Άμυνα – Ενέργεια – Επενδύσεις: Τα τρία µηνύµατα από την Ουάσιγκτον
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται ήδη στην Ουάσιγκτον. Ο υπουργός Εξωτερικών θα συναντηθεί εκεί με τον αμερικανό ομόλογό του αύριο. Ο υπουργός Ανάπτυξης υπογράφει σήμερα σε αμερικανικό έδαφος συμφωνία στον τομέα της ναυπηγικής βιομηχανίας. Αυτές οι μέρες είναι ιδιαίτερα κρίσιμες για την ενίσχυση των διμερών σχέσεων Ελλάδας και ΗΠΑ, την οποία επιδιώκει συστηματικά η Αθήνα, παρά την κρίση που περνάει η συμμαχία της Δύσης λόγω των εντάσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Αμερικής τον τελευταίο έναν χρόνο.
Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας θα έχει την ευκαιρία να εργαστεί για έναν από τους βασικούς στόχους της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας, την εμβάθυνση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο που η ευρύτερη περιοχή μας αποκτά ειδικό βάρος εξαιτίας των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Η Αθήνα μπορεί και πρέπει να πείσει τους συνομιλητές της ότι συνεχίζει να αποτελεί πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας σ’ αυτή την ταραγμένη εποχή.
Η κυβέρνηση ποντάρει επίσης πολλά και στην ενεργειακή διπλωματία, προσδοκώντας να αναδείξει τόσο τον ρόλο της Ελλάδας ως αναδυόμενου ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη όσο και τη στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Οι κινήσεις της χώρας μας στη γεωπολιτική σκακιέρα δεν είναι εύκολες. Απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και λεπτούς χειρισμούς. Είναι όμως αναγκαίο να γίνουν προκειμένου η Ελλάδα να αξιολογείται από τις ΗΠΑ ως ένας χρήσιμος – και άρα απαραίτητος – σύμμαχος τώρα που η διεθνής πραγματικότητα καθίσταται όλο και πιο απρόβλεπτη.
Νέο ραντεβού στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Για δεύτερη φορά μέσα σε έναν χρόνο ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης πρόκειται να διαβεί το κατώφλι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προκειμένου να έχει μια νέα συνάντηση με τον αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συνθήκη για τη διεθνή σκηνή.
Παρότι η αυριανή συνάντηση των δύο ΥΠΕΞ ανακοινώθηκε χθες ως ένα έκτακτο γεγονός, στην πραγματικότητα προετοιμαζόταν εδώ και αρκετές ημέρες. Με ορίζοντα, πάντα, τον Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας – ΗΠΑ, οι δύο υπουργοί Εξωτερικών είχαν αρχικά μια τηλεφωνική επικοινωνία προ περίπου τεσσάρων εβδομάδων (30/1) κατά την οποία επικεντρώθηκαν στο άριστο επίπεδο των διμερών σχέσεων και τις προετοιμασίες για τον 6ο γύρο του ελληνοαμερικανικού Στρατηγικού Διαλόγου που θα διεξαχθεί στην Αθήνα έως τα τέλη της άνοιξης. Ως είθισται, σε εκείνο το τηλεφώνημα, Γεραπετρίτης και Ρούμπιο έθεσαν επί τάπητος τις διεθνείς και περιφερειακές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης στη Γάζα, με τον επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας να δεσμεύεται για την ενεργό προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, υπό το πρίσμα ότι διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις με όλους τους ενεργούς δρώντες της περιοχής.
Στρατηγικός Διάλογος
Οι δύο υπουργοί Εξωτερικών, λίγες ημέρες αργότερα, είχαν νέο γύρο (ανεπίσημων) επαφών προφανώς ενόψει της πρόσκλησης Τραμπ για συμμετοχή της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ειρήνης (11/2), όπου, έπειτα από συνεχείς διαβουλεύσεις του έλληνα ΥΠΕΞ με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, προκρίθηκε εν τέλει η συμμετοχή της χώρας μας στο εν λόγω όργανο με το καθεστώς του παρατηρητή.
Σε αυτό το χρονικό πλαίσιο φαίνεται πως έγινε πιο απτή η ιδέα μιας ακόμα συνάντησης Γεραπετρίτη – Ρούμπιο στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η οποία θα λειτουργούσε ως «προθάλαμος» του επίσημου Στρατηγικού Διαλόγου των δύο χωρών, που, σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται να διεξαχθεί στην Αθήνα έως τα τέλη Μαΐου, με τις δύο πλευρές να βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία προκειμένου να βρουν το κατάλληλο «άνοιγμα» (κυρίως) στο βεβαρημένο πρόγραμμα του αμερικανού ΥΠΕΞ.
Η νέα συνάντηση του έλληνα ΥΠΕΞ με τον αμερικανό ομόλογό του δεν σχετίζεται, πάντως, με κανέναν τρόπο με την πρόσφατη δήλωση Τραμπ περί επίσκεψής του στην Ελλάδα, στην οποία είχε αναφερθεί και η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία επίσης βρίσκεται αυτές τις μέρες στην Ουάσιγκτον για σειρά επαφών σε Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Λευκό Οίκο.
Η ατζέντα της συζήτησης
Πέραν της απαραίτητης προετοιμασίας του Στρατηγικού Διαλόγου των δύο χωρών, που θα περιλαμβάνει και την ανανέωση της ελληνοαμερικανικής Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας – MDCA (Mutual Defense Cooperation Agreement), βέβαιο θα πρέπει να θεωρείται πως μέρος των διαβουλεύσεων των δύο ΥΠΕΞ θα απασχολήσει η εντεινόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών προκλήσεων, με το ζήτημα του Ιράν να βρίσκεται επί του παρόντος στην κορυφή της αμερικανικής ατζέντας.
Στην ατζέντα των συζητήσεων Γεραπετρίτη – Ρούμπιο θα τεθούν επί τάπητος, σύμφωνα με πληροφορίες, οι ευρωατλαντικές σχέσεις, οι διεθνείς εξελίξεις, τα ενεργειακά, καθώς και η ελληνική παρουσία στη Γάζα. Κατά την παραμονή του στην Ουάσιγκτον, είναι προγραμματισμένο ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών να έχει επαφές με αμερικανούς αξιωματούχους, ενώ σχεδιάζει να απευθύνει και ομιλία στη δεξαμενή σκέψης Atlantic Council. Σύμφωνα με ενημέρωση του ελληνικού ΥΠΕΞ, ο Γιώργος Γεραπετρίτης θα είναι παρών και κατά την τελετή υπογραφής συμφωνίας της ONEX Shipyards and Technologies με τον όμιλο Hanwha Power Systems. Σε κάθε περίπτωση, η αυριανή επαφή των υπουργών Εξωτερικών στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποτυπώνει σαφώς τη στενή συνεργασία των δύο χωρών καθώς και τον ρόλο που διαδραματίζει πλέον η χώρα μας, όπως άλλωστε επεσήμανε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, ο οποίος αξιολόγησε τη συγκεκριμένη συνάντηση ως «σημαντική».
Λευκός καπνός με κοινή δήλωση από 13 χώρες
Λευκός καπνός για τον Κάθετο Διάδρομο βγήκε χθες, με την υπογραφή κοινής δήλωσης για την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, από τους υπουργούς Ενέργειας και τους εκπροσώπους 13 χώρων: της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Κροατίας, της Λιθουανίας, της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, στο περιθώριο της Υπουργικής Συνόδου που διοργανώνουν στο Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ, στην Ουάσιγκτον, ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC) με θέμα «Transatlantic Gas Security Summit».
Στην κοινή δήλωση κατανόησης την οποία από ελληνικής πλευράς υπέγραψε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, γίνεται αναφορά ευθέως στον Κάθετο Διάδρομο Ελλάδας – Ουκρανίας, για τον οποίο οι συμμετέχοντες προτίθενται να εργαστούν με σκοπό την προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερόντων ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης και τον μετριασμό ή, όπου είναι δυνατόν, την εξάλειψη κανονισμών που θα παρεμποδίσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου.
Παράλληλα αναγνωρίζουν την ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Κροατία, η Λιθουανία και η Πολωνία, καθώς και στην αξιοποίηση των υπόγειων αποθηκευτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας, ενώ δεσμεύονται να κινητοποιήσουν δημόσια και ιδιωτικά τραπεζικά κεφάλαια «συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων» για επενδύσεις σε υποδομές. Επίσης να ενισχύσουν τη ρευστότητα των αγορών, με στόχο έναν ασφαλή, ανθεκτικό και οικονομικά προσιτό εφοδιασμό. Μάλιστα, όπως αναφέρεται, κοινός σκοπός των 13 χωρών είναι και η αποτροπή ενεργειακής χειραγώγησης, η ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης και η δημιουργία αμοιβαία επωφελών ευκαιριών για ευρωπαϊκές και αμερικανικές επιχειρήσεις.
Αυξημένο ενδιαφέρον
Ενδεικτικό της σπουδαιότητας της Συνόδου που διεξάγεται στην Ουάσιγκτον είναι ότι ενώ ο αρχικός κατάλογος των συμμετεχόντων περιελάμβανε δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, ο τελικός αγγίζει σύμφωνα με πληροφορίες τις είκοσι δύο. Επιπλέον, παρουσία έχουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ, μεγάλων ενεργειακών εταιρειών των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Ανάμεσα στις πενήντα εταιρείες που συμμετέχουν στη Σύνοδο, από την Ελλάδα το «παρών» δίνουν ο όμιλος AKTOR, η ΔΕΣΦΑ, η ATLANTIC SEE LNG Trade SΑ, η METLEN, η GasTrade, η ΔΕΗ και ο όμιλος ΟΝΕΧ Ship yards & Technologies.
Από τις ΗΠΑ, ενεργειακές και επενδυτικές εταιρείες, ανάμεσά τους οι Berkshire Hathaway, Cheniere Energy, Chevron, ConocoPhillips, ExxonMobil, Glencore, S&Ρ Global, Shell USA, Siemens Energy, Woodside Energy Group, ενώ από άλλες χώρες μεταξύ πολλών άλλων αντιπροσωπείες Διαχειριστών από τις Bulgartransgaz, TotalEnergies, Orlen, Transgaz. Στο πλαίσιο των εργασιών της Συνόδου θα πραγματοποιηθεί σήμερα και ξεχωριστή συνάντηση υπουργών των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, κάτι που αποδεικνύει την αυξανόμενη δυναμική που αποκτά η ενεργειακή αυτή πρωτοβουλία, με την Ελλάδα να διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε περίοδο που η Ευρώπη επιταχύνει την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Δηλώσεις Παπασταύρου
Σε δήλωσή του προσερχόμενος στο Donald J. Trump Institute of Peace, όπου συμμετέχει στην Υπουργική Σύνοδο, χθες, ο Σ. Παπασταύρου ανέφερε «κάναμε τη γεωγραφία μας, γεωπολιτική δύναμη. Μετατρέψαμε τη διεθνή μας αξιοπιστία και σταθερότητα σε πόλο έλξης επενδύσεων και συνεργασιών». Πρόσθεσε επίσης ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς ένα έργο αλλά μια στρατηγική συνεργασία, που ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, διευρύνει τις επιλογές της Ευρώπης και αναβαθμίζει τη θέση της Ελλάδας. «Με τη Chevron, με την ExxonMobil, με τον Κάθετο Διάδρομο, η Ελλάδα δυναμώνει. Και αυτό για τον έλληνα πολίτη σημαίνει περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας, περισσότερα χρήματα για την ελληνική οικονομία. Σημαίνει όμως και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, μεγαλύτερη περηφάνια για την πατρίδα μας, που δεν ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνει», τόνισε.
Χθες, στην πρώτη ημέρα της Συνόδου, την έναρξη των εργασιών έκανε ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ, επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας. Ωστόσο τα επόμενα 24ωρα θα φανεί το εύρος της απόδοσης των προσπαθειών για να επιτευχθούν δεσμευτικές συμφωνίες μακράς διαρκείας που σχετίζονται με τον Κάθετο Διάδρομο.
Συνέχεια συναντήσεων
Στο πλαίσιο αυτό, κρίσιμη θα είναι και η σημερινή συνάντηση του έλληνα υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ, αλλά και με τον επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ και με μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας. Επίσης ο Σ. Παπασταύρου αναμένεται να παραστεί στην τελετή υπογραφής συμφωνίας ONEX – Hanwa, ενώ την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου θα συμμετάσχει στη Διάσκεψη EU – US LNG Cooperation που θα πραγματοποιηθεί στην Πενσιλβάνια και στις 28 Φεβρουαρίου θα έχει συναντήσεις με γερουσιαστές στη Νέα Υόρκη.