Оқ уй Эрон билан тинчлик музокараларини бошлаш шартларини эълон қилди
Яқин Шарқдаги шиддатли тўқнашувлар фонида дунё нигоҳи Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги эҳтимолий сулҳ режаларига қаратилган. Доналд Трамп маъмурияти урушни тўхтатиш ва тинчлик ўрнатиш йўлларини излаётгани ҳақидаги хабарлар тарқалди. Zamin.uz АҚШ томони Эрон олдига қўяётган қатъий шартлар ва парда ортидаги дипломатик ўйинлар тафсилотларини тақдим этади.
АҚШ президенти маъмурияти Эрон билан низога нуқта қўйиш бўйича дастлабки муҳокамаларга киришди. "Axios" нашрининг хабар беришича, Вашингтон Теҳрон олдига олтита асосий талабни қўймоқда. Бу шартлар бажарилмай туриб, уруш оловини ўчириш имконсиз деб кўрилмоқда.
Вашингтоннинг "олтилик" талаби:
АҚШ Эроннинг нафақат ҳарбий, балки минтақавий таъсирини ҳам чеклашни кўзлаган:
-
Ядровий чеклов: Уранни бойитиш ва ядро қуроли устидаги барча ишларни бутунлай тўхтатиш.
-
Ракета дастури: Ракета тизимларини ишлаб чиқишни сезиларли даражада қисқартириш.
-
Гуруҳларни қўллаш: "Ҳизбуллоҳ" ва ҳусийчилар каби қуролли тузилмаларни молиялаштиришдан воз кечиш.
-
Денгиз йўллари: Ҳўрмуз бўғозини халқаро кема қатнови учун тўлиқ очиш.
Товон пулими ёки музлатилган маблағ?
Музокаралардаги энг нозик нуқталардан бири — молиявий масала. Эрон томони урушдан кўрилган зарар учун "репарация" (товон) талаб қилмоқда. АҚШ расмийлари эса буни "музлатилган активларни қайтариш" деб аташни афзал кўришмоқда.
-
Миср ва Қатар воситачилиги: Қатар ва Миср вакиллари Теҳрон мулоқотдан манфаатдор эканини Вашингтонга етказган.
-
Кафолатлар: Эрон ҳарбий ҳаракатлар қайта тикланмаслиги бўйича халқаро кафолатлар талаб қилмоқда.
Воситачи ким бўлади?
Трамп жамоаси ҳозирда Теҳронда қарор қабул қилувчи ҳақиқий шахсларни аниқлаш устида бош қотирмоқда. Илгари воситачилик қилган Ўмон султонлигига нисбатан ишончсизлик туфайли, АҚШ Қатар номзодини маъқул кўрмоқда. Бироқ расмий Доҳа "парда ортида ёрдам бериш" билан чекланишни истамоқда.
Уруш қачон тугайди?
Доналд Трамп урушни тўхтатиш имкониятларини кўриб чиқаётганини айтган бўлса-да, ҳарбий таҳлилчилар жанговар ҳаракатлар яна камида икки-уч ҳафта давом этишини тахмин қилишмоқда. Ҳозирда Буюк Британия, Миср ва Қатар орқали икки томон ўртасида фаол хабарлар алмашмоқда.
Азиз ўқувчилар, сизнингча, Эрон АҚШнинг бундай қатъий шартларига рози бўладими? Яқин Шарқда ҳақиқий тинчлик ўрнатилишига ишонасизми?