Αποσύνδεση
Στην Αμερική το αποκαλούν «φαινόμενο disconnect». Πρόκειται για την έλλειψη συντονισμού ανάμεσα στον ηγέτη και το εκλογικό σώμα, για το χάσμα που χωρίζει τους ισχυρισμούς του πρώτου από τον τρόπο που τους εισπράττει το δεύτερο. Στο χθεσινό του διάγγελμα, ας πούμε, ο πρόεδρος Τραμπ ισχυρίστηκε ότι, μολονότι παρέλαβε μια στάσιμη οικονομία από τον προκάτοχό του, οδήγησε τη χώρα σε μια «χρυσή εποχή», με ανάπτυξη 2,2%, σταθερή ανεργία στο 4,3% και ένα χρηματιστήριο να καλπάζει χάρη στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Η αλήθεια βέβαια είναι τελείως διαφορετική: το 2024 η ανεργία ήταν μικρότερη (4%), η ανάπτυξη μεγαλύτερη (2,8%), ενώ η ΑΙ προκαλεί μια γενικευμένη ανησυχία για το μέλλον της εργασίας. Οι Αμερικανοί τα γνωρίζουν όλα αυτά, εξού και έξι στους δέκα απορρίπτουν την οικονομική πολιτική του προέδρου τους.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τη μετανάστευση. Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι καθαρίζει τη χώρα από τους «λαθρομετανάστες», αλλά οι Αμερικανοί βλέπουν μητέρες να χωρίζονται βιαίως από τα παιδιά τους, άνδρες της ICE να βιαιοπραγούν ή και να σκοτώνουν, μετανάστες που έχουν ενταχθεί στην αγορά εργασίας να απελαύνονται. Η κυβέρνηση βρίσκεται πολύ μακριά από τον στόχο της απέλασης ενός εκατομμυρίου μεταναστών τον χρόνο, για να τον πλησιάσει θα πρέπει να χυθεί πολύ αίμα και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι αμερικανοί ψηφοφόροι συμφωνούν με τον Πλεύρη πως αυτό είναι αναπόφευκτο.
Η «αποσύνδεση» του ηγέτη από το εκλογικό σώμα δεν είναι φυσικά αμερικανική αποκλειστικότητα. Kαι στην πραγματικότητα δεν αφορά μόνο τον ηγέτη, αλλά και τα πολιτικά κόμματα. Ενας από τους πρώτους που το ανέλυσαν ήταν ο ιρλανδός πολιτικός επιστήμονας Πίτερ Μερ. «Η εποχή της κομματικής δημοκρατίας έχει παρέλθει», γράφει στο βιβλίο του «Διοικώντας το Κενό» που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του, το 2013. «Παρόλο που τα ίδια τα κόμματα επιβιώνουν, έχουν αποσυνδεθεί τόσο πολύ από την ευρύτερη κοινωνία και ακολουθούν μια μορφή ανταγωνισμού που στερείται τόσο πολύ νοήματος, ώστε δεν είναι πλέον ικανά να στηρίξουν τη δημοκρατία στη σημερινή της μορφή». Οι λόγοι που διευρύνεται το κενό στη δημοκρατία είναι, κατά την άποψή του, δύο: η απομάκρυνση των ελίτ από τους απλούς πολίτες και η ενίσχυση της τεχνοκρατίας.
Οι συνέπειες αυτής της διεύρυνσης εξαρτώνται από τις εναλλακτικές λύσεις. Στις Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να αποκομίσουν κέρδη οι Δημοκρατικοί στις ενδιάμεσες εκλογές. Στη Δυτική Ευρώπη ωφελούνται ακροδεξιοί λαϊκιστές όπως ο Νάιτζελ Φάρατζ και ο Ζορντάν Μπαρντελά. Οσο για την Ελλάδα, η αποσύνδεση τόσο της κυβέρνησης όσο και των κομμάτων της αντιπολίτευσης από τους ψηφοφόρους είναι εμφανής, αλλά η δυσφορία των πολιτών δείχνει να μην μπορεί να εκφραστεί παρά με την αποχή.
Οταν γίνουν οι εκλογές, άλλωστε, το πιθανότερο είναι πως ο τραμπισμός δεν θα «πουλάει» πλέον.