28 феврал куни Ўзбекистон осмонида олти сайёра бир сафга тизилади
28 февраль куни кечқурун осмонсеварлар учун ноёб астрономик манзара кузатилади — сайёралар паради содир бўлади. Сўнгги астрономик маълумотларга кўра, бу сафар Қуёш тизимидаги олти сайёра — Меркурий, Венера, Сатурн, Юпитер, Уран ва Нептун бир вақтнинг ўзида кечки осмонда кўринади. Бу каби “сайёралар паради” астрономияда олдиндан ҳисоблаб бўладиган, кам учрайдиган, аммо табиий ҳодиса ҳисобланади.
Энг муҳими, ушбу манзарани 28 февраль куни Қуёш ботганидан кейин Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида кузатиш мумкин. Мутахассислар қайд этишича, энг яхши кузатув вақти — қуёш ботганидан кейинги 30–60 дақиқа оралиғи. Шу пайтда осмон ҳали тўлиқ қоронғилашиб улгурмайди, бироқ сайёралар аллақачон кўрина бошлайди.
Парадда иштирок этаётган олти сайёрадан тўрттасини — Меркурий, Венера, Сатурн ва Юпитерни оддий кўз билан илғаш мумкин. Уран ва Нептун эса жуда хира кўринади, шу сабаб уларни кўриш учун бинокль ёки телескоп керак бўлади. Астрономлар ҳам айнан шуни таъкидлаяпти: барча олти сайёранинг бир вақтда осмонда бўлиши бошқа, уларнинг барчасини осон кўриш эса бошқа масала.
Бу сафар Меркурий, Венера ва Сатурн ғарбий уфққа жуда яқин жойлашади. Шунинг учун уларни кўриш учун ғарбий томон очиқ бўлган жойни танлаш жуда муҳим. Баланд бинолар, дарахтлар ёки тоғ сояси кузатувга халақит бериши мумкин. Юпитер эса анча баландроқ кўринади ва уни топиш нисбатан осонроқ бўлади.
Марснинг бу сафар парадда йўқлигига келсак, бу ҳам астрономик жойлашув билан боғлиқ. Ердан қаралганда у бу вақтда қуёшдан олдинроқ ботиб кетади, шу сабаб 28 февраль кечки кузатувида у “саф”дан ташқарида қолади. Бу каби ҳолатлар сайёралар орбитаси ва Ерга нисбатан кўриниш бурчаги билан изоҳланади.
Астрономияда “сайёралар саф тортиши” деганда, икки ёки ундан ортиқ сайёра Қуёшнинг бир томонида, Ердан қаралганда бир чизиққа яқин ёки бир-бирига нисбатан 20–30 градус атрофида яқин жойлашган ҳолат тушунилади. “Сайёралар паради” эса шу ҳодисанинг халқ орасида кенг тарқалган, норасмий номи, холос. Яъни бу — сирли башорат эмас, илмий жиҳатдан ҳисобланадиган осмон ҳодисаси.
Қисқаси, 28 февраль куни кечқурун осмонга бир қараш арзийди. Фақат бир нарсани унутмаслик керак: бу ҳодисани инсон тақдири, башорат ёки мистик маънолар билан боғлаш тўғри эмас. Бу — табиатнинг гўзал, аниқ ҳисобланадиган ва томошабоп астрономик саҳнаси, холос.