Οχι στην πολιτική βία
Ηταν καθημερινότητα τα πρώτα χρόνια μετά τη χρεοκοπία της χώρας, τα μνημόνια και τη δημιουργία του αντιμνημονιακού παραμυθιού, που έγινε πολιτικό εργαλείο με το οποίο λαϊκιστικά και ριζοσπαστικά κόμματα επιχείρησαν να ανοίξουν δρόμο για την εξουσία. Μετά το 2011, κυρίως, συγκεκριμένα πρόσωπα της πολιτικής αλλά και της δημοσιογραφίας είχαν γίνει στόχος κουκουλοφόρων. Συνήθως προηγούνταν υβρεολόγιο και προσβλητικοί χαρακτηρισμοί κυρίως στο Διαδίκτυο. Κάποιες φορές έγιναν ακόμα και αφισοκολλήσεις με πρόσωπα «των εχθρών του λαού». Και πάντα ακολουθούσαν επιθέσεις με πέτρες και μολότοφ – σε εστιατόρια, σε πανεπιστήμια, στον δρόμο.
Οι οπαδοί της βίας είχαν ανάγκη να έχουν στο στόχαστρο αποδιοπομπαίους τράγους και να συντηρείται κλίμα αναταραχής με στόχο πολιτικούς, δημόσια πρόσωπα και δημοσιογράφους. Είχαν δηλαδή ανάγκη να απαξιώνουν την πολιτική και κάποιους εκπροσώπους και υπερασπιστές «της συστημικής αδικίας» που είχαν εκτεθεί, είτε με τη στάση τους είτε με δηλώσεις τους. Κι ήταν ανάγκη να εμφανίζονται, άγγελοι τιμωροί, οι υποτιθέμενοι αδέκαστοι εκπρόσωποι «του νέου» που ερχόταν, περιβεβλημένο μυθολογικά χαρακτηριστικά. Το «νέο», που ήταν αφόρητα παλιό και, κυρίως, ήταν αφόρητα κενό, εμφανιζόταν «μπροστά στον λαό» με περίβλημα φωτοστέφανου και ζητούσε την ψήφο είτε προτάσσοντας κάποιο ανύπαρκτο ηθικό πλεονέκτημα, είτε μια αύρα πατριωτισμού, είτε την «ηθική της τιμιότητας» (αυτό που οι χρυσαυγίτες, αλλά όχι μόνο, έλεγαν: «δεν κλέψαμε»). Το πολιτικό αυτό κλίμα άλλαξε διαμιάς όταν, το 2015, φτιάχτηκαν οι κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Οσοι το είχαν χρησιμοποιήσει δεν το χρειάζονταν πια. Ωστόσο, σήμερα, γίνεται απόπειρα να επανέλθει, μαζί με την απόπειρα να φτιαχτεί κίνημα στο όνομα των Τεμπών – το οποίο πάντως δεν έχει καταφέρει να βρει τον δυναμισμό και την εμβέλεια των «Αγανακτισμένων», τους οποίους μιμείται.
Αυτά εξηγούν την άγρια επίθεση που δέχτηκε ο βουλευτής της ΝΔ και πρώην υπουργός, Μάκης Βορίδης, στο Ηράκλειο Κρήτης, από κουκουλοφόρους. Ο συγκεκριμένος πολιτικός, με την οικογένειά του, συμπεριλαμβανομένης της μικρής κόρης του, και με κάποιους ακόμα συνδαιτυμόνες, έτρωγε αργά το βράδυ σε εστιατόριο του κέντρου της πόλης. Εκεί τον εντόπισαν κουκουλοφόροι και του επιτέθηκαν με πέτρες και αβγά – ενώ δεν τους πτόησε η παρουσία της μικρής. Ο βουλευτής φυγαδεύτηκε. Νομίζω ότι η βίαιη αυτή εκδήλωση χτυπάει καμπανάκι. Ο συγκεκριμένος πολιτικός, μονίμως στο στόχαστρο μιας αριστερής κριτικής που κυρίως στηρίζεται στη νεανική του συμμετοχή στην εξτρεμιστική Ακροδεξιά, βαλλόμενος πολιτικά τα τελευταία χρόνια λόγω του ότι υπήρξε υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης πριν γίνουν γνωστές λεπτομέρειες των αμαρτωλών αγροτικών επιδοτήσεων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας βίαιης επίθεσης, η οποία δεν έπρεπε να γίνει. Στην Ελλάδα, υπάρχει εμπεδωμένο ένα αίσθημα ασφάλειας και ελεύθερης διακίνησης. Η βία κατά πολιτικών και πολιτών πρωτίστως θέτει στο στόχαστρο το γενικό κλίμα ασφάλειας αλλά, κυρίως, επιδιώκει να κατασκευάσει στην κοινή συνείδηση αποδιοπομπαίους τράγους, η φήμη των οποίων στο κίνημα δικαιολογεί την αυτοδικία. Αυτό απαιτεί γενική αποδοκιμασία – κι είναι θλιβερό ότι μόνο το ΠΑΣΟΚ αποδοκίμασε την επίθεση.
Οι επιθέσεις εναντίον «εχθρών του λαού», είναι από τις πιο εφιαλτικές πρακτικές της μεταπολίτευσης. Για πολλά χρόνια, η 17 Νοέμβρη δολοφονούσε ανθρώπους που, προηγουμένως, ήταν στόχοι αρνητικών δημοσιευμάτων, όχι πάντα ορθών. Η πολιτική βία τα χρόνια της χρεοκοπίας χρησιμοποιούσε ανάλογες πρακτικές – και οι επιθέσεις κατά προσώπων είχαν στόχο, μαζί με την ηθική εξουθένωσή τους, τη δημιουργία ενός ηθικολογικού ρεύματος που θα οδηγούσε όσους το χρησιμοποιούσαν στην εξουσία.
Η δημοκρατία οφείλει να απαντά σε τέτοιες απόπειρες ανωμαλίας με έναν τρόπο: με τον νόμο. Είναι δημοκρατική απαίτηση.
Το νόημα της επετείου
Είχαν προηγηθεί φόβοι για την ομαλή διεξαγωγή των παρελάσεων της 28ης Οκτωβρίου. Ωστόσο, δεν κουνήθηκε φύλλο. Μόνο στην Αθήνα, στο Σύνταγμα, ο τσαντίρ μαχαλάς της Ζωής Κωνσταντοπούλου και των προσώπων που χρησιμοποιεί ως φορείς της εχθροπάθειας την οποία διακινεί συνέχισε να υφίσταται, λειτουργώντας ως θλιβερό κοντράστ πλάι στην εξέδρα των επισήμων στη διάρκεια της μαθητικής παρέλασης.
Κι όμως. Η φετινή επέτειος του «Οχι» κατά του ιταλικού φασισμού ανέδειξε με έμφαση την εθνική ομοψυχία απέναντι στον εισβολέα – ομοψυχία που, τα επόμενα χρόνια, ιδίως τα χρόνια της γερμανικής Κατοχής και στη συνέχεια, διερράγη εξαιτίας του εξουσιαστικού δρόμου κυρίως της κομμουνιστικής Αριστεράς που θεώρησε ότι ο πόλεμος ήταν ευκαιρία να μπει η Ελλάδα στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ενωσης. Κι η εθνική ομοψυχία, που εκφράστηκε, σε αντίθεση με ό,τι συνήθως διακινείται, ως εμπιστοσύνη στην πορεία της χώρας προς την ασφάλεια και την πρόοδο, δείχνει ιδιαίτερα άστοχη, μικρή και μίζερη κάθε απόπειρα αμφισβήτησης των θεσμών της δημοκρατίας.
Η 28η Οκτωβρίου 2025 ήταν μια ηλιόλουστη μέρα, που οι πολίτες την πέρασαν περήφανοι, ειρηνικά. Η περιρρέουσα γκρίνια, οι κραυγές κατά της Δικαιοσύνης, για τη Βουλή, για την πολιτική δεν χωρούσαν στο νόημά της. Οσοι εργάζονται για την αμφισβήτηση των δημοκρατικών θεσμών πρέπει χθες να ένιωσαν περιθωριακοί και αδύναμοι.