Трампнинг Эронга зарба бериш қарори яқинлашмоқда: тайёргарлик жиддий
Яқин ҳафталар атрофида Axios манбаларига таянган ҳолда тарқалаётган сигналлар бир нарсани кўрсатяпти: Дональд Трамп олдидаги энг оғир қарорлардан бири – Эрон бўйича ҳарбий сценарийга ўтиш-ўтмаслик масаласи яна кун тартибига чиқди. Манбага кўра, Трамп атрофидагилар уни катта урушга кириб кетмасликка чақиряпти, лекин “зарба эҳтимоли жуда юқори” деган баҳолар ҳам айтилаяпти.
Бу гаплар шунчаки “сиёсий шов-шув” эмаслигини эса минтақадаги ҳаракатлар ҳам сездираяпти. АҚШнинг Яқин Шарқдаги ҳарбий фаоллиги кескин кучайгани ҳақида турли манбалар ёзмоқда: авиация ва денгиз кучларининг кўлами, логистика ва ҳавода ёнилғи қуйиш имкониятлари айнан узоқроқ давом этиши мумкин бўлган операцияларга хос манзарани эслатяпти.
“Куч кўрсатиш”ми ёки операцияга тайёргарликми?
Reuters'га гапирган манбалар “агар буйруқ бўлса, ҳафталар давом этиши мумкин бўлган зарбалар” сценарийси устида режалаш ишлари кетaётганини айтган. Шу ерда муҳим нуқта бор: одатда дипломатия фонидаги “қўрқитиш” бир-икки техник ҳаракат билан чекланади. Аммо “ҳафталарга чўзилиши мумкин” деган сценарий – бу аллақачон каттароқ пакет, каттароқ риск, каттароқ оқибат.
Axios эса Трампнинг ўзи “агар музокаралар юришмаса, зарба учун иккинчи авиаташувчи гуруҳини ҳам юборишни ўйлаяпман” деган мазмунда гапирганини ёзади. Бу — Вашингтон ҳали дипломатик эшикни ёпмагани, бироқ эшик ёнида “катта темир калит” ҳам тайёр тургани дегани.
Сенаторлар босими ва “шошилиш” кайфияти
Мавзу атрофидаги кайфиятни Линдси Греҳемнинг чиқишлари ҳам кучайтирди: Reuters материалларида у Мюнхен хавфсизлик конференцияси фонида кескин баёнотлар бергани қайд этилган. Бундай гаплар одатда Оқ уйдаги тортишувларни ҳам тезлаштиради: бир тараф “уруш — охирги чора” дейди, бошқа тараф “энди кеч бўлиб қолмасин” деган руҳда босим қилади.
Музокаралар бор, лекин хавотир ҳам бор
Axios'даги линияга қараганда, АҚШ ва Эрон ўртасида музокаралар қайта жонланган, ҳатто навбатдаги раундлар ҳақида ҳам гап бор. Лекин параллел равишда ҳарбий йиғилишлар ҳам кетяпти — ва шу икки йўлнинг бир вақтда юриши кўпинча “келишув бўлмаса, куч ишлайди” деган классик сценарийни англатади.
Ҳозирча энг тўғри хулоса шу: вазият тез қизишяпти, қарорлар ойлаб эмас, ҳафталар ичида шаклланиши мумкин. Қолаверса, Яқин Шарқда бир “зарба” деган сўз ҳам кўпинча домино эффектга айланади: бир нуқтада портлаш — бошқа нуқтада жавоб.
Одамлар учун эса энг муҳим нарса: хабарларни эмоция билан эмас, далил билан ўқиш. Чунки катта сиёсатда “шовқин” ҳам кўп, “сценарий” ҳам кўп — аммо оқибатлар барибир реал ҳаётга тегади.