Βορίζια: Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται 70 χρόνια μετά

Το πρωινό του Σαββάτου, η μικρή κοινότητα των Βοριζίων στους πρόποδες του Ψηλορείτη ξύπνησε ξανά μέσα στον τρόμο. Το νέο φονικό που συγκλόνισε την Κρήτη έφερε στον νου των παλαιοτέρων μια άλλη, ξεχασμένη τραγωδία, τότε που το ίδιο χωριό, πριν από 70 χρόνια, είχε βουτήξει στο αίμα εξαιτίας μιας βεντέτας που ξεκίνησε για μια φαινομενικά ασήμαντη αφορμή.

Ηταν 27 Αυγούστου 1955, ανήμερα του Αγίου Φανουρίου, όταν στο χωριό είχε στηθεί μεγάλο πανηγύρι. Ο 38χρονος κτηνοτρόφος και δασοφύλακας Γιάννης Φραγκιαδάκης διασκέδαζε σε ένα καφενείο με φίλους – τότε τίποτα δεν προμήνυε το μεγάλο κακό που θα ακολουθούσε. Λίγα μέτρα πιο πέρα ο Μανούσος Βεϊσάκης ετοίμαζε το δικό του γλέντι. Οταν ο Φραγκιαδάκης προέτρεψε μια άλλη παρέα να μην πάει στο καφενείο του Βεϊσάκη, αλλά να μείνει μαζί του, ο τελευταίος το εξέλαβε ως προσβολή. Ακολούθησε έντονος διαπληκτισμός και μέσα σε δευτερόλεπτα ο Βεϊσάκης άρπαξε μαχαίρι και κάρφωσε τον δασοφύλακα στον λαιμό, αφήνοντάς τον αιμόφυρτο. Αλλες μαρτυρίες θέλουν το θύμα να είχε κάνει παρατήρηση σε συγγενή του δράστη επειδή έκοβε ξύλα παράνομα στο δάσος – κάποιοι άλλοι υποστήριξαν πως η αιτία ήταν ακόμα πιο μικρή – ένας χαμένος χαιρετισμός, ένας χαιρετισμός που έμεινε χωρίς ανταπόδοση. Οπως κι αν έγινε, ο Φραγκιαδάκης μεταφέρθηκε βαριά τραυματισμένος στο σπίτι του, όπου λίγη ώρα αργότερα άφησε την τελευταία του πνοή. Η είδηση του θανάτου του λειτούργησε σαν σπίθα σε μπαρούτι. Οι συγγενείς του άρπαξαν τα όπλα και ξεχύθηκαν στους δρόμους του χωριού, αποφασισμένοι να εκδικηθούν κάθε Βεϊσάκη που θα έβρισκαν μπροστά τους. Ο πρώτος νεκρός ήταν ο 18χρονος Μανούσος Βεϊσάκης, ξάδελφος του φονιά. Από το μπαλκόνι του σπιτιού του προσπάθησε να δει τι συμβαίνει, αλλά δέχτηκε σφαίρα και έπεσε νεκρός. Λίγο αργότερα, οι πυροβολισμοί συνεχίστηκαν, ένα ακόμα θύμα, ο Μιχάλης Λεονταράκης, βρέθηκε στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Το χωριό είχε μετατραπεί σε πεδίο μάχης.

Την ώρα που στο σπίτι του δασοφύλακα τελούνταν το μοιρολόι, ο Θεοχάρης Λεονταράκης, ξάδελφος του Μιχάλη, εμφανίστηκε κρατώντας χειροβομβίδα. Μέσα στην οργή του, την απασφάλισε και την πέταξε στο πλήθος. Η έκρηξη σκότωσε τρεις ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους δεκατέσσερις. Οι μαρτυρίες της εποχής λένε πως αν η χειροβομβίδα είχε εκραγεί μέσα στο σπίτι, τα θύματα θα ήταν δεκάδες.

Ο στρατός στα Βορίζια

Η είδηση του μακελειού έφτασε αστραπιαία στο Ηράκλειο. Διμοιρίες της χωροφυλακής και του στρατού μπήκαν στο χωριό αντικρίζοντας σκηνές φρίκης. Πτώματα στους δρόμους, τραυματίες και έντρομους κατοίκους που είχαν κλειδωθεί μέσα στο σχολείο για να σωθούν. Οι υπαίτιοι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε δίκη. Το Β’ Κακουργιοδικείο Αθηνών, 10 μήνες αργότερα, επέβαλε ποινές από 10 έως 25 χρόνια κάθειρξης. Ο Μανούσος Βεϊσάκης, ο πρώτος δράστης, αποφυλακίστηκε τελικά το 1963 με βασιλικό διάταγμα. Εβδομήντα χρόνια μετά, τα Βορίζια βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο μιας νέας τραγωδίας. Το αίμα που χύθηκε το περασμένο Σάββατο ξύπνησε μνήμες από εκείνη τη μαύρη εποχή. Οι παλιοί ψιθυρίζουν ότι «το χωριό δεν ησύχασε ποτέ στ’ αλήθεια». Κι ενώ οι Αρχές αναζητούν απαντήσεις για το πρόσφατο φονικό, κανένας δεν μπορεί να αγνοήσει το βάρος της ιστορίας. Ισως, στα Βορίζια, η ιστορία δεν είναι απλώς παρελθόν – είναι μια πληγή που ανοίγει κάθε φορά που το αίμα ζητά δικαίωση.