Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή: Μήνυμα αντίστασης από το καταφύγιο της Μπάνκοβα
Στην «αρχή του τέλους» της μεγαλύτερης σύγκρουσης της Ευρώπης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θεωρεί ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι βρίσκονται η Ρωσία και η Ουκρανία, αλλά προέτρεψε την Ουάσιγκτον να δει σε βάθος τα διαπραγματευτικά «παιχνίδια» του Βλαντίμιρ Πούτιν. Σε εκτενή συνέντευξη στους «Financial Times», στην τέταρτη επέτειο της ρωσικής εισβολής, ο ουκρανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι χωρίς ισχυρές δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας η Μόσχα θα χρησιμοποιήσει μια κατάπαυση του πυρός προκειμένου να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της για μια ακόμη επίθεση.
Σε ομιλία του χθες προς τους δοκιμαζόμενους Ουκρανούς ο Ζελένσκι απηύθυνε πρόσκληση στον Ντόναλντ Τραμπ να επισκεφθεί το Κίεβο, τονίζοντας ότι η κυβέρνησή του δεν θα προδώσει τον λαό της σε καμία διαπραγμάτευση με τη Ρωσία. «Θέλω πραγματικά να έρθει εδώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ – να δει με τα μάτια του τη ζωή και τον αγώνα μας, να νιώσει το μέγεθος του πόνου. Μόνο τότε μπορεί κάποιος να καταλάβει τι πραγματικά είναι αυτός ο πόλεμος, ποιος είναι ο επιτιθέμενος και ποιος πρέπει να πιεστεί» είπε, τονίζοντας ότι ο Πούτιν δεν έχει πετύχει τους αρχικούς πολεμικούς του στόχους ούτε «συνέτριψε τον ουκρανικό λαό». «Δεν έχει κερδίσει αυτόν τον πόλεμο» ανέφερε. «Εχουμε διατηρήσει την Ουκρανία και θα κάνουμε τα πάντα για να επιτύχουμε ειρήνη. Και για να διασφαλίσουμε τη δικαιοσύνη».
Λίγο νωρίτερα ο Ζελένσκι είχε δώσει στη δημοσιότητα ένα βίντεο από το καταφύγιο που βρίσκεται κοντά στο προεδρικό μέγαρο, εκεί από όπου ξεκίνησε να οργανώνει την αντίδραση της Ουκρανίας στην εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Είναι η πρώτη ολοκληρωμένη ματιά στη δαιδαλώδη εγκατάσταση, η οποία αποτελεί πλέον για τη δοκιμαζόμενη χώρα ισχυρό σύμβολο αντίστασης. «Αυτό το γραφείο – αυτό το μικρό δωμάτιο στο καταφύγιο στην οδό Μπάνκοβα – εδώ είχα τις πρώτες μου συνομιλίες με παγκόσμιους ηγέτες στην αρχή του πολέμου» ανέφερε ο Ζελένσκι.
Καθισμένος σε μια μαύρη δερμάτινη καρέκλα σε ένα στενό δωμάτιο με λευκούς τοίχους, πρόσθεσε: «Εδώ μίλησα με τον πρόεδρο Μπάιντεν που με προέτρεψε να φύγω επειγόντως από την Ουκρανία με τη βοήθεια των ΗΠΑ. Και εδώ απάντησα ότι χρειάζομαι πυρομαχικά, όχι να απομακρυνθώ». Ο Ζελένσκι διακρίνεται να περπατά σε μακρόστενους χαμηλοτάβανους διαδρόμους, ενώ ξεχωρίζουν μικρά δωμάτια για διαφορετικούς κλάδους της κυβέρνησης – την προεδρία, το υπουργικό συμβούλιο, το κοινοβούλιο. Μέσα σε κάθε ένα από αυτά υπάρχουν περίπου δώδεκα καρέκλες, μια οθόνη τηλεόρασης και ουκρανικές σημαίες. Το καταφύγιο κάτω από το προεδρικό μέγαρο είναι ένας τεράστιος λαβύρινθος από σήραγγες. «Εδώ ήταν η ομάδα μας, η κυβέρνηση, ο καθημερινός συντονισμός με τον στρατό, τα τηλεφωνήματα, η αναζήτηση λύσεων — όλα όσα ήταν απαραίτητα για να αντέξει η Ουκρανία» είπε ο Ζελένσκι. «Επρεπε να παραδοθούν όπλα. Φάρμακα και τρόφιμα παραδόθηκαν σε πόλεις που είχαν αποκλειστεί από τον εχθρό».
Η επέτειος της έναρξης του πολέμου, με τους εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και τους περισσότερους από ένα εκατομμύριο Ουκρανούς που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα ως πρόσφυγες, αποτελεί μια πικρή εμπειρία για τους πολίτες της χώρας, που τίμησαν χθες, με κάθε τρόπο, όσους χάθηκαν.
Πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες αναφέρθηκαν στην επέτειο, με τον καγκελάριο της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, να δηλώνει: «Η Μόσχα δεν είναι τόσο ισχυρή όσο θα ήθελε να πιστεύει ο κόσμος». Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τόνισε πως είναι «πολύ επιφυλακτικός» για ένα σύντομο τέλος του πολέμου, επειδή η Ρωσία δεν δείχνει «καμία προθυμία» να σταματήσει.
Χθες, ο Ζελένσκι υποδέχθηκε μια ομάδα ευρωπαίων ηγετών στο Κίεβο, μεταξύ των οποίων η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, οι πρωθυπουργοί της Δανίας, της Σουηδίας, της Νορβηγίας, της Ισλανδίας, της Εσθονίας και της Λετονίας, καθώς και ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ. Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Μακρόν προήδρευσαν χθες το απόγευμα σε συνάντηση του «συνασπισμού των προθύμων», στην οποία συμμετείχαν μέσω βίντεο. Ο Ζελένσκι σημείωσε ότι η χώρα του είχε επιβιώσει από έναν «τρομερό» χειμώνα και είναι ευγνώμων στους συμμάχους της για την παράδοση αυτή την εβδομάδα ενός πακέτου αεράμυνας, προτρέποντάς τους να διατηρήσουν την υποστήριξή τους «προκειμένου να υπερασπιστούμε τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής».
Ο ουκρανός πρόεδρος θεωρεί ότι η ένταξη της χώρας του στην ΕΕ θα αποτελούσε εγγύηση για τη μελλοντική ασφάλεια της Ουκρανίας μετά την υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας και υπόσχεται ότι το Κίεβο θα είναι έτοιμο έως το 2027. Η ΕΕ εξετάζει τρόπους για να δώσει στην Ουκρανία τουλάχιστον ορισμένα οφέλη από την ένταξη πριν εισαγάγει τις πολλές οικονομικές, δημοκρατικές και δικαστικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την πλήρη ένταξη. «Οι Ρώσοι πρέπει να μάθουν ότι η Ευρώπη είναι μια ένωση ανεξάρτητων εθνών και εκατομμυρίων ανθρώπων που δεν ανέχονται την ταπείνωση και δεν θα δεχτούν τη βία» τόνισε ο Ζελένσκι.
Πυρηνικά όπλα και διαψεύσεις
Στη χθεσινή επέτειο η Ρωσία αποφάσισε να εκτοξεύσει κατηγορίες ότι η Ουκρανία προσπαθεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα με τη βοήθεια της Βρετανίας και της Γαλλίας, έναν ισχυρισμό που το Κίεβο χαρακτήρισε «παράλογο ψέμα». Εκπρόσωπος του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι ο ισχυρισμός αποτελεί «κατάφωρη παραπληροφόρηση». Εκπρόσωπος του βρετανού πρωθυπουργού απάντησε: «Δεν υπάρχει καμία αλήθεια σε αυτό».
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε προηγουμένως επικρίνει την απόφαση του Κιέβου να εγκαταλείψει το πρώην σοβιετικό πυρηνικό οπλοστάσιό του τη δεκαετία του 1990 χωρίς να λάβει κατάλληλες, δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας. Αλλά το Κίεβο έχει δηλώσει ότι δεν επιδιώκει να αποκτήσει ξανά πυρηνικά όπλα και σέβεται όλες τις διεθνείς συνθήκες.
Πάντως, ρωσικά πρακτορεία ειδήσεων επικαλέστηκαν τον βοηθό του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ, ο οποίος δήλωσε ότι η Μόσχα θα ενημερώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες για το θέμα και ότι αυτό θα έχει αντίκτυπο στις συνομιλίες που διεξάγονται υπό τη μεσολάβηση των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Σε σχόλια προς τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ο Πούτιν ισχυρίστηκε ότι η Ουκρανία είχε σαμποτάρει την ειρηνευτική διαδικασία με τη βοήθεια δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Πρόσθεσε ότι το Κίεβο και οι σύμμαχοί του είναι τόσο αποφασισμένοι να νικήσουν τη Ρωσία που φτάνουν στα άκρα, κάτι που είπε ότι θα μετανιώσουν.