Οριστικό «όχι» στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου
Σε μια εβδομάδα που αποδεικνύεται κομβική για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό σχέδιο εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία είναι πλέον «έτοιμο κατά 100%», με το βλέμμα στην προετοιμασία νέου κύκλου τριμερών συνομιλιών και στο κατώφλι μιας απτής εξέλιξης. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ενωση έκανε ένα ιστορικό ενεργειακό άλμα: ενέκρινε οριστικά την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως τα τέλη του 2027, παρά τις αντιδράσεις και την ανακοίνωση της πρόθεσης της Βουδαπέστης να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Η σύμπτωση των δύο αυτών εξελίξεων – ενός σχεδόν έτοιμου αμερικανικού «οδικού χάρτη» για την ασφάλεια της Ουκρανίας και μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής ρήξης με τη Μόσχα – σηματοδοτεί μια ευρύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη.
Χθες οι χώρες της ΕΕ έδωσαν την τελική έγκριση στο σχέδιο απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2027, επιτρέποντας έτσι τη μετατροπή του σε νόμο. Το μέτρο καθιστά νομικά δεσμευτική την υπόσχεση της Ενωσης να διακόψει τις σχέσεις της με τον πρώην προνομιακό προμηθευτή της φυσικού αερίου, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ουσιαστικά η συμφωνία προβλέπει ότι η ΕΕ θα σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2026 και τις εισαγωγές μέσω αγωγών μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Ο νόμος επιτρέπει τη μετατόπιση αυτής της προθεσμίας μέχρι το αργότερο την 1η Νοεμβρίου 2027, αν μια χώρα δυσκολεύεται να πληρώσει τις αποθήκες φυσικού αερίου με προμήθειες εκτός Ρωσίας πριν από τη χειμερινή περίοδο. Οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων ενέκριναν το μέτρο σε συνάντησή τους στις Βρυξέλλες, με τη Σλοβακία και την Ουγγαρία να ψηφίζουν κατά και τη Βουδαπέστη να ανακοινώνει ότι θα προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η Ρωσία προμήθευε περισσότερο από το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό το ποσοστό μειώθηκε περίπου στο 13% το 2025, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΕ.
Αναλυτές επισημαίνουν ωστόσο ότι μια νέα ανισορροπία θολώνει την προσπάθεια για ενεργειακή κυριαρχία. Η ΕΕ προμηθεύτηκε το 27% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου και LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2025. Βρετανία, Γερμανία, Δανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες υπέγραψαν ένα σύμφωνο καθαρής ενέργειας σε σύνοδο στο Αμβούργο χθες, δεσμευόμενες να παρέχουν 100 γιγαβάτ (GW) υπεράκτιας αιολικής ισχύος μέσω μεγάλης κλίμακας κοινών έργων.
Η δέσμευση για ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας αποτελεί μέρος στόχου που συμφωνήθηκε από τις χώρες της Βόρειας Θάλασσας το 2023, ώστε να διαθέτουν 300 GW υπεράκτιας αιολικής ισχύος έως το 2050.
Κι ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται στην προετοιμασία νέου κύκλου τριμερών συνομιλιών για το Ουκρανικό – τις οποίες ο Ζελένσκι θα ήθελε νωρίτερα από την Κυριακή -, το Κρεμλίνο επανέλαβε μετά τις συνομιλίες στο Αμπου Ντάμπι ότι το εδαφικό ζήτημα παραμένει θεμελιώδες για τη Ρωσία προς επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, αν και εκτιμά θετικά αυτό που αποκάλεσε «εποικοδομητικές συνομιλίες» με την Ουκρανία στα ΗΑΕ.
Καθώς στην Ουκρανία έχει κηρυχθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την ενέργεια μετά τα ρωσικά πλήγματα, τσεχική πρωτοβουλία συγκέντρωσε πάνω από 6 εκατ. δολάρια από δωρεές για να αγοραστούν γεννήτριες, θερμάστρες και μπαταρίες για τους εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανούς που είναι αντιμέτωποι μ’ έναν δριμύ χειμώνα χωρίς θέρμανση και ηλεκτρικό ρεύμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα αποστείλει 447 γεννήτριες έκτακτης ανάγκης, αξίας 3,7 εκατομμυρίων ευρώ.