O Γιάννης Αλαφούζος, o σκιώδης στόλος μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου και η ασάφεια της Κομισιόν
Αποκάλυψη του mononews φέρνει στο φως την «αόριστη και γενικόλογη», όπως τη χαρακτηριίζει, απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ερώτηση Λιθουανού ευρωβουλευτή σχετικά με το αν πλοία της οικογένειας Αλαφούζου μετέφεραν ρωσικό πετρέλαιο, παρά τις κυρώσεις. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Κομισιόν αποφεύγει να δώσει σαφείς απαντήσεις και παραπέμπει την ευθύνη εφαρμογής των μέτρων στα κράτη-μέλη, αφήνοντας ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα.
Η Επιτροπή, με την απάντησή της έως σήμερα, δεν έχει ανακοινώσει νέα ονόματα εταιρειών ή φυσικών προσώπων της ΕΕ που θα αντιμετωπίσουν άμεσα ξεχωριστές κυρώσεις με βάση την ερώτηση. Αντίθετα, επικεντρώνεται στο ευρύτερο πλαίσιο των μέτρων που ήδη εφαρμόζονται και επεκτείνονται για να περιορίσουν τη λειτουργία και τον οικονομικό ρόλο του σκιώδους στόλου, αναφέρει το ρεπορτάζ και προσθέτει:
Υπενθυμίζεται ότι στις 26 Σεπτεμβρίου 2025 κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η γραπτή ερώτηση E-003761/2025 από τον Λιθουανό ευρωβουλευτή, Petras Auštrevičius, μέλος της πολιτικής ομάδας Renew Europe, με αντικείμενο τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου κατά παράκαμψη των κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του λεγόμενου shadow fleet.
Στο κείμενο της ερώτησης ζητήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκρινίσει εάν προτίθεται να εξετάσει την επιβολή κυρώσεων σε ευρωπαϊκούς φορείς που, σύμφωνα με δημοσιογραφικές και άλλες αναφορές, ενδέχεται να διευκολύνουν τέτοιες μεταφορές. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρονται, μεταξύ άλλων, οι ναυτιλιακές εταιρείες Okeanis Eco Tankers και Kyklades Maritime, που ανήκουν στην οικογένεια του Γιάννη Αλαφούζου.
Η τοποθέτηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2025, δεν απαντά ευθέως στις κατηγορίες που αναφέρει ο ευρωβουλευτής, αλλά κάνει γενικόλογες αναφορές στο πλαίσιο των κυρώσεων. Αυτό, ωστόσο, μπορεί να ερμηνευθεί ότι η Κομισιόν διερευνά την υπόθεση σε βάθος και ενδεχομένως να επιφυλάσσεται να απαντήσει επί των κατηγοριών στο άμεσο μέλλον, όταν θα συγκεντρώσει περισσότερα στοιχεία.
Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει ως εξής:
«Το Συμβούλιο, με βάση προτάσεις από τον Ύπατο Εκπρόσωπο και την Επιτροπή, έχει υιοθετήσει διάφορα περιοριστικά μέτρα με στόχο να περιοριστούν περαιτέρω τα έσοδα της Ρωσίας από την ενέργεια και να περιοριστεί ο ρωσικός “σκιώδης στόλος” (shadow fleet) και όσοι τον υποστηρίζουν. Μέχρι σήμερα, 557 σκάφη υπόκεινται σε απαγόρευση πρόσβασης σε λιμάνια, και απαγόρευση παροχής ευρέος φάσματος υπηρεσιών που σχετίζονται με τη ναυτιλία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης ενισχύσει τα μέτρα κυρώσεων που εφαρμόζονται στη Ρωσία με την προσθήκη της δυνατότητας για: πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων, και κατά περίπτωση απαγόρευση ταξιδιών σε άτομα και οντότητες που υποστηρίζουν τον ρωσικό “σκιώδη στόλο”. Από τότε έχουν υιοθετηθεί πολλές καταχωρίσεις που καλύπτουν κυρίως: επιχειρήσεις εμπορίας πετρελαίου, εταιρείες ναυτιλίας και διαχείρισης στην Ρωσία και σε χώρες τρίτων, υποστηρικτικά νηολόγια καθώς και έναν καπετάνιο πλοίου του “shadow fleet”.
Η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ και η Επιτροπή δεσμεύονται να αυξήσουν την πίεση στα δίκτυα του “σκιώδους στόλου” και θα συνεργαστούν στενά με τα κράτη-μέλη για την ανάπτυξη περαιτέρω μέτρων. Η αντιμετώπιση πιθανών αποπειρών παράκαμψης των κυρώσεων της ΕΕ, όπως οι παρακάμψεις όσον αφορά το ανώτατο όριο τιμής πετρελαίου (Oil Price Cap), συμπεριλαμβανομένων τέτοιων από τρίτες χώρες δικαιοδοσιών, αποτελεί μία από τις κεντρικές προτεραιότητες της Επιτροπής.
Η Επιτροπή αφιερώνει σημαντικές προσπάθειες σε αυτό. Από νομοθετικές αλλαγές που στοχεύουν όσους διευκολύνουν την παράκαμψη, έως την εντατική παρακολούθηση ύποπτων εμπορικών ροών, καθώς και την οργάνωση ειδικών δράσεων ενημέρωσης και συνεργασίας. Τα κράτη-μέλη είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή και επιβολή των κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εθνικές αρμόδιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι φορείς της ΕΕ έχουν λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα, με καλή πίστη, ώστε να εξασφαλιστεί ότι το πετρέλαιο αγοράζεται στο ή κάτω από το ανώτατο όριο τιμής (Oil Price Cap). Η Επιτροπή παρακολουθεί αυτή τη διαδικασία και είναι έτοιμη να υποστηρίξει τα κράτη-μέλη και τις εθνικές αρμόδιες αρχές όπου χρειάζεται».
Η ερώτηση: (Question for written answer E-003761/2025)
Αυτή είναι μια επίσημη γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποβληθείσα από τον ευρωβουλευτή Petras Auštrevičius (Renew) στις 26 Σεπτεμβρίου 2025. Το έγγραφο ζητά από την Επιτροπή να διευκρινίσει τη στάση της και τα σχετικά με το θέμα μέτρα.
Αν δηλαδή η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει κυρώσεις εναντίον ευρωπαίων φορέων (φυσικών και νομικών προσώπων) που «εν γνώσει τους διευκολύνουν» τη δραστηριότητα του «shadow fleet». Αλλά και πώς θα εφαρμοστεί η επιβολή κυρώσεων σε εν δυνάμει παραβάτες που παρακάμπτουν το πλαφόν τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο και τις κυρώσεις της ΕΕ. Στο κείμενο αναφέρονται ονομαστικά οι εταιρείες Okeanis Eco Tankers και Kyklades Maritime, συνδεόμενες με την οικογένεια Αλαφούζου, με τη δήλωση ότι «κατά τις αναφορές συνεχίζουν τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου», και επισημαίνεται ότι παρά τις παρεμβάσεις εναντίον του shadow fleet δεν έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα προσωπικές κυρώσεις σε ευρωπαίους πλοιοκτήτες.
Η εμπλοκή της εισηγμένης Oceanis Eco Tankers Kyklades Maritime
Από την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, και των κυρώσεων που ακολούθησαν, υπάρχουν δημοσιεύματα στον διεθνή τύπο που αναφέρονται σε δραστηριότητες της εισηγμένης ναυτιλιακής εταιρείας Okeanis Eco Tankers και της οικογενειακής εταιρείας Kyklades Maritime, συμφερόντων του Γιάννη Αλαφούζου και του γιου του Αριστείδη Αλαφούζου. Μάλιστα, έχει κατατεθεί και σχετική ερώτηση στην Κομισιόν από τον ευρωβουλευτή Petras Auštrevičius. (Question for written answer E-003761/2025).
Σύμφωνα με δημοσιεύματα τον Απρίλιο 2025, αποκαλύφθηκαν στοιχεία που ανέφεραν πλοία της οικογένειας Αλαφούζου, να έχουν μεταφέρει φορτία από ρωσικά λιμάνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, γεγονός που δημιούργησε ερωτήματα αν τηρήθηκαν πλήρως οι κυρώσεις και οι περιορισμοί που έχει επιβάλει η Δύση στη ρωσική ενέργεια.
Επιπλέον, τον Οκτώβριο 2025, ο ευρωβουλευτής υπέβαλε επίσημη ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να εξεταστεί η πιθανότητα επιβολής κυρώσεων έναντι της Okeanis Eco Tankers και της Kyklades Maritime λόγω συνδέσεων με το λεγόμενο “shadow fleet”, δηλαδή το σκιώδες στόλο, που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal και ελληνικών μέσων, πλοία που ελέγχονται από την οικογένεια Αλαφούζου έχουν προσεγγίσει ρωσικά λιμάνια δεκάδες φορές από την έναρξη του πολέμου και σε αρκετές περιπτώσεις έχουν μεταφέρει ρωσικό αργό πετρέλαιο ή φορτία που προέρχονται από ρωσικά λιμάνια.
Η εταιρεία, όπως έχει δηλώσει, σταμάτησε να μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω της Okeanis Eco Tankers το 2023 μετά από αιτήματα επενδυτών, αλλά η οικογένεια συνέχισε να μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο με ιδιωτικά πλοία.
Υπενθυμίζεται ότι ο CEO της Okeanis, Αριστείδης Αλαφούζος, έχει δηλώσει δημοσίως ότι η εταιρεία δεν στηρίζεται σε μεταφορές «υποκείμενες σε κυρώσεις» και ότι τα φορτία από την Μαύρη Θάλασσα ήταν κυρίως από τον σταθμό CPC, που περιέχει μεγάλο μέρος καζακικού πετρελαίου, το οποίο δεν τελεί υπό κυρώσεις.
Ωστόσο, ανάλυση δεδομένων ναυσιπλοΐας δείχνει ότι έχουν γίνει μεταφορτώσεις ρωσικού αργού και σε περιόδους που το Urals – ο δείκτης για ρωσικό πετρέλαιο- διαπραγματευόταν πάνω από το πλαφόν τιμής, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το αν αυτό παραβιάζει ή παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Οι προσεγγίσεις των πλοίων
Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Vortexa, τα πλοία της οικογένειας Αλαφούζου έχουν πραγματοποιήσει περίπου 140 προσεγγίσεις σε ρωσικά λιμάνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Από αυτές, αρκετές αφορούσαν τη μεταφορά καζακικού πετρελαίου μέσω ρωσικών λιμανιών. Το 2025, έχουν πραγματοποιηθεί εννέα φορτώσεις ρωσικού αργού.
Τι υποστήριζε ο Γιάννης Αλαφούζος
Στα μέσα του Αυγούστου του 2022, ο Γιάννης Αλαφούζος, απαντώντας στις επικριτές για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου, διατύπωνε τις απόψεις για το θέμα. Αξίζει να τις υπενθυμίσουμε:
Ο Γιάννης Αλαφούζος, κατά τη διάρκεια του conference call για τα αποτελέσματα της εταιρείας Okeanis Eco Tankers στο εξάμηνο του 2022, τα οποία ήταν θετικά, ο Γ. Αλαφούζος ανέφερε ότι όλες οι μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες αγοράζουν και μεταφέρουν πετρέλαιο από τη Ρωσία.
«Δεν καταλαβαίνω λοιπόν γιατί όλη αυτή η υποκρισία, του να μην πηγαίνετε στη Ρωσία, όταν όλος ο κόσμος χρειάζεται αλλά και μεταφέρει το ρωσικό πετρέλαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γ. Αλαφούζος.
Σύμφωνα μάλιστα με μήνυμά του στην TradeWinds, ο Γ. Αλαφούζος τονίζει: «Το ενεργειακό ισοζύγιο του κόσμου είναι πολύ σφιχτό και η Ευρώπη δεν
μπόρεσε να απεμπλακεί από το ρωσικό αργό και τα προϊόντα του, κάτι που αποδεικνύεται από την τελευταία χαλάρωση του καθεστώτος κυρώσεων της Ε.Ε. Σύμφωνα με το Bloomberg και το άρθρο (“A Storm Brews in Heating Oil” από τον Javier Blas), οι ρωσικές εξαγωγές στην Ευρώπη βρίσκονται σε προπολεμικά επίπεδα τον Ιούνιο και τον Ιούλιο».
«Παρεμπιπτόντως», συμπλήρωσε, «η Ευρώπη αγοράζει τώρα ντίζελ από χώρες εκτός Ε.Ε. σε υψηλές τιμές, κυρίως από την Ινδία, που προέρχονται από ρωσικό αργό το οποίο πωλείται με έκπτωση στην αγορά, επιδεινώνοντας την ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση και περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε.».
«Στην αρχή του πολέμου», εξήγησε ο Γ. Αλαφούζος, «αποφασίσαμε να μη μεταφέρουμε ρωσικό πετρέλαιο. Αλλά στη συνέχεια είδαμε ότι ακόμα και οι πετρελαϊκοί κολοσσοί παίρνουν ρωσικό πετρέλαιο. Επίσης είδαμε και την ίδια την Ε.Ε. να το ενθαρρύνει κάνοντας λίγο πιο εύκολη την ασφάλιση των πλοίων».
Η Tradewinds στις 17 Μαΐου 2024, ανέφερε ότι ο Αριστείδης Αλαφούζος, σε μια παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας ότι» η εταιρία του εξακολουθεί να ξεπερνά τους ανταγωνιστές της» και τόνισε ότι «οι συμφωνημένοι ναύλοι από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο ήταν στα 75.900 δολάρια την ημέρα για το 82% των ημερών προκειμένου για τα VLCC, και στα 60.800 δολάρια την ημέρα για το 57% της χωρητικότητας των suezmax. Αυτό είναι υψηλότερο κατά 50% και 48% αντίστοιχα σε σύγκριση με τους ναύλους των ανταγωνιστικών εταιρειών που έχουν δώσει στοιχεία μέχρι σήμερα».
Τα στοιχεία αυτά προκάλεσαν τις απορίες των επενδυτών, οι οποίοι έθεσαν ορισμένα ερωτήματα για το πως επιτεύχθηκαν από την διαχείριση της εταιρείας, ενώ οι ανταγωνιστές της είχαν κατώτερους ναύλους και αποτελέσματα.
Στοιχεία για τον σκιώδη στόλο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο των πακέτων κυρώσεων της, έχει επισημάνει το λεγόμενο « σκιώδη στόλο», ένα μεγάλο δίκτυο δεξαμενόπλοιων ηλικίας, με αδιαφανή ιδιοκτησιακή δομή και χωρίς επαρκή ασφάλιση, που χρησιμοποιείται για να παρακάμπτει κυρώσεις και πλαφόν τιμών στο ρωσικό πετρέλαιο. Μέρος αυτών των μέτρων περιλαμβάνει τη μαύρη λίστα σκαφών που απαγορεύεται να εισέλθουν σε ευρωπαϊκά λιμάνια ή να χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες της ΕΕ.
Επίσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εκδώσει ψήφισμα ζητώντας αυστηρότερους ελέγχους και κυρώσεις κατά των δεξαμενόπλοιων που εξάγουν ρωσικό πετρέλαιο παρακάμπτοντας κυρώσεις, καθώς και των πλοιοκτητών και πλοιοδιαχειριστών τους. Απαιτείται και αυξημένη παρακολούθηση, επιθεωρήσεις και δυνατότητα επιβολής κυρώσεων σε πλοία και φορείς.
Σύμφωνα με το TankerTrackers.com, o σκοτεινός στόλος αποτελείται από 1.480 ενεργά σκάφη, τα οποία μπορούν να χωριστούν σε διάφορες ομάδες, ανάλογα με τη σημαία τους, τις διάφορες κατηγορίες μεγέθους κ.λπ.
Αναλύοντας τον σκοτεινό στόλο με βάση τη σημαία κάθε σκάφους ξεχωριστά, έχουμε την ακόλουθη λίστα με τα 20 κορυφαία:
Παναμάς : 186 σκάφη
Ρωσία : 184 σκάφη
Καμερούν : 103 σκάφη
Ιράν : 98 σκάφη
Σιέρα Λεόνε : 95 σκάφη
Κομόρες : 68 σκάφη
Γκάμπια : 64 σκάφη
Γουινέα : 51 σκάφη
Κουρασάο : 50 σκάφη
Γουιάνα : 50 σκάφη
Παλάου : 48 σκάφη
Ομάν : 37 σκάφη
Μπαρμπάντος : 35 σκάφη
Χονγκ Κονγκ : 33 σκάφη
Αρούμπα : 27 σκάφη
Μπενίν : 27 σκάφη
Λιβερία : 27 σκάφη
Νήσοι Μάρσαλ : 27 σκάφη
Νήσοι Κουκ : 20 σκάφη
Βόρεια Κορέα : 18 σκάφη
Όσον αφορά τα βαρέλια που μετέφεραν αυτά τα πλοία κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, έχουμε την ακόλουθη λίστα με τα δέκα κορυφαία:
Ιράν προς Κίνα : 1.675.340 βαρέλια την ημέρα
Ρωσία προς Ινδία : 992.930 βαρέλια την ημέρα
Ρωσία προς Κίνα : 895.898 βαρέλια την ημέρα
Βενεζουέλα προς Κίνα : 638.054 βαρέλια την ημέρα
Ρωσία προς άγνωστη κατεύθυνση : 260.035 βαρέλια την ημέρα
Ιράν προς ΗΑΕ : 120.041 βαρέλια την ημέρα
Ρωσία προς Τουρκία : 114.775 βαρέλια την ημέρα
Σαουδική Αραβία προς Κίνα : 74.647 βαρέλια την ημέρα
Ρωσία προς Συρία : 64.347 βαρέλια την ημέρα
Καζακστάν προς Ινδία : 52.788 βαρέλια την ημέρα
Ομαδοποιώντας τα ανά κατηγορία μεγέθους:
Handysize/Handymax : 633 σκάφη
Aframax : 366 σκάφη
VLCC/ULCC : 233 σκάφη
Suezmax : 151 σκάφη
Panamax : 97 σκάφη
Τέλος, ομαδοποίηση ανά έτος κατασκευής:
2003 : 151 σκάφη
2004 : 143 σκάφη
2005 : 143 σκάφη
2006 : 118 σκάφη
2002 : 99 σκάφη
2007 : 89 σκάφη
2008 : 84 σκάφη
2000 : 81 σκάφη
2009 : 69 σκάφη
2001 : 65 σκάφη