Evropska komisija: Sredstva iz Plana rasta biće isplaćena nakon formalne notifikacije Kosova

Evropska komisija očekuje da je Kosovo zvanično obavijesti o stupanju na snagu međunarodnih sporazuma koji su ratifikovani, kako bi mogla da započne isplatu predfinansiranja iz Plana rasta.

Portparol Evropske komisije rekao je za Radio Slobodna Evropa da je Kosovo podnijelo zahtjev za oslobađanje do 7 posto ukupnog iznosa predfinansiranja iz Instrumenta za reforme na Zapadnom Balkanu, dodajući da se, budući da je kosovski parlament ratifikovao sporazume koji su povezani s reformama iz Plana rasta, zemlja kvalifikuje za dobijanje predfinansiranja.

"Čim zakoni budu zvanično objavljeni i Kosovo o tome zvanično obavijesti Komisiju, i pod uslovom da su ispunjeni opšti uslovi [makroekonomska stabilnost, upravljanje javnim finansijama, transparentnost i nadzor budžeta] i prethodni uslovi [poštovanje demokratskih mehanizama, konstruktivno angažovanje u normalizaciji odnosa između Kosova i Srbije], može se izvršiti isplata sredstava u okviru Plana rasta", rekao je portparol EK za RSE.

Prema uredbi Instrumenta za reforme i rast za Zapadni Balkan, prethodni i opšti uslovi moraju se procjenjivati pri svakoj isplati. To znači da, čim sporazumi o kreditu i instrumentu reformi stupe na snagu, Evropska unija će osloboditi sredstva predfinansiranja, uz obaveznu provjeru ispunjenja uslova. Ova procjena se vrši prije svake isplate, i važi jednako za sve zemlje obuhvaćene Planom rasta.

Skupština Kosova ratifikovala je međunarodne sporazume s Evropskom unijom 13. februara, a njihova vrijednost iznosi ukupno 882 miliona eura.

Paket EU za Zapadni Balkan za period 2024–2027. vrijedi 6 milijardi eura. Prema budžetskim raspodjelama, Kosovu pripada oko 882 miliona eura – 253 miliona u grantovima i 629 miliona kroz kredite – što znači da Kosovo dobija najviše sredstava po glavi stanovnika u regionu.

Takođe su ratifikovana i dva dodatna sporazuma potrebna za dobijanje sredstava: onaj koji omogućava paket i plan reformi, te sporazum o kreditu. Tokom prošle godine, kada se Kosovo suočilo s političkom krizom i izostankom novih institucija, postojala je zabrinutost da bi ova sredstva mogla biti izgubljena, jer sporazumi nisu bili ratifikovani.

Ipak, dva dana nakon formiranja nove Skupštine i Vlade, poslanici desetog saziva glasali su za ratifikaciju sporazuma s EU i Svjetskom bankom.

Međutim, Kosovo ima vrlo malo vremena da ispuni jedan dio reformi, ukoliko želi iskoristiti sredstva iz Plana rasta. Finansijski paket za cijeli region planiran je za period 2024–2027. Dio reformi imao je krajnji rok u decembru 2024. godine, a preostale u decembru 2025.

Evropska komisija dopušta takozvani "sivi period", prema kojem se krajnji rok produžava za dvije godine za korake čija je isplata bila predviđena za decembar 2024, te za godinu dana za sve korake čija je isplata bila planirana za jun 2025. i dalje. Prema pojašnjenjima zvaničnika EK, ako određeni korak ne bude ispunjen do isteka "sivog perioda", zemlja gubi sredstva namijenjena za taj korak. Prije svake isplate vrši se procjena provedenih reformi.

Srbija je u januaru dobila nešto više od polovine planiranih sredstava, jer nije ispunila sve reforme. Umjesto planiranih 112 miliona eura, zemlja je dobila oko 61 milion, jer je ispunila samo tri od sedam predviđenih reformi. Kosovo je bilo među prvim zemljama Zapadnog Balkana koje su usvojile Agendu reformi traženu u okviru Plana rasta EU, koju je Evropska komisija usvojila u oktobru 2024.