Pod pritiskom sankcija, Rusija ponovo aktivira putničke avione ukrajinskog dizajna i iz sovjetskog doba
Rusija vraća avione koji su bili povučeni iz upotrebe nazad u saobraćaj, usljed sankcija koje su ograničile sposobnost zemlje da održava svoju putničku flotu. Među avionima koji se ponovo aktiviraju nalazi se i avion ukrajinskog dizajna koji je ranije bio prizemljen zbog sigurnosnih problema.
Proruski medij Izvestija izvijestio je 19. januara da će ruske aviokompanije tokom 2026. godine "reaktivirati" 12 aviona. Prema navodima iz izvještaja, deset aviona je već isporučeno aviokompanijama kako bi se ublažio pad broja raspoloživih letjelica, "koji je dodatno pogoršan sankcijama".
Sankcije uvedene nakon potpune invazije Moskve na Ukrajinu spriječile su Rusiju da kupuje avione ili dijelove zapadne proizvodnje. Oko 75 posto ruske komercijalne avio-flote izgrađeno je u Sjedinjenim Američkim Državama, Evropskoj uniji ili Kanadi.
Među avionima koji se vraćaju u upotrebu nalazi se i jedan Antonov AN‑148, mlazni avion ukrajinskog dizajna koji je u Rusiji bio prizemljen od 2018. godine, nakon nesreće u februaru te godine u kojoj je poginula 71 osoba.
Nakon te nesreće, cijela ruska flota od više od dvadesetak ovih aviona povučena je iz saobraćaja, a u maju iste godine Kuba je zabranila svojoj nacionalnoj aviokompaniji da leti verzijom tog istog aviona.
Ostali avioni koji se vraćaju u komercijalnu upotrebu su Iljušin Il‑96 i Tupoljev Tu‑204/214 srednjeg dometa. Oba aviona obavila su svoje prve letove u posljednjim godinama Sovjetskog Saveza.
Tupoljevljev putnički avion trenutno koriste nacionalni avioprijevoznici Sjeverne Koreje i Kube, koji su pogođeni sankcijama, kao i ruska aviokompanija Red Wings.
Jedna verzija dugolinijskog putničkog aviona Iljušin koristi se kao predsjednički avion Vladimira Putina. Ostali modeli Tu‑204/214 koriste se u floti kubanske nacionalne aviokompanije i jedne ruske zračne teretne kompanije.
Američki avioni Boeing 747, čija je proizvodnja obustavljena 2023. godine, također se pripremaju za povratak u ruski zračni prostor. Navodi se da je ove dugolinijske Boeinge relativno lako vratiti u upotrebu zbog velike dostupnosti rezervnih dijelova proizvedenih za više od 1.500 aviona tipa 747, koliko ih je izgrađeno od 1970-ih godina.
Uprkos tome što je već decenijama odsječen od američke avio‑industrije, Iran trenutno održava u operativnom stanju malu flotu aviona 747, od kojih je jedan star skoro 50 godina. Ruski Aeroflot je ranije slao svoje avione Airbus, proizvedene u Evropskoj uniji, u Teheran na održavanje.
Nedostatak aviona u ruskim aviokompanijama trebao je biti nadoknađen planom proizvodnje 127 novih letjelica u periodu od 2023. do 2025. godine. Međutim, do januara 2026. godine civilnim aviokompanijama isporučeno je svega 13 aviona.
Navodi se da je Rusija uspostavila složenu mrežu kompanija kako bi zaobišla sankcije koje se odnose na nabavku dijelova za avijaciju. U februaru 2025. godine, Ministarstvo pravde SAD-a saopštilo je da su uhapšene tri osobe povezane s jednom kompanijom iz Ohaja, pod optužbom da su u Rusiju izvezle avionske dijelove u vrijednosti od dva miliona dolara.
Priredila Elvisa Tatlić