EU priprema sankcije uzbekistanskim firmama za pamuk zbog veza s ruskom vojskom
Rustama Rahimdžanoviča Muminova, uzbekistanskog biznismena koji posjeduje rusko i britansko državljanstvo, već su sankcionisali Evropska unija, Ujedinjeno Kraljevstvo i Ukrajina zbog isporuke pamučne pulpe ruskim vojnim postrojenjima.
Međutim, to nije spriječilo njegove kompanije da nastave proizvoditi materijale ključne za vojnu industriju Rusije.
Prema nacrtu dokumenta o sankcijama EU, u koji je Radio Slobodna Evropa imao uvid, kompanije Fargona Kimyo Zavodi LLC i Raw Materials Cellulose LLC, koje kontroliše Muminov, isporučuju pamučnu pulpu ruskim fabrikama baruta u Kazanju, Permu i Tambovu.
U nacrtu EU navodi se da obje firme "podržavaju ruski vojni i industrijski kompleks kroz učešće u isporuci vojne tehnologije i opreme", zbog čega su uvrštene na predstojeću crnu listu EU.
Sankcije se takođe odnose na dva ruska kupca uzbekistanskih proizvoda od pamuka, Dmitrija Maljutu i Denisa Šiškina.
U nacrtu EU oni se opisuju kao vlasnici udjela u firmi LLC Bina Invest, putem koje kontrolišu kompanije koje uvoze pamučnu pulpu iz Uzbekistana i Kazahstana za ruske fabrike baruta.
Obojica posjeduju i udjele u firmi LLC Aleksinskiye Kraski-Ural, koja isporučuje robu ruskim fabrikama baruta.
Ti materijali koriste se u širokom spektru vojnih proizvoda, uključujući municiju.
'Kralj pamučne celuloze'Istraživački izvještaji Vazhnyye Istorii, Vlast.Kz i OCCRP-a pokazuju da mreža Rustama Rahimdžanoviča Muminova kontroliše oko 85 posto izvoza uzbekistanske pamučne celuloze u Rusiju, koji je naglo porastao nakon invazije na Ukrajinu 2022. godine.
Izvoz je 2022. iznosio oko pet miliona dolara, a u prvih devet mjeseci 2023. godine 8,7 miliona dolara, gotovo 70 puta više nego u 2021.
Podaci o trgovini i carini pokazuju da su tokom 2024. - 2025. neki uzbekistanski dobavljači prešli na izvoz pamučnih vlakana pod HS kodom 5601219000 umjesto celuloze.
Izvoz pod tom klasifikacijom 2024. godine vrijedio je oko 9,8 miliona dolara, prema podacima do kojih je došao Uzbekistanski servis Radija Slobodna Evropa.
Stručnjaci smatraju da je to možda omogućilo nastavak isporuka ruskim vojnim postrojenjima uz djelimično zaobilaženje sankcija EU.
Prema ukrajinskim vlastima, kompanije Muminova su restrukturisane nakon sankcija uvedenih u maju 2025. godine.
Mercury Renaissance i Fargona Kimyo Zavodi LLC nanovo su registrovane, dok je Raw Materials Cellulose LLC krajem 2024. obustavio izvoz u Rusiju.
Ipak, prema navodima Savjeta za ekonomsku bezbjednost Ukrajine (ESCU), Muminov je i dalje blisko povezan s ruskim vojnim nabavkama.
Ukrajina je u maju 2025. godine uvela sankcije protiv više kompanija pod njegovom kontrolom, Fargona Kimyo Zavodi LLC, Raw Materials Cellulose LLC i Mercury Renaissance, kao i protiv samog Muminova, na osnovu uredbe koju je potpisao predsjednik Volodimir Zelenski, a koja ostaje na snazi deset godina.
Ujedinjeno Kraljevstvo je 18. decembra 2025. dodalo Muminova i ove firme povezane s Uzbekistanom na svoju listu sankcija protiv Rusije, uvodeći zamrzavanje imovine i finansijska ograničenja u sklopu šireg paketa sankcija.
Dominacija Rustama Rahimdžanoviča Muminova u izvoznom procesu uzbekistanske pamučne pulpe ukazuje na njegove bliske veze s državnim institucijama koje regulišu ovaj strateški važan sektor.
Pamuk i proizvodi od pamuka, uključujući celulozu i pulpu s potencijalnom dvostrukom namjenom, tradicionalno su pod strogom kontrolom uzbekistanske vlade, uz nadzor bezbjednosnih agencija, kao važan izvor državnih prihoda.
Do sada se vlasti Uzbekistana nisu javno oglasile povodom sankcija usmjerenih protiv Muminova i njegovih kompanija, što ostavlja otvorena pitanja o domaćem nadzoru nad izvozom pamučne pulpe u Rusiju.
Očekuje se da će 20. paket sankcija Evropske unije biti formalno usvojen do kraja februara.