Εθνικό μεγαλείο και ανάδειξη οικοπέδων

Η εντολή ήταν σαφής: Make America Great Again. ΟΚ, αλλά πώς και πόσο γρήγορα; Ο χρόνος πιέζει, αφού η ανεμπόδιστη εξουσία ίσως τελειώσει αν χαθεί η παντοδυναμία στις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο. Τον Ιούλιο προηγείται ραντεβού με την Ιστορία καθώς τα σημερινά επιτεύγματα θα ζυγιστούν με τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας. Αν θέλουμε εθνικά μεγαλεία (κάπως έτσι να φανταστούμε τον πρωτοχρονιάτικο προγραμματισμό), πρέπει να γίνει κάτι και μάλιστα γρήγορα.

Τι θα έκανε το κάθε άτομο και το κάθε κράτος αν αντιμετώπιζε τέτοια πίεση; Μα, χωρίς συζήτηση, το άτομο θα ανέτρεχε στα «σιγουράκια», αυτά που ξέρει από παλιά: «Επιστροφή στις ρίζες». Το ίδιο και τα κράτη. Κάνε αυτό που έκανες και σου είχε βγει.

Για τις ΗΠΑ, στην αρχή του 2026 οι δύο δυνατότητες – προσωπικές και εθνικές – συμπίπτουν. Στο τιμόνι βρίσκεται δεινός επιχειρηματίας ακινήτων, του οποίου οι επιτυχίες μετρούνταν σε τετραγωνικά μέτρα ουρανοξυστών. Από την άλλη, από το 1803, το μεγαλείο της χώρας του μετράται σε (εκατομμύρια) τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η ραγδαία άνοδος αυτών ήταν (ως επί το πλείστον) αποτέλεσμα οξυδερκών συναλλαγών (που σήμερα λέγονται ντιλ).

Οι συμπτώσεις είναι ανατριχιαστικές. Η Ανεξαρτησία προέκυψε από δασμολογική διαφορά (για το τσάι) που προσέτρεξε για ιδεολογική στερέωση στον Διαφωτισμό. Η έκταση της χώρας διπλασιάστηκε το 1803 αγοράζοντας τη Λουιζιάνα από τη Γαλλία.

Την αγορά εκείνη διαπραγματεύτηκε ο (νεαρός ακόμα) Τζέιμς Μονρόε, ο ίδιος του σημερινού δόγματος Donroe. Αγοράστηκαν κάποια εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, το 26% της έκτασης των ΗΠΑ που καλύπτει 15 σημερινές Πολιτείες. Η τιμή ($7 ανά τ. χλμ.) θεωρήθηκε τότε ακριβή, και πέραν των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της υπερχρεωμένης νεαρής χώρας η οποία προσέφυγε σε δανεισμό από βρετανική τράπεζα με 6%. Μαζί αποκτήθηκαν 60 χιλιάδες έποικοι (οι μισοί των οποίων σκλάβοι), και άγνωστος αριθμός ιθαγενών (τους οποίους δεν σκέφτηκε κανείς, αφού δεν μετράγανε).

To επιτυχημένο εγχείρημα ακολουθήθηκε το 1867 (με ακόμη καλύτερη τιμή) για να αποκτηθεί η Αλάσκα από τη Ρωσία (και πάλι ερήμην των κατοίκων). Oταν, αργότερα, κάποιοι ιθαγενείς έθεταν θέματα, βρέθηκε η λύση της υπονόμευσης από αμερικανικές επιχειρήσεις και προσάρτησης σε δεύτερο χρόνο με ανταλλάγματα, όπως στο Βασίλειο της Χαβάης το 1893.

Αλλού, όπως στις «δημοκρατίες μπανανών» στην Κεντρική Αμερική, κρίθηκε επαρκής ο έμμεσος έλεγχος μέσω της United Fruit Company (νυν Chiquita) και καθοδηγούμενων πραξικοπημάτων. Σε κάθε περίπτωση προωθούσε τον στόχο της αξιοποίησης σχολάζουσας ακίνητης περιουσίας.

Αν το MAGA θέλει μεγαλείο και μάλιστα γρήγορα, η κτηματομεσιτική ανάγνωση της Ιστορίας δείχνει Γροιλανδία. Στους χάρτες μοιάζει μεγαλύτερη από την Αφρική, (με πληθυσμό παρόμοιο της Γλυφάδας). Από ξεχασμένη κατάψυξη, χάρις στην (ανύπαρκτη) κλιματική αλλαγή, έγινε πέρασμα, οικόπεδο «κέντρο-απόκεντρο», ώριμη για αξιοποίηση με προοπτικές. Η ανάδειξη οικοπέδων, στη Νέα Υόρκη όπως και αλλού, περνά από απειλές, κίνητρα, μπλόφες, παράλληλες εξαγορές, αντισταθμίσεις, χρηματοοικονομικά σχήματα, ανταλλάγματα πριν πέσουν οι τελικές υπογραφές. Εξάλλου, οι ΗΠΑ έχουν ξαναψωνίσει από το ίδιο (κάπως ξεπεσμένο) σουπερμάρκετ – αγόρασαν πάλι από τη Δανία τις Παρθένους Νήσους το 1917. Το ότι ο ικανοποιημένος πελάτης επιστρέφει για άλλο νησί, είναι είδος φιλοφρόνησης. Ο,τι χρειάζεται, δηλαδή, στον δρόμο για το παγκόσμιο υποθηκοφυλακείο.

Οπως άριστα γνωρίζουν οι κτηματομεσίτες, κάθε καλή συμφωνία ακινήτων, τελικά αναβαθμίζει την περιοχή. Win-win. Εκτός αν είσαι ιθαγενής.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά.