Σοκ από έκθεση της Oxfam: Οι 450.000 πλουσιότεροι Ευρωπαίοι ρυπαίνουν όσο 250 εκατομμύρια άνθρωποι

Μια νέα έρευνα της διεθνούς ΜΚΟ Oxfam φέρνει στο φως ένα σοκαριστικό στοιχείο: οι 450.000 πλουσιότεροι Ευρωπαίοι, που αντιπροσωπεύουν μόλις το 0,1% του πληθυσμού της ΕΕ, εκπέμπουν 53 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) από το φτωχότερο 50% των Ευρωπαίων πολιτών. Η μελέτη, με τίτλο «Κλιματική λεηλασία: πώς μια μικρή ευρωπαϊκή ελίτ οδηγεί τον κόσμο στην καταστροφή», παρουσιάστηκε ενόψει της Διάσκεψης για το Κλίμα COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας και καταγγέλλει πως, ενώ οι περισσότεροι πολίτες έχουν περιορίσει τις εκπομπές τους, οι υπερπλούσιοι συνεχίζουν να επιβαρύνουν τον πλανήτη με τρόπο δυσανάλογο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι συνολικές εκπομπές της Ευρώπης μειώθηκαν κατά 21% την περίοδο 1990–2022. Ωστόσο, μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα, οι εκπομπές του 0,1% των πλουσιότερων Ευρωπαίων αυξήθηκαν κατά 14%, την ώρα που η φτωχότερη μισή Ευρώπη κατάφερε να τις μειώσει κατά 27%. Η ανισότητα δεν είναι απλώς κοινωνική ή οικονομική, αλλά και περιβαλλοντική. Μια μόνο εβδομάδα κατανάλωσης ενέργειας από ένα μέλος της ευρωπαϊκής ελίτ αντιστοιχεί στις ετήσιες εκπομπές ενός φτωχού Ευρωπαίου.

Η Oxfam προειδοποιεί πως, αν ολόκληρος ο πλανήτης εξέπεμπε με τον ρυθμό των υπερπλουσίων της Ευρώπης, το παγκόσμιο “ανθρακικό προϋπολογισμένο όριο” –δηλαδή η ποσότητα CO₂ που μπορεί να απελευθερωθεί χωρίς να προκληθεί κλιματική κατάρρευση– θα εξαντλούνταν σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες. Για να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη κάτω από 1,5°C, το 0,1% των πιο πλούσιων Ευρωπαίων θα πρέπει να μειώσει τις ατομικές του εκπομπές κατά 99% έως το 2030, ενώ ο φτωχότερος μισός πληθυσμός θα χρειαστεί να τις μειώσει κατά περίπου 50%.

Η υπεύθυνη κλιματικής πολιτικής της Oxfam, Julie Bos, δηλώνει χαρακτηριστικά: «Οι πλούσιοι της Ευρώπης κρατούν το τιμόνι αυτής της κλιματικής κρίσης, ενώ οι υπόλοιποι πληρώνουν το τίμημα. Η πραγματική καινοτομία δεν είναι να δικαιολογούμε τη ρύπανση, αλλά να επιταχύνουμε τη δράση για το κλίμα».

Η οργάνωση ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει ένα δίκαιο, μακροπρόθεσμο σχέδιο κλιματικής πολιτικής, που θα στοχεύει πρώτα στους μεγαλύτερους ρυπαντές. Μεταξύ των προτάσεων της περιλαμβάνονται:

• Φόροι “κλιματικής πολυτέλειας” σε δραστηριότητες υψηλών εκπομπών, όπως τα ιδιωτικά αεροσκάφη, τα σούπερ γιοτ, τα πολυτελή αυτοκίνητα και ο τουρισμός υπερπολυτελείας.
• Αύξηση της φορολογίας των υπερπλουσίων και επιβολή φόρων στα «υπερκέρδη» των μεγάλων επιχειρήσεων που συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται την ενεργειακή κρίση.
• Αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού του ΑΕΠ, ώστε να λαμβάνει υπόψη την ισότητα, την ευημερία των πολιτών και την υγεία του πλανήτη.
• Ενίσχυση της βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.

Η Oxfam τονίζει ότι η ΕΕ πρέπει να δει πέρα από τον επόμενο εκλογικό κύκλο και να υιοθετήσει δεσμευτικά μέτρα με προοδευτική διάσταση. «Οι αριθμοί είναι ξεκάθαροι: οι εκπομπές πρέπει να μειωθούν εκεί όπου η ρύπανση είναι μεγαλύτερη και όπου υπάρχει η μεγαλύτερη δυνατότητα συμβολής», σημειώνει η έκθεση.

Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς κλιματική δικαιοσύνη, καμία πράσινη μετάβαση δεν θα είναι βιώσιμη. Οι υπερπλούσιοι Ευρωπαίοι –με το αποτύπωμα κατανάλωσης μιας εβδομάδας που ισοδυναμεί με ενός έτους για έναν φτωχό– αποτελούν πλέον το σύμβολο μιας ηπείρου που καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε ένα “πράσινο μέλλον για όλους” ή μια πολυτελή καταστροφή για λίγους.