ŞANSÖLYE MERZ’İN WASHINGTON ZİYARETİ: ALMANYA’NIN YENİ DIŞ POLİTİKA EŞİĞİ VE TRANSATLANTİK DENGE ARAYIŞI

Federal Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in 3 Mart 2026 tarihinde Washington’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşme, sıradan bir lider diplomasisinin ötesinde, Almanya’nın yeni dış politika zihniyetini açığa çıkaran kritik bir eşik olarak okunmalıdır. Ziyaretin asıl önemi, yalnızca ABD-Almanya ilişkilerini onarma veya güncelleme çabasında değil, aynı zamanda Berlin’in değişen uluslararası sistem karşısında kendisini nasıl yeniden konumlandırdığını göstermesinde yatmaktadır. Özellikle bir önceki analizim de değindiğim Merz’in Çin ziyaretinden hemen sonra Washington’a gitmiş olması, Almanya’nın artık tek eksenli değil, çok katmanlı ve daha gerçekçi bir büyük güç dengesi siyasetine yöneldiğini göstermektedir. Bu bağlamda, Merz’in ABD ziyareti, Almanya’nın dış politikasında ekonomik çıkar, jeostratejik zorunluluk, Avrupa merkezli güç projeksiyonu ve transatlantik güvenlik mimarisi arasında yeni bir sentez arayışının somut ifadesidir.

Merz döneminin dış politika yaklaşımı, önceki yıllardaki daha ihtiyatlı Alman çizgisine kıyasla daha açık bir güç dili kullanmaktadır. Merz, Davos konuşmasında Avrupa’nın gücünü üç sütun üzerine oturtmuştur: güvenlik, rekabet gücü ve birlik. Aynı dönemde Avrupa Konseyi sonrasındaki politika açıklamasında ise rekabetçiliğin yalnızca ekonomik bir hedef değil, aynı zamanda Alman ve Avrupa egemenliğinin asli unsuru olduğunu vurgulamıştır. Bu söylem önemlidir; çünkü Almanya artık dış politikasını sadece normatif ilkeler, ticaret ve çok taraflılık üzerinden değil, sertleşen jeopolitik rekabet içinde güç, dayanıklılık ve stratejik kapasite üzerinden de tanımlamaktadır. Başka bir ifadeyle, Merz’in Almanyası, “ticaret devleti” kimliğini korurken, “jeopolitik aktör” rolünü de daha görünür biçimde üstlenmek istemektedir.

Bu nedenle, Washington ziyareti, Merz’in kişisel diplomatik tercihlerinden çok daha fazlasını ifade etmektedir. Ziyaret, Almanya’nın yeni dış politika vizyonunda ABD’nin hâlâ vazgeçilmez bir stratejik sütun olduğunu teyit etmektedir. Ocak 2026’da, Merz, Transatlantik ortaklığın öfke ve hayalkırıklığı nedeniyle gözden çıkarılmaması gerektiğini açıkça söylemişti. Ona göre, NATO içindeki güven ilişkisi, yalnızca Avrupa için değil, ABD için de büyük güçler çağında belirleyici bir avantajdır. Bu bakış, Merz’in Washington’a giderken zihnindeki temel çerçeveyi anlamak açısından belirleyicidir: Avrupa daha özerk olmalıdır, fakat bu özerklik ABD’den kopuş değil, daha dengeli ve daha güçlü bir ortaklık üretmelidir.

Washington görüşmesinin gündemi de bu yaklaşımı doğrulamıştır. Reuters’in aktardığına göre, Merz-Trump görüşmesinde İran Savaşı, Ukrayna, ticaret başlıkları ve Çin dosyası öne çıkmıştır. Trump’ın Almanya’yı İran bağlamında ABD’ye destek vermekle övmesi, Merz’in ise bir yandan Washington’la aynı çizgide olduklarını söylerken diğer yandan savaşın risklerine dikkat çekmesi, Berlin’in yeni üslubunu ortaya koymaktadır: Almanya, artık daha siyasi, daha taraf belirleyen bir aktör olmak istemektedir; ancak bunu sınırsız angajmanla değil, kontrollü destek ve sonuç hesaplamasıyla yapmaktadır. Yani, Berlin, ideolojik sadakat değil, stratejik hesap siyaseti yürütmektedir. Bu da, Merz’in dış politikada hem daha Atlantikçi, hem de daha çıkar odaklı bir çizgi kurmaya çalıştığını göstermektedir

Ziyaretin en dikkat çekici boyutlarından biri, Merz’in Pekin’den hemen sonra Washington’a gitmesidir. Bu kronoloji rastlantı değildir. Çin ziyareti sırasında, Merz, Almanya ile Çin arasında “kapsamlı stratejik ortaklığı” güçlendirmek istediklerini söylemiş, ekonomik ve siyasi iş birliğini derinleştirme iradesi göstermiştir. Aynı zamanda, büyüyen ticaret açığını, adil rekabet sorunlarını ve Çin kaynaklı yapısal ekonomik baskıları da gündeme getirmiştir. Reuters’in haberine göre, Merz, Çin’le ilişkileri sıfır toplamlı bir jeopolitik hesap üzerinden değil, “açık iletişim ve adil iş birliği” üzerinden yeniden ayarlamaya çalışmıştır. Ancak Almanya’nın Çin’le ilişkilerinde ciddi sorunlar olduğu da gizlenmemiştir; 2025 itibarıyla Almanya’nın Çin’le ticaret açığının yaklaşık 90 milyar avroya ulaşması, Berlin’in artık sadece ekonomik bağımlılık mantığıyla hareket edemeyeceğini ortaya koymuştur.

Tam da bu nedenle, Washington ziyareti, Çin’e yönelişin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Merz, bir yandan Çin’le ekonomik temasları sürdürmek zorunda olan ihracatçı Alman ekonomisinin çıkarlarını korumaya çalışmakta, diğer yandan ise güvenlik, teknoloji, ticaret kuralları ve jeopolitik caydırıcılık başlıklarında ABD ile stratejik ekseni sağlamlaştırmaktadır. Bu, Almanya’nın yeni dönemde “ya Washington ya Pekin” ikilemini reddettiğini; bunun yerine “Pekin’le rekabet içeren angajman, Washington’la stratejik bağların tahkimi” formülüne yöneldiğini düşündürmektedir. GPPi’nin değerlendirmesi de bu noktada anlamlıdır: Merz, dünyanın iki büyük güç merkezine peş peşe giderek Almanya için azami fayda üretmeye çalışmaktadır.

Burada asıl mesele, Merz’in ABD ziyaretinin sadece ikili ilişkilere dair olmamasıdır. Ziyaretin bir Avrupa boyutu vardır. Merz’in son aylarda sürekli vurguladığı “Avrupa egemenliği”, “rekabetçilik” ve “güvenlik” söylemi, Almanya’nın ABD ile ilişkisinde artık sadece takipçi ülke gibi değil, Avrupa’nın lider ülkesi gibi davranmak istediğini göstermektedir. Reuters analizlerine göre, Merz’in çizgisi, AB içinde deregülasyon, savunma yatırımları ve ekonomik verimlilik temelinde daha etkili bir Avrupa inşa etmeyi hedeflemektedir. Bu çerçevede, Merz’in Washington’a yalnızca Almanya Şansölyesi olarak değil, aynı zamanda Avrupa’nın stratejik ağırlık merkezlerinden birinin temsilcisi olarak gittiğini söylemek mümkündür.

Bu açıdan bakıldığında, Merz’in ABD ziyareti üç temel amaç taşımaktadır. Birincisi, Transatlantik güvenlik mimarisini güncellemek ve Almanya’nın Washington nezdindeki güvenilirliğini güçlendirmektir. İran krizi, Ukrayna Savaşı ve Avrupa güvenliğinin geleceği gibi başlıklarda, Berlin, ABD’ye hem bağımlı, hem de onunla daha dengeli bir pazarlık ilişkisi kurmak isteyen bir aktör görünümündedir. İkincisi, ticaret ve sanayi rekabeti alanında Almanya’nın çıkarlarını savunmaktır. Trump döneminin korumacı ve zaman zaman sert ticaret yaklaşımı dikkate alındığında, Merz’in Washington’da yalnızca jeopolitik değil, ekonomik bir dosya da taşıdığı açıktır. Nitekim görüşmede AB-ABD ticaret anlaşması ve tarifeler konusu da gündeme gelmiştir. Üçüncüsü ise, Çin sonrası denge mesajı vermektir: Almanya, Çin’le konuşur; fakat güvenliğini ve stratejik istikametini ABD ile birlikte tanımlar. Bu üçlü çerçeve, Merz’in yeni dış politika aklının özünü oluşturmaktadır.

Merz’in yeni dış politika vizyonu, Almanya’nın uzun yıllar boyunca sürdürdüğü “ekonomik rasyonalite öncelikli dış politika” modelinden daha sert bir gerçekçilik evresine geçiş anlamına gelmektedir. Bu, Almanya’nın değerleri terk ettiği anlamına gelmez; ancak değerler ile çıkarlar arasındaki hiyerarşinin yeniden kurulduğu söylenebilir. Çin’le ilişkilerde ortaklık dili korunurken rekabet vurgusunun artması, ABD ile ilişkilerde ise bağımlılık eleştirisi ile stratejik zorunluluk arasında ince bir denge kurulması bu dönüşümün göstergesidir. Merz’in çizgisi, Almanya’nın jeopolitik saflığını kaybettiği ama stratejik olgunluğunu artırmaya çalıştığı bir dönemi temsil etmektedir. Ifri’nin değerlendirmesinde de vurgulandığı gibi, Merz’in Avrupa siyaseti güvenlik ve rekabetçilik ekseninde yeniden yapılandırılmaktadır; bu da, Berlin’in daha iddialı ve daha müdahil bir rol üstlenmek istediğini göstermektedir.

Elbette bu yaklaşımın riskleri de vardır. Birincisi, Almanya’nın hem Çin’le ekonomik angajmanı sürdürüp, hem de ABD ile stratejik uyumu derinleştirmesi giderek zorlaşabilir. Teknoloji güvenliği, tedarik zincirleri, sanayi sübvansiyonları ve ticaret savaşları sertleştikçe Berlin’in denge siyaseti baskı altına girecektir. İkincisi, Merz’in Avrupa liderliği iddiası AB içinde herkes tarafından aynı ölçüde paylaşılmayabilir. Özellikle “çok vitesli Avrupa” veya çekirdek Avrupa fikirleri, bazı üye devletlerde dışlanma kaygısı yaratabilir. Üçüncüsü, Washington’la yakınlaşmanın iç siyasette maliyet üretme ihtimali vardır. İran Savaşı ve Ukrayna bağlamında Almanya’nın daha fazla güvenlik yükü üstlenmesi, kamuoyu desteğini zorlayabilir.

Bununla birlikte, Merz’in Washington ziyareti, genel resimde Almanya’nın yeni dönemde pasif değil kurucu bir rol aradığını göstermektedir. Pekin ziyareti ekonomik zorunluluğun, Washington ziyareti ise stratejik gerçekliğin ifadesidir. İki ziyaret birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şudur: Almanya, Çin’le bağlarını koparmayacak, ancak güvenlik ve küresel düzen meselelerinde Transatlantik hattı ana eksen olarak koruyacaktır. Aynı zamanda, Berlin, bu hattın içinde sadece uyum sağlayan bir ortak değil, Avrupa’nın siyasi ve ekonomik ağırlığını yeniden örgütleyen bir merkez olmak istemektedir. Merz’in dış politika vizyonu tam da burada şekillenmektedir: daha rekabetçi bir Avrupa, daha güçlü bir Almanya ve ABD ile kopmayan fakat daha simetrik olmaya çalışan bir ortaklık.

Sonuç olarak, Merz’in ABD ziyareti, Almanya’nın dış politikasında yeni bir dönemin sembolik ve stratejik bir dönüm noktasıdır. Bu ziyaret, Berlin’in yalnızca Washington’la ilişkilerini tazeleme girişimi değildir; aynı zamanda Almanya’nın Çin’le rekabet içeren angajman, Avrupa’da liderlik ve ABD’yle zorunlu stratejik ortaklık arasında yeni bir dış politika sentezi kurma çabasıdır. Merz’in Pekin’den sonra Washington’a gitmesi, Almanya’nın artık tek yönlü dış politika konforunu geride bıraktığını göstermektedir. Yeni dönemin şifresi şudur: Almanya ekonomik olarak açık kalmak, siyasi olarak güçlü görünmek ve güvenlik açısından vazgeçilmez kalmak istiyor. Merz’in Washington ziyareti de bu üç hedefin aynı anda sahaya sürüldüğü önemli bir diplomatik hamle olarak kayda geçmiştir.

Yusuf ERTUĞRAL

 

KAYNAKÇA

• Ertuğral, Y. (2026, Şubat 26). “Şansölye Merz’in Çin ziyareti: Almanya iç ve dış politikasında yeni bir denge arayışı”. Uluslararası Politika Akademisi (UPA).
• Federal Government. (2026a, Ocak 22). “Federal Chancellor at World Economic Forum”.
• Federal Government. (2026b, Ocak 29). “Federal Chancellor’s post-European Council policy statement”.
• Federal Government. (2026c,Mart 5). “Chancellor Merz visits US President Trump”.
• Federal Government. (2026d, Şubat 26). “The Federal Chancellor’s trip to Beijing and Hangzhou: “We want a partnership with China””.
• GPPi. (2026, Mart 3). “Germany’s strategic dilemma between the US and China”.
• Reuters. (2026a, Ocak 22). “Germany’s Merz: Europe must not rush to write off transatlantic ties”.
• Reuters. (2026b, Mart 3). “Trump says Germany helping with Iran strikes, meets Merz at White House”.
• Reuters. (2026c, Şubay 25). “Germany’s Merz hails China ties as he seeks reset with Beijing”.
• Reuters. (2026d, Şubat 26). “Germany’s Merz says challenges remain as he concludes inaugural China trip”.
• Reuters. (2026e, Şubat 10). “Can Germany’s Merz be the saviour of Europe?”.
• Reuters. (2026f, Ocak 28). “Six European economies vow to drive progress on stalled EU reforms”.
• Reuters. (2026g, Mart 2). “German Chancellor Merz heads to Washington in shadow of war in Iran”.
• Süß, C. (2026, Ocak). “Merz’ European policy-making: The end of the “German vote”?”. Institut français des relations internationales (Ifri).