Τα 4 κλειδιά για συλλογικές συμβάσεις εργασίας – Αγώνας δρόμου για κάλυψη 80% του ιδιωτικού τομέα

Μόλις 25 συλλογικές συμβάσεις εργασίας βρίσκονται σήμερα σε ισχύ, την ώρα που ο κοινωνικός διάλογος εστιάζει στην ανάγκη να καλυφθεί έως το 2027 το 80% των εργαζομένων, σύμφωνα με τον στόχο της ευρωπαϊκής οδηγίας. Ειδικότερα, μέχρι το τέλος Οκτωβρίου θα πρέπει να έχουν υποβάλει στο υπουργείο Εργασίας τις προτάσεις τους οι κοινωνικοί εταίροι στο πλαίσιο του διαλόγου για την εκπόνηση του Σχεδίου Δράσης για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τη διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Με τη μικρή παράταση που έδωσε το υπουργείο Εργασίας, οι εργοδοτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις καλούνται να καταθέσουν συγκεκριμένες εισηγήσεις για τις θεσμικές παρεμβάσεις που απαιτούνται, ώστε να αυξηθεί η κάλυψη από το 30% που είναι σήμερα στο 80% έως το 2027.

Τονίζεται ότι σήμερα, μόλις 800.000 εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα καλύπτονται από κάποια συλλογική σύμβαση, δηλαδή περίπου το 30% των συνολικά 2,8 εκατομμυρίων μισθωτών. Για να επιτευχθεί ο στόχος του 80% θα πρέπει μέσα στην επόμενη διετία να διευρυνθεί η κάλυψη σε 2,2 εκατομμύρια εργαζομένους. Το ποσοστό αυτό θεωρείται κρίσιμο για να επανέλθει η συλλογική διαπραγμάτευση ως βασικός μηχανισμός καθορισμού των μισθών, με σταθερότητα και διαφάνεια.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, οι αυξήσεις που προβλέπουν οι ισχύουσες κλαδικές συμβάσεις είναι σε όλες τις περιπτώσεις υψηλότερες από τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει τη δυναμική που μπορεί να αποκτήσει ο θεσμός των συλλογικών ρυθμίσεων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετές συμβάσεις υπογράφηκαν το 2023 και το 2024, ενσωματώνοντας ήδη μελλοντικές αυξήσεις.

Ο κοινωνικός διάλογος που βρίσκεται σε εξέλιξη περιστρέφεται γύρω από τις παρακάτω τέσσερις κεντρικές θεσμικές αλλαγές:

1.  Μείωση του ποσοστού εργοδοτικής εκπροσώπησης που απαιτείται για την επέκταση των όρων μιας σύμβασης στο σύνολο του κλάδου. Το σημερινό όριο του 50%+1 θεωρείται υψηλό και συχνά οδηγεί επιχειρήσεις σε αποχώρηση από τους φορείς εκπροσώπησής τους, ώστε να αποφύγουν δεσμευτικές αυξήσεις.
2.  Θέσπιση ειδικού πλαισίου αυξήσεων για επιχειρήσεις που αποδεδειγμένα αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, με στόχο την αποφυγή αδιεξόδων και τη διατήρηση των θέσεων εργασίας.
3.  Απλοποίηση των διαδικασιών του ΟΜΕΔ (Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας) ώστε οι διαφορές να επιλύονται κατά προτεραιότητα μέσω συμφιλίωσης, πριν από την προσφυγή στη διαιτησία.
4.  Εκσυγχρονισμός του ψηφιακού Μητρώου συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων που προβλέπεται από τον νόμο Χατζηδάκη, με απλούστερη διαδικασία εγγραφής και νομιμοποίησης των μελών. Για το ζήτημα αυτό εκκρεμεί η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, έπειτα από προσφυγή συνδικαλιστικών φορέων.

Τι περιλαμβάνουν

Ποιες είναι οι συμβάσεις εργασίας που βρίσκονται σήμερα σε ισχύ

Σήμερα υπάρχουν οι παρακάτω ενεργές συλλογικές συμβάσεις:

• Ξεναγών Κω: Τριετούς διάρκειας, με αυξήσεις αποδοχών (ανά περίπτωση). Το βασικό ποσό ξενάγησης εκκινεί από τα 65,90 ευρώ και υπάρχουν αναπροσαρμογές με βάση τα κλιμάκια και τις επιμέρους δεξιότητες.
• Επισιτιστικών καταστημάτων Ρόδου: Διετούς διάρκειας. Ο μισθός στην πιο χαμηλή κατηγορία (Γ’) εκκινεί από τα 950 ευρώ το 2025 και αυξάνεται στα 998 ευρώ το 2026.
• Κλινικών: Ο βασικός μισθός, στο κατώτερο κλιμάκιο, διαμορφώνεται στα 830 ευρώ. Καθορίζονται επίσης μια σειρά από επιδόματα, καθώς και εφημερίες.
• Ηθοποιών Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος: Τριετούς διάρκειας με έτος αφετηρίας το 2024. Για το 2025 έχει συμφωνηθεί αύξηση 3% στα 1.251,45 ευρώ μεικτά.
• Εκτάκτων Αρχαιολόγων: Ορίζεται βασικός μισθός στα 1.100 ευρώ. Καταβάλλονται επίσης και μια σειρά από επιδόματα.
• Πρακτορειακές επιχειρήσεις, μέλη της Διεθνούς Ναυτικής Ενωσης (ΔΝΕ): Οι μισθοί εκκινούν από τα 929 ευρώ (βοηθητικό προσωπικό) και τα 977 ευρώ (υπαλληλικό προσωπικό) και αυξάνονται ανάλογα με την προϋπηρεσία. Προβλέπονται αυξήσεις από την 1η Νοεμβρίου.
• Μη κύριων τουριστικών καταλυμάτων: Διετούς διάρκειας. Ο κατώτατος μισθός εκκινεί για φέτος από τα 858,90 ευρώ και για το 2026 από τα 901,80 ευρώ.
• Οδηγών τουριστικών λεωφορείων Κω: Για το τρέχον έτος, ο βασικός μισθός ορίζεται στα 1.290 ευρώ. Ορίζεται όμως και έως 15 ώρες εργασίας ημερησίως (8 ώρες οδήγησης και 7 ώρες απασχόλησης). Ετσι οριοθετείται 9ωρη υποχρεωτική ημερήσια ανάπαυση, κατώτερη από τα ευρύτερα όρια του 11ώρου που έχουν θεσμοθετηθεί.
• Καπνοβιομηχανίας: Διετούς διάρκειας. Για το 2025, το ημερομίσθιο στη χαμηλότερη κατηγορία (ΣΤ’) ορίζεται στα 39,30 ευρώ. Για το 2026 αυξάνεται στα 41,27 ευρώ.
• Ξενοδοχοϋπαλλήλων: Πρόκειται για τροποποίηση παλαιότερης ΣΣΕ. Για το 2025 προβλέπει βασικό μισθό 950 ευρώ στην κατώτερη κατηγορία (Δ’), που αυξάνεται στα 970 ευρώ το 2026.
• Ραδιοφώνου Τεχνικών (ηλεκτρονικών και ηχοληπτών): Προβλέπεται αύξηση 4% για το 2025. Ετσι, οι βασικές αποδοχές για εργαζομένους χωρίς προϋπηρεσία ορίζονται στα 1.050,4 ευρώ.
• Πυροσβεστικής Υπηρεσίας (προσωπικό): Πρόκειται για τροποποίηση παλαιότερης ΣΣΕ. Αφορά πυροσβέστες εποχικής απασχόλησης. Ρυθμίζει μόνο το ωράριο απασχόλησης, τις άδειες, τις μεταθέσεις – αποσπάσεις – μετακινήσεις.
• Χειριστών τεχνικών έργου: Ορίζεται βασικός μισθός 1.200 ευρώ για τους αδειούχους χειριστές τεχνικών έργων και βασικό ημερομίσθιο στα 43 ευρώ για τους βοηθούς χειριστές τεχνικών έργων.
• Τραπεζών ΟΤΟΕ: Για το α’ εξάμηνο του τρέχοντος έτους, ο βασικός μισθός για εργαζομένους χωρίς κλιμάκιο ορίζεται στα 904 ευρώ (προσωπικό καθαριότητας), στα 946 ευρώ (βοηθητικό προσωπικό) και στα 1.020 ευρώ (κύριο προσωπικό). Από 1/7/2025 έως 30/11/2025 τα αντίστοιχα ποσά διαμορφώνονται σε 922 ευρώ, 965 ευρώ και 1.040 ευρώ. Προβλέπονται ετήσιες αυξήσεις για το 2026 (940 ευρώ, 984 ευρώ και 1.061 ευρώ αντίστοιχα) και για το 2027 (959 ευρώ, 1.004 ευρώ και 1.082 ευρώ αντίστοιχα).
• Σιδηροβιομηχανία: Από την 1η Ιουλίου, το βασικό ημερομίσθιο για 0-3 έτη απασχόλησης ορίζεται στα 41,70 ευρώ για το εργατοτεχνικό προσωπικό και στα 40,80 ευρώ για τους ειδικευμένους εργάτες. Για τους ειδικευμένους αδειούχους ορίζεται βασικός μισθός για 0-3 έτη απασχόλησης στα 949 ευρώ και για τους πιστοποιημένους εργατοτεχνίτες στα 912 ευρώ.
• Ξεναγών Ρόδου: Ξενοδοχοϋπαλλήλων Ρόδου, Ξεναγών Βορείου Ελλάδος, Ξενοδοχοϋπαλλήλων Νομού Λασιθίου, Ξενοδοχοϋπαλλήλων Νομού Ηρακλείου, Ξενοδοχοϋπαλλήλων Νομού Χανίων.
• Οικοδόμων ελεύθερων επαγγελμάτων: Το ημερομίσθιο ορίζεται στα 43 ευρώ για τους ανειδίκευτους εργάτες, στα 46 ευρώ για τους βοηθούς τεχνιτών και ειδικευμένων εργατών και στα 50 ευρώ για τους τεχνίτες.
• Ιατρικών επισκεπτών: Ο εκάστοτε βασικός μισθός θα λαμβάνει προσαύξηση 30 ευρώ.
• Ασφαλιστικών επιχειρήσεων ιδιωτικού τομέα: Ορίστηκε αύξηση 4% για φέτος, κάτι που σημαίνει ότι στο 1ο κλιμάκιο ο βασικός μισθός υπολογίζεται στα 1.065 ευρώ. Για το 2026 προβλέπεται αύξηση 3% και έτσι ο βασικός μισθός αναπροσαρμόζεται στα 1.097 ευρώ. Για το 2027 προβλέπεται αύξηση 2%, με συνέπεια ο βασικός μισθός να αυξάνεται στα 1.119 ευρώ.