Ελλάδα vs Τουρκία για τον πατσά: Το πιάτο που ανάβει πολιτιστική «σύγκρουση»

Ελλάδα και Τουρκία βρίσκονται εκ νέου αντιμέτωπες – αυτή τη φορά όχι για πολιτικά ζητήματα, αλλά για τη γαστρονομία. Η Ελλάδα επιδιώκει την επίσημη αναγνώριση του πατσά ως στοιχείου της Εθνικής Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, μια πρωτοβουλία που έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στη γειτονική χώρα.

Είτε σερβίρεται χονδροκομμένος είτε ψιλοκομμένος, με μπόλικο μπούκοβο, ξύδι και σκορδοστούμπι, ο πατσάς θεωρείται κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό φαγητό. Πρόκειται για μια πολιτιστική παράδοση με βαθιές ρίζες, ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη, όπου το πιάτο αυτό αποτελεί σημείο αναφοράς για τους ντόπιους.

Η ελληνική υποψηφιότητα για τον πατσά

Ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης ενός από τα ιστορικότερα πατσατζίδικα της Θεσσαλονίκης, επιβεβαίωσε πρόσφατα ότι έχει κατατεθεί δεκασέλιδο φάκελο στο Υπουργείο Πολιτισμού. Στόχος είναι η αναγνώριση της «τεχνογνωσίας» του πατσά σε εθνικό επίπεδο, πριν η πρόταση προωθηθεί στην UNESCO.

Ο φάκελος, που εκπονήθηκε σε συνεργασία με τη συγγραφέα Λένα Οφλίδη, περιλαμβάνει λεπτομέρειες για την προέλευση των πρώτων υλών αλλά και για τις φημισμένες θεραπευτικές ιδιότητες της σούπας. «Είναι η μόνη τροφή που περιέχει 33,4% βρώσιμο κολλαγόνο», σημείωσε ο Τσαρούχας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο του πατσά ως «φάρμακο για το στομάχι» των ξενύχτηδων.

Η τουρκική αντίδραση

Στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, η ελληνική πρωτοβουλία θεωρείται ακόμη ένα επεισόδιο στη μακρόχρονη αντιπαλότητα για τις κοινές γεύσεις της οθωμανικής περιόδου. Στην Τουρκία, το πιάτο είναι γνωστό ως işkembe çorbası και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανατολικής παράδοσης.

Τούρκοι ιστορικοί παραπέμπουν στον περιηγητή του 17ου αιώνα Εβλιγιά Τσελεμπί, ο οποίος περιέγραψε πλανόδιους πωλητές πατσά και ποδαριών στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης στο έργο του Seyahatnâme. Για πολλούς στην Τουρκία, η ελληνική υποψηφιότητα θυμίζει τους «πολέμους του μπακλαβά και του γιαουρτιού», όπου η εθνική ταυτότητα διεκδικείται μέσα από την κουζίνα.

Κοινή κληρονομιά ή πολιτιστική οικειοποίηση;

Η διαμάχη αναδεικνύει τις πολιτιστικές εντάσεις και τη λεγόμενη «ήπια ισχύ» στην περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. Όπως και στη νομική διαμάχη Γερμανίας–Τουρκίας για το «ντονέρ κεμπάπ», το ζήτημα του πατσά επικεντρώνεται στο ποιος έχει το δικαίωμα να καθορίσει την ιστορία και τα πρότυπα ενός πιάτου που τρέφει λαούς επί αιώνες.

Για τους μάστορες της Θεσσαλονίκης, ωστόσο, η αποστολή τους είναι ξεκάθαρη: «Θέλουμε η παραδοσιακή ελληνική κουζίνα να πάρει τη θέση που της αξίζει», δηλώνει ο Τσαρούχας. «Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι».

Πηγή: greekreporter.com