Νέα εποχή για τα ελληνικά ναυπηγεία – Επενδύσεις, ανασυγκρότηση και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE

Αναγέννηση των ελληνικών ναυπηγείων σηματοδοτεί η κινητικότητα των τελευταίων ετών, καθώς ύστερα από δεκαετία στασιμότητας ο κλάδος δείχνει σαφή σημάδια ανασυγκρότησης. Οι ιστορικές εγκαταστάσεις της Ελευσίνας, της Σύρου, της Σαλαμίνας και του Σκαραμαγκά, που για χρόνια παρέμεναν ανενεργές, επανέρχονται στο προσκήνιο, θέτοντας τις βάσεις για μια νέα εποχή στη βαριά βιομηχανία της χώρας.

Η είσοδος ιδιωτικών επενδυτών, η αναδιάρθρωση της διοικητικής δομής και η αυξανόμενη διεθνής ζήτηση για ναυπηγοεπισκευαστικές υπηρεσίες, σε συνδυασμό με το ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, δημιουργούν μια δυναμική που θυμίζει τις πιο παραγωγικές δεκαετίες του κλάδου. Τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, υπό τον έλεγχο του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου από τον Μάρτιο του 2023, μετατρέπονται σε κόμβο ανασυγκρότησης με στόχο την επιστροφή τους στην κορυφή της διεθνούς αγοράς.

Παράλληλα, οι μονάδες σε Σύρο και Ελευσίνα, υπό την ΟΝΕΧ Shipyards & Technology του Πάνου Ξενόκωστα, εξελίσσονται σε σύγχρονα, εξωστρεφή βιομηχανικά κέντρα. Οι ετήσιες επισκευές έχουν ξεπεράσει τις 220, ενώ τα επενδυτικά σχέδια περιλαμβάνουν ναυπήγηση νέων πλοίων, ενεργειακών πλατφορμών και εξειδικευμένων LNG carriers.

Η νέα δυναμική στη Σαλαμίνα και η εξωστρέφεια του κλάδου

Τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας αποτελούν έναν από τους πιο δραστήριους πυλώνες της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Με τη συμμετοχή τους στην κατασκευή της φρεγάτας FDI HN «Φορμίων» και δύο ακόμη για το γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό, έγιναν η πρώτη ελληνική μονάδα που εξήγαγε πολεμικό ναυπηγικό υλικό.

Με επενδυτικό πρόγραμμα 15 εκατ. ευρώ και υψηλές πιστοποιήσεις ποιότητας, διευρύνουν τη δραστηριότητά τους μέσα από διεθνείς συνεργασίες, ερευνητικά έργα για μη επανδρωμένα σκάφη και συμμετοχή στο πρόγραμμα του «εθνικού πλοίου». Η τεχνογνωσία τους, εφάμιλλη κορυφαίων ευρωπαϊκών ναυπηγείων, ενισχύει τη θέση τους στην ελληνική και διεθνή αγορά.

Ανάκαμψη με κοινωνικό αποτύπωμα

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι επισκευές πλοίων σε ελληνικά ναυπηγεία υπερδιπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία — από 330 το 2013 σε 700 το 2024. Η ανάκαμψη αυτή έχει ήδη θετικές κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς εκατοντάδες εργαζόμενοι επιστρέφουν στις δεξαμενές και τα συνεργεία, ενώ δεκάδες μικρότερες επιχειρήσεις λειτουργούν με πλήρη δυναμικότητα.

Όπως ανέφερε ο δήμαρχος Περάματος, Γιάννης Λαγουδάκος, «η πόλη ακμάζει ξανά· τώρα πια χρειαζόμαστε περισσότερους δρόμους και χώρους στάθμευσης για να ανταπεξέλθουμε στην αυξημένη κίνηση».

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE και οι νέες προοπτικές

Καίριο ρόλο στη νέα πορεία των ελληνικών ναυπηγείων διαδραματίζει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe), με συνολικό προϋπολογισμό 150 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα παρέχει στα κράτη μέλη χαμηλότοκα δάνεια για κοινές προμήθειες και επενδύσεις σε κρίσιμες αμυντικές δυνατότητες. Για την Ελλάδα εγκρίθηκε ποσό 787,6 εκατ. ευρώ, που μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την εγχώρια αμυντική και ναυπηγική βιομηχανία.

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, «το SAFE μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για τα ελληνικά ναυπηγεία, ενισχύοντας τη συμμετοχή τους σε ευρωπαϊκά προγράμματα, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία για την ελληνική οικονομία».

Νέα εξοπλιστικά προγράμματα και διεθνείς συνεργασίες

Μία από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες της επόμενης περιόδου αφορά την απόκτηση τεσσάρων νέων υποβρυχίων για το Πολεμικό Ναυτικό — έργο που εκτιμάται ότι θα αποτελέσει θεμέλιο της ελληνικής ναυτικής ισχύος για την επόμενη δεκαετία. Η διαγωνιστική διαδικασία έχει ήδη προσελκύσει προτάσεις από κορυφαίους οίκους της Σουηδίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Νότιας Κορέας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ενδεχόμενο ναυπήγησης των νέων υποβρυχίων σε ελληνικά ναυπηγεία, ενισχύοντας περαιτέρω την εγχώρια παραγωγική βάση και την τεχνογνωσία του κλάδου.

Ενδεικτικό της αυξανόμενης εξωστρέφειας ήταν η καθέλκυση της φρεγάτας FDI HN «Φορμίων» στη Λοριάν της Γαλλίας τον περασμένο Μάιο. Τμήματα του πλοίου κατασκευάστηκαν στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας, σηματοδοτώντας την πρώτη εξαγωγή πολεμικού ναυπηγικού υλικού από την Ελλάδα. Η συνεργασία με τη Naval Group ανέδειξε την ποιότητα και τις δυνατότητες της ελληνικής βιομηχανίας, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες διεθνείς συμφωνίες.

Πράσινη μετάβαση και βιώσιμη ανάπτυξη

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει συμμετοχή στα εξοπλιστικά προγράμματα σε ποσοστό τουλάχιστον 25%, με στόχο την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη δημιουργία σταθερής παραγωγικής υποδομής. Μέσω ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων όπως το SAFE, ενισχύονται οι συνεργασίες με κορυφαίους ευρωπαϊκούς ομίλους και εξασφαλίζεται πρόσβαση σε νέες αγορές.

Με επενδύσεις σε τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, ψηφιακά εργαλεία και περιβαλλοντικά βιώσιμες υποδομές, οι ελληνικές εγκαταστάσεις στοχεύουν στην πράσινη μετάβαση και την ενεργειακή αποδοτικότητα. Η συνδυαστική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων και της διεθνούς ζήτησης δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για τη βαριά βιομηχανία της χώρας.

Συνολικά, η νέα δυναμική σηματοδοτεί την επαναφορά των ελληνικών ναυπηγείων στο διεθνές προσκήνιο, τη μετατροπή τους σε πυλώνες της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας. Η αναγέννηση του κλάδου συνδέει την ασφάλεια με την ανάπτυξη, καθιστώντας τα ναυπηγεία στρατηγικούς μοχλούς της εθνικής και ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.