικά δεδομένα και οι εκπομπές CO2.

Μείωση εσωτερικών πτήσεων και σιδηροδρομικών υπηρεσιών

Ο νόμος ορίζει πως οι εσωτερικές αεροπορικές πτήσεις μειώνονται αν υπάρχει σιδηροδρομική σύνδεση κάτω από 2,5 ώρες, με εξαίρεση τις συνδέσεις προς διεθνή αεροδρόμια. Εάν σε κάποια περιοχή, οι σιδηροδρομικές γραμμές είναι ιδιαίτερα μη αποδοτικές λόγω χαμηλής πληθυσμιακής πυκνότητας, μπορούν να καταργηθούν με στόχο να χρηματοδοτηθούν άλλες λύσεις κινητικότητας.

Ενίσχυση της ποδηλατικής κουλτούρας και των κοινών μετακινήσεων

Αναπτύσσεται εθνικό σχέδιο για την ποδήλατοκίνηση, με επένδυση στις απαραίτητες υποδομές και προώθηση του ποδηλατικού τουρισμού, θεωρώντας το εργαλείο για ανάπτυξη θέσεων εργασίας. Περιλαμβάνεται επίσης πλαίσιο ρύθμισης της οικονομικής δραστηριότητας του «ridesharing» ως κοινή μετακίνηση με αυτοκίνητο και διαμοιρασμό κόστους.

Σύγκριση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα

Οι νέες ρυθμίσεις ευθυγραμμίζονται με τάσεις που καταγράφονται σε πόλεις όπως το Παρίσι, η Λυών ή το Μόντρεαλ, όπου οι χρεώσεις για μεγάλα οχήματα έχουν ήδη εφαρμοστεί. Παράλληλα, η μείωση εσωτερικών πτήσεων και προώθηση του σιδηροδρόμου υλοποιείται ήδη στη Γαλλία και σε χώρες με αναπτυγμένα σιδηροδρομικά δίκτυα, ενώ η δημιουργία ζωνών χαμηλών εκπομπών βρίσκεται μεταξύ των συστάσεων της Κομισιόν για τις ευρωπαϊκές αστικές πολιτικές.

Ερωτήματα και προβληματισμοί για την ισπανική κινητικότητα

– Θα έχει ουσιαστικό αντίκτυπο η νέα πολιτική στις πραγματικές εκπομπές ρύπων, ή απλά θα φέρει οικονομικό βάρος στους οδηγούς υπό τη μορφή τελών και προστίμων;

– Πώς θα αντιδράσουν οι πολίτες στα περιοριστικά μέτρα για τα μεγάλα αυτοκίνητα, που συχνά αποτελούν και οικογενειακή ανάγκη ή εργαλείο εργασίας;

– Θα ελαττωθεί πραγματικά η χρήση του ιδιωτικού αυτοκινήτου υπέρ της κοινής μετακίνησης ή θα υπάρξει αντίσταση και προσαρμογή με πολλαπλά «παραθυράκια»;

– Πόσο εφικτό είναι να περιοριστούν οι εσωτερικές πτήσεις στη νησιωτική Ισπανία όπου οι σιδηροδρομικές συνδέσεις δεν αποτελούν εναλλακτική;

– Πώς θα διατηρηθούν δημόσιες συγκοινωνίες σε αραιοκατοικημένες περιοχές χωρίς να πληγούν οι κοινωνικές ανάγκες των κατοίκων;

Η Ισπανία, όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, βρίσκεται σε διαδικασία σύνθετου μετασχηματισμού της κυκλοφορίας προς ένα πιο καθαρό και βιώσιμο μέλλον. Ωστόσο, το ζήτημα παραμένει πολυσύνθετο, με πολλές κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους που θα δοκιμαστούν στην πράξη με την εφαρμογή του νόμου.