Νέα κύματα αρκτικού ψύχους σε Ευρώπη και ΗΠΑ έως την άνοιξη – Τα αίτια του φαινομένου
Πολική δίνη σε μία από τις πιο ασυνήθιστες διαταραχές των τελευταίων δεκαετιών συνεχίζει να διαμορφώνει τα καιρικά μοτίβα στο βόρειο ημισφαίριο, προκαλώντας έντονες εναλλαγές ψύχους και πρόσκαιρης ύφεσης του χειμώνα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη.
Το φαινόμενο ξεκίνησε στα τέλη Νοεμβρίου 2025, όταν σημειώθηκε ένα από τα πρωιμότερα επεισόδια αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης (SSW) που έχουν παρατηρηθεί. Σύμφωνα με μετεωρολογικά δεδομένα, μόνο ένα αντίστοιχο περιστατικό Νοεμβρίου έχει καταγραφεί από τη δεκαετία του 1950, γεγονός που καθιστά τη χειμερινή περίοδο 2025-2026 εξαιρετικά σπάνια για την εποχή των δορυφορικών μετρήσεων.
Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, οι θερμοκρασίες στη μέση στρατόσφαιρα, περίπου 30 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης, αυξήθηκαν κατά 30 έως 50 βαθμούς Κελσίου μέσα σε λίγες ημέρες. Η απότομη αυτή θέρμανση αποδυνάμωσε τους δυτικούς ανέμους που «κρατούν» τον ψυχρό αέρα πάνω από την Αρκτική, οδηγώντας ακόμη και σε αντιστροφή της ροής τους.
Το αποτέλεσμα ήταν η διαρροή ψυχρών αερίων μαζών προς τα μέσα γεωγραφικά πλάτη, προκαλώντας μεταβολές στα συστήματα πίεσης και έντονη πτώση της θερμοκρασίας σε πολλές περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου.
Οι μετεωρολόγοι παρακολουθούν ήδη νέα πιθανή διαταραχή στις αρχές Φεβρουαρίου 2026, η οποία θα μπορούσε να ενισχύσει το ψύχος, ιδιαίτερα στις ανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες, μέσα στις επόμενες 7 έως 10 ημέρες. Τα νεότερα προγνωστικά μοντέλα δείχνουν πιθανή διάσπαση της πολικής δίνης σε δύο πυρήνες — ένδειξη πλήρους κατάρρευσης του συστήματος — με ανωμαλίες θερμοκρασίας που ξεπερνούν τους 50 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Στις ανατολικές ΗΠΑ, το ψυχρό μοτίβο που ξεκίνησε τον Ιανουάριο αναμένεται να συνεχιστεί τουλάχιστον έως τα μέσα Φεβρουαρίου, με θερμοκρασίες 4 έως 10 βαθμούς Φαρενάιτ κάτω από τον ιστορικό μέσο όρο. Η Μέση Δύση προβλέπεται να δεχθεί τις μεγαλύτερες αποκλίσεις.
La Niña και ευρωπαϊκές επιπτώσεις
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ασταθής λόγω της ταυτόχρονης παρουσίας ασθενούς φάσης La Niña. Οι μετεωρολόγοι περιγράφουν ένα μοτίβο επαναλαμβανόμενης διάτασης και χαλάρωσης της δίνης, που απελευθερώνει κατά διαστήματα αρκτικό αέρα προς τις εύκρατες περιοχές.
Παρόμοια εικόνα διαμορφώνεται και στην Ευρώπη. Αντικυκλωνικά συστήματα πάνω από τη Γροιλανδία και την Αρκτική ευνοούν τη διοχέτευση ψυχρών αερίων μαζών προς τη βόρεια και ανατολική Ευρώπη, με παγετό να αναμένεται έως τα μέσα Φεβρουαρίου.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι όταν διαταραχθεί η πολική δίνη, η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει έναν μήνα ή και περισσότερο. Οι τρέχουσες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το ψυχρό μοτίβο ενδέχεται να διατηρηθεί έως τις αρχές της άνοιξης, με πιθανές νέες καιρικές διαταραχές.
Την ίδια ώρα, οι δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες βιώνουν το αντίθετο μοτίβο, με θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα. Ωστόσο, πιθανή αλλαγή στα μέσα Φεβρουαρίου θα μπορούσε να φέρει πιο χειμερινές συνθήκες σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έλλειψη χιονοπτώσεων.