Sudan’daki katliam uzaydan görülüyor: El Faşir kan gölü
Sudan’ın batısındaki Kuzey Darfur eyaletinin merkezi Faşir, 500 günlük kuşatma sonrası Sudan ordusunun çekilmesiyle, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından desteklenen darbeci Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) zulmü altında tarihin en kanlı günlerinden birini yaşıyor. Yayınlanan uydu görüntülerinde, kentte sivillere toplu infazların yapıldığı ve kan birikintilerinin toprak rengini dahi değiştirdiği görüldü. Bir yılı aşkın süredir abluka altında tutulan şehir, geçtiğimiz günlerde HDK milislerinin orduya bağlı 6. Piyade Tümeni’ni ele geçirdiğini duyurmasının ardından tamamen milislerin kontrolüne geçti. Sudan ordusu, sivillerin güvenliği gerekçesiyle kenti boşaltırken, geride toplu infazlar, yargısız öldürmeler ve yakılıp yıkılan mahalleler kaldı.
UYDUDAN GÖRÜNTÜLENDİ
Yale Üniversitesi Halk Sağlığı Fakültesi’ne bağlı İnsani Araştırmalar Laboratuvarı (HRL), yayınladığı uydu görüntüleriyle HDK'nın kenti ele geçirdikten sonra ev ev aramalar yaparak infazlar düzenlediğine dair kanıtları gözler önüne serdi. Yale HRL'nin analizine göre Faşir'in Daraja Oula mahallesinde HDK'ya ait araçlar konuşlandırılmış, ara sokaklar araçlarla kapatılmış olduğu görülüyor. Bölgede yerde 1.2-2 metre uzunluğunda cisimler olduğu ve bu cisimlerin çevresindeki toprağın ise kırmızımsı bir renk değişimine (kan izi) uğradığı görülüyor. Faşir'i diğer bölgelerindeki topraklarda da benzer boyutlarda cisimler bulundu. Uzmanlar bu alandan uyduya yansıyan görüntülerin, sahadaki "HDK kaçmaya çalışan sivilleri infaz ediyor" yönündeki tanıklıklarla uyuştuğunu ifade ediyor.
ORDU GERİ ÇEKİLDİ
Sudan ordu komutanı ve ülkenin askeri lideri General Abdulfettah Burhan yaptığı açıklamada, Faşir kentinin HDK tarafından ele geçirildiğinin duyurulmasının ardından ordu güçlerinin kentten çekildiğini belirtti. Burhan devlet televizyonunda yayınlanan konuşmasında “Ordunun Faşir'den daha güvenli bir yere çekilmesi konusunda anlaştık” dedi ve ordunun “intikam alacağını” ve “topraklar temizlenene kadar” savaşacağını ifade etti. Stratejik öneme sahip şehir Mayıs 2024'ten bu yana HDK çatısı altındaki milis grup tarafından kuşatma altında tutuluyordu. El-Burhan, "Faşir’de işlenen suçlar Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararlarına aykırı bir şekilde, uluslararası norm ve teamüller ihlal edilerek gerçekleştiriliyor" dedi.
İKİ GÜNDE 26 BİN KİŞİ GÖÇTÜ
Birleşmiş Milletler (BM) Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Faşir kentinde yoğunlaşan çatışmalar nedeniyle son iki günde 26 bin kişinin yerinden edildiğini tahmin ettiklerini aktardı. Güvenlik durumunun kötüleşmesiyle birlikte yerinden edilme sayısının artabileceği belirtilen açıklamada, "Saha raporlarına göre, yerinden edilenlerin büyük bölümü Faşir yerel idaresine bağlı kırsal bölgelere sığınırken, bir kısmı Kuzey Darfur’daki Tavila şehrine ulaştı" denildi. BM İnsan Hakları Ofisi ise Sudan'da 30 ayı aşkın süredir orduyla çatışan HDK milislerinin vahşet uyguladığına dair endişe verici raporlar aldıklarını bildirdi. Kaçmaya çalışan sivillerin, etnik nedenlerle öldürüldüğüne dair işaretler ve artık çatışmalarda yer almayan kişilerin toplu infaz edildiğine dair raporlara ulaşıldığı kaydedildi.
ÇALIŞAN TEK HASTANE VURULDU
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Faşir'de kısmen işlevsel olan Suudi Hastanesi'nin hedef alındığını bildirerek, Sudan'da devam eden çatışmaların son bulması çağrısında bulundu. Ghebreyesus yaptığı açıklamada, "Saldırıda 1 hemşirenin hayatını kaybettiği ve 3 sağlık çalışanının da yaralandığı bildirildi" ifadelerini kullandı.
BAE DESTEĞİ İDDİASI
2023’te Sudan’da ordu ile isyancı HDK arasında başlayan iç savaşın başından bu yana BAE, paramiliter gruba destek verdiğine ilişkin güçlü iddialar var. Uluslararası istihbarat raporlarına göre, BAE hem HDK lideri General Muhammed Hamdan Dagalo’yu savaşın başında ülkesinde ağırladı hem de doğrudan silah ve lojistik destek sağladı. Birleşmiş Milletler raporları, BAE’den Çad üzerinden Sudan’a yapılan gizli uçuşlar ve tedarik zincirleriyle bağlantılı sevkiyatları belgeledi.
Dışişleri Bakanlığı Sudan'ın Faşir şehrindeki sivillere karşı saldırıyı şiddetle kınadı