Трампнинг Эрон режаси катта: Исроил ҳам шай бўлиб турибди...
АҚШнинг Эронга зарба бериши мумкинлиги ҳақидаги гаплар кучайган сари, Исроилда ҳам тайёргарлик кайфияти ошяпти. Манзара шундай: ҳарбийларга “туриб қолманг, ҳолатга тайёр туринг” деган сигнал берилган, турли тузилмалар эса юқори тайёргарлик режимга ўтказилган. Бу оддий “сақланиш” эмас, эҳтимолий уруш сценарийига тайёрланишга ўхшайди.
Агар Вашингтон биринчи бўлиб ҳаракат бошласа, катта эҳтимол билан Исроил ҳам Теҳронга қаратилган зарбаларда қатнашиши мумкин. Чунки бундай операциялар кўпинча якка ўзи эмас, иттифоқчиларнинг қўшма режасига айланиб кетади. Бунга жавобан Эрон фақат АҚШнинг минтақадаги базаларини эмас, Исроил ҳудудини ҳам нишонга олиши эҳтимоли истисно қилинмаяпти. Яъни “бир зарба – бир жавоб” эмас, балки занжирли кескинлик хавфи юқори.
Муаллиф фикрига кўра, ядровий музокараларда кутилмаган келишув чиқмаса, Америка–Эрон тўқнашуви “муқаррарга яқин” кўриниш оляпти. Лекин бундай операция Венесуэладаги тезкор сценарийларга ўхшаб осон кечмаслиги деярли аниқ: Эронни босим билан қўрқитиш мумкин, аммо уруш шароитида қарши туриш тажрибаси ҳам бор. АҚШ бир марта Теҳронгача етиб бориб, зарба бериб, кейин орқага қайтиш мумкинлигини намойиш қилган бўлса, бу гал гап шунчаки бир неча ҳаво зарбаси билан чекланмаслиги мумкинлиги таъкидланяпти.
Энг катта ўзгариш – умумий кайфиятда. Илгари Америка Яқин Шарққа куч тўпласа, кўпчилик буни навбатдаги қўрқитиш, музокарада нарх ошириш деб қабул қиларди. Аммо Трампнинг иккинчи муддати фонида дунёдаги қоидалар “қотиб қолган” эмас, тез ўзгарувчан экани ҳақида тасаввур кучайган. Шунинг учун ҳозир ҳатто қаттиқ гаплар ҳам “шунчаки таҳдид” сифатида эмас, амалий режанинг бир қисми сифатида қабул қилиняпти.
Ҳозирги манзарада битта ҳақиқат бор: ҳар бир томон “орқага қайтиш эшиги”ни очиқ қолдирса, кескинлик пасайиши мумкин. Лекин томонлар ҳиссиёт эмас, ҳисоб-китоб билан юрмаса, минтақа яна бир катта тўлқинни кўтариши ҳеч гап эмас. Шунинг учун энг оқилона умид – музокаралар охирги сонияда бўлса ҳам реал натижа берсин, чунки уруш бошланса, уни тўхтатиш ҳар доим кечиккан қийин ишга айланади.