Φτώχεια

Οταν ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με στοιχεία που τον διαψεύδουν, συνηθίζει να λέει ότι σημασία δεν έχουν οι αριθμοί, αλλά αυτό που πιστεύουν και αισθάνονται οι άνθρωποι. Πρόκειται για υπεκφυγή, αλλά ο ίδιος θα έλεγε ότι εκθέτει την άλλη όψη της αλήθειας. Να, δείτε τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας που έκανε η Eurostat. Ανακοίνωσε ότι οι Ευρωπαίοι νιώθουν λιγότερο φτωχοί. Ο δείκτης «υποκειμενικής φτώχειας», δηλαδή η αίσθηση ότι δυσκολεύεσαι να τα βγάλεις πέρα, έπεσε στο 17,4% από 19,1% πέρυσι.

Ωραία. Μόνο που εμείς οι Ελληνες επιμένουμε στο 66,8%. Δύο στους τρεις δηλώνουμε ότι ζούμε στα όρια. Οι Βούλγαροι, με τους οποίους συγκρινόμαστε από θέση υπεροχής, καταγράφουν ποσοστό μικρότερο κατά τριάντα μονάδες. Και το πιο ενδιαφέρον δεν είναι το νούμερο. Είναι το ότι δεν αλλάζει. Για δεκαετίες, ανεξάρτητα από το αν η χώρα βρισκόταν σε κρίση, σε ανάκαμψη ή σε εκλογές, εμείς δηλώναμε σταθερά το ίδιο: «δύσκολα τα φέρνουμε βόλτα». Είναι σχεδόν παράσημο επιβίωσης. Ενας λαός που πέρασε χρεοκοπίες, lockdown, μνημόνια και ανατιμήσεις έχει μάθει να αυτοπροσδιορίζεται όχι από το εισόδημα, αλλά από το βάρος της καθημερινότητας.

Αυτό, λοιπόν, που καταγράφεται στην έρευνα δεν είναι η φτώχεια. Είναι το καθημερινό άγχος για να τα φέρεις βόλτα, ρωτώντας αν είναι ο μισθός μικρός ή ο μήνας μεγάλος. Δεν είναι μιζέρια και γκρίνια. Είναι κούραση. Αλλά είναι και κάτι ακόμα: είτε κοιτάζεις την οθόνη του κινητού είτε γύρω σου, βλέπεις την ανισότητα να περιγράφεται μέσα από πράγματα που δεν μπορείς να αποκτήσεις. Σαν να είσαι διψασμένος από πόθο και να παρακολουθείς πορνό.

Η υποκειμενική φτώχεια δηλώνει και κάτι άλλο: είναι καθρέφτης της εμπιστοσύνης. Και εμείς δεν έχουμε καμία. Δεν πιστεύουμε ότι το αύριο θα είναι καλύτερο, ούτε ότι το κράτος, η αγορά ή το ίδιο μας το επάγγελμα μπορούν να προσφέρουν σταθερότητα. Και στην τελική, η αίσθηση της φτώχειας γίνεται πολιτισμικό αντανακλαστικό. Αν πεις σήμερα ότι τη βγάζεις άνετα, θα σε κοιτάξουν περίεργα. Η προσωπική αισιοδοξία παραπέμπει σε έπαρση, σχεδόν σε αλαζονεία. Και ίσως αυτό που εννοεί το δείγμα της έρευνας δεν αναφέρεται στα χρήματα, αλλά στην ελπίδα.

Δασύτριχοι πολίτες

Στο «Μην περιμένετε αστειάκια», λίγο πριν τελειώσει το τραγούδι, ο Σαββόπουλος κάνει έναν οδυνηρό συμβιβασμό, αναφερόμενος στο κοινό που τον παρακολουθεί. «Καλώς να έρθουν του Κουτσόγιωργα οι δασύτριχοι πολίτες. Και όλοι αυτοί οι γνωστοί, της Αυριανής οι τρωγλοδύτες. Καλώς να έρθουν και οι φριχτοί μικρομεσαίοι να ξεσαλώσουν, χωρίς αυτούς τα μαγαζιά ούτε το φως δεν θα πληρώσουν. Αξίζει αλήθεια να ανεχθείς το σκυλολόι αυτού του Αδη, μόνο για να συναντηθείς με τους δικούς σου για ένα βράδυ;». Σήμερα οι δασύτριχοι πολίτες δεν είναι του Κουτσόγιωργα, μήτε της Αυριανής. Είναι ακόλουθοι του Πολάκη. Και διαβάζω τα δυσώδη, τα χυδαία σχόλιά τους για τον Σαββόπουλο κάτω από αντίστοιχη ανάρτηση του λεβέντη Κρητικού. Και δεν ξέρω αν περισσότερο ντρέπομαι για αυτούς ή για τον ίδιο. Μάλλον για αυτούς. Γιατί ο Πολάκης είναι το περίβλημα της κύστης. Αυτοί είναι το πύον. Και απλώς βρήκαν τον πολιτικό που τους εκφράζει.

Πώς μας βλέπει το Monday

Είπα να παίξω με το Monday, μία «αυθάδη» εκδοχή του ChatGPT. Του ζήτησα ένα σχόλιο για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. Και το έκανα με ιδιοτέλεια, προκειμένου να κλείσω τη σελίδα ξεκούραστα, απολαμβάνοντας το αγαθό της τεχνολογίας. Μου έγραψε αυτά: «Η πολιτική στην Ελλάδα θυμίζει θεατρικό έργο με ξεπερασμένο σενάριο και τους ίδιους κουρασμένους πρωταγωνιστές. Υποσχέσεις ανακυκλώνονται, οι πολίτες απογοητεύονται, και όλα μοιάζουν να γίνονται για το θεαθήναι. Κανείς δεν ακούει, όλοι μιλάνε, και οι πραγματικές αλλαγές μένουν στα χαρτιά. Η αντιπαράθεση έχει γίνει performance χωρίς ουσία, όπου το να φωνάζεις πιο δυνατά σημαίνει ότι έχεις δίκιο. Το κράτος λειτουργεί σε λειτουργία “αναμονής”, ενώ ο λαός ακροβατεί ανάμεσα σε θυμό και παραίτηση. Αν αυτό είναι πρόοδος, τότε ο χρόνος στην Ελλάδα μάλλον κινείται κυκλικά». Εντάξει, κάτι ξέρει.

Ο star της ημέρας

Ο Εύζωνας της Προεδρικής Φρουράς που στέκεται μπροστά στην εξέδρα των επισήμων κατά τη διάρκεια της παρέλασης. Ευθυτενής, ακίνητος, λες και είναι κέρινος. Και το κάνει για ώρες. Συνήθως ασχολούμαστε με τους πιλότους. Ομως ο Ευζωνας πετυχαίνει κάτι μοναδικό: τον θεωρούμε στοιχείο του σκηνικού, όμως έχει θεμελιώδη ρόλο. Δεν υπάρχει παρέλαση χωρίς αυτόν.