Απόφαση Αρείου Πάγου για δάνεια Κατσέλη: Τι αλλάζει και ποιοι είναι οι τρεις βασικοί φόβοι – κίνδυνοι
Τη δημοσίευση της απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου που στη χθεσινή της διάσκεψη έκρινε ότι ο τόκος στα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη πρέπει να υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του άληκτου κεφαλαίου περιμένουν υπουργείο Οικονομικών, Τράπεζας της Ελλάδος, τράπεζες και servicers…
Το περιεχόμενο και το σκεπτικό της απόφασης που έλαβαν με ευρεία πλειοψηφία οι αρεοπαγίτες και δίνει ανάσα σε χιλιάδες δανειολήπτες που κατάφεραν να διασώσουν την πρώτη κατοικία τους την περίοδο της κρίσης εντασσόμενοι στον νόμο Κατσέλη θα το γνωρίζουμε σε μερικές εβδομάδες και θα καθορίσει τα επόμενα βήματα, καθώς ένα από τα ζητήματα που θα αποσαφηνίζονται θα είναι η αναδρομικότητα. Αν δηλαδή θα πρέπει να επανυπολογιστούν οι τόκοι από την ημέρα υπαγωγής στις προστατευτικές διατάξεις του νόμου ή από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. Κύκλοι του υπουργείου Οικονομικών ανέφεραν ότι βάσει της απόφασης θα πρέπει να δούμε ποια είναι η ακριβής περίμετρος των δανείων, πόσοι και ποιοι δανειολήπτες εμπίπτουν και φυσικά το ζήτημα της αναδρομικότητας. Γεγόνος είναι ότι χθες κυριάρχησε η σύσταση για «ψυχραιμία μέχρι να πάρουμε την απόφαση στα χέρια μας».
Αυτό που επίσης θα πρέπει να «μετρήσουν» τόσο το υπουργείο Οικονομικών όσο και η εποπτεία είναι οι επιπτώσεις στις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» που φέρουν την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου και οι μεσομακροπρόθεσμες συνέπειες που θα έχει στα συναλλακτικά ήθη. Ωστόσο, το περιεχόμενο και στο σκεπτικό της απόφασης θα κρίνει σε ποιον βαθμό μπορούν να περιοριστούν οι επιπτώσεις, ενδεχομένως μέσω νομοθετικών πρωτοβουλιών, που εν πολλοίς εξαρτώνται απο τον παράγοντα «αναδρομικότητα».
Οι κίνδυνοι
Τρεις είναι οι βασικοί φόβοι-κίνδυνοι για τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την οικονομία.
Πρώτον, οι τράπεζες να αυστηροποιήσουν τους όρους των στεγαστικών δανείων, καθώς θα ελλοχεύει ο κίνδυνος όταν ένα δάνειο καταστεί προβληματικό και ο δανειολήπτης ευάλωτος να αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού των τόκων, στη βάση της απόφασης του Αρείου Πάγου για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη. Αυτό σημαίνει ακριβότερα και λιγότερα δάνεια για λίγους. Σημειώνεται ότι η στεγαστική πίστη μόλις τους τελευταίους μήνες έχει καταφέρει να ανακάμψει και ύστερα από 15 χρόνια αρνητικών ροών, τον περασμένο Νοέμβριο, το πρόσημο ήταν θετικό. Το 2025 οι νέες χορηγήσεις στεγαστικών δανείων ήταν 2,65 δισ ευρώ , αυξημένες κατά 46% σε σχέση με το 2024.
Δεύτερον, υπάρχει ο κίνδυνος οφειλέτες που έχουν ρυθμίσει τα δάνεια τους μέσω εξωδικαστικού να ζητήσουν για λόγους ισότιμης μεταχείρισης την αντίστοιχη μέθοδο υπολογισμού των τόκων, μετατρέποντας χιλιάδες δάνεια σε… σχεδόν άτοκα, με ανυπολόγιστες συνέπειες και συστημικές παρενέργειες. Επιπρόσθετα, αυξάνεται ο κίνδυνος οι δανειολήπτες που άλλοι εύκολα, άλλοι δύσκολα εξυπηρετούν τα δάνειά τους να αλλάξουν συμπεριφορά και προτεραιότητες. Η προσδοκία ένταξης σε μια κατηγορία δανειοληπτών με ευνοϊκότερο καθεστώς αποπληρωμής, εφόσον το δάνειο καταστεί μη εξυπηρετούμενο, δυνητικά μπορεί να αποτελέσει ισχυρό αντικίνητρο συνέπειας.
Τέλος, σε ό,τι αφορά τις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» η επίπτωση της απόφασης του Αρείου Πάγου υπολογίζεται σε άνω του 1 δισ. ευρώ εφόσον ο εκτοκισμός θα πρέπει να γίνεται χωριστά σε κάθε δόση και όχι τοκοχρεολυτικά στο σύνολο της οφειλής. Επειδή οι τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» φέρουν την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου και υπάρχει ο κίνδυνος ο «λογαριασμός» να βαρύνει τους φορολογούμενους. Σε ό,τι αφορά τη ζημιά για τις τράπεζες, υπολογίζεται στα 130 εκατ. ευρώ.