Για αυτό… έγειρε ο Άρης

Ο Άρης, ο «κόκκινος πλανήτης», σήμερα είναι άγονος και ξερός. Όμως στο μακρινό παρελθόν του φαίνεται πως φιλοξενούσε ποτάμια, λίμνες –ακόμη και ωκεανούς. Μια νέα μελέτη του Ινστιτούτου Αστροφυσικής της Ανδαλουσίας (IAA-CSIC) φέρνει στο φως έναν καθοριστικό παράγοντα στην απώλεια αυτών των υδάτων: την κλίση του άξονα περιστροφής του πλανήτη, γνωστή και ως πλανητική λόξωση (obliquity).

Η Gabriella Gilli, ερευνήτρια του IAA-CSIC και συντονίστρια της μελέτης, εξηγεί πως ο άξονας του Άρη δεν είναι σταθερός –έχει μεταβληθεί δραστικά σε βάθος χρόνου. Αυτές οι μεταβολές είχαν ως αποτέλεσμα εποχές έντονης “απορρύθμισης” του κλίματος, κατά τις οποίες η διαφυγή υδρογόνου από την ατμόσφαιρα (και άρα η απώλεια νερού) ήταν έως και 20 φορές μεγαλύτερη από τα σημερινά επίπεδα.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Astronomy, χρησιμοποιεί προηγμένο τρισδιάστατο κλιματικό μοντέλο του Άρη (Mars-PCM) και υποδεικνύει ότι μεγάλες ποσότητες νερού χάθηκαν είτε μέσω ατμοσφαιρικής διαφυγής είτε εγκλωβίστηκαν στο υπέδαφος ως πάγος ή υδρομεταλλεύματα.

Πρόβλημα η υψηλή λόξωση

Ο Francisco González-Galindo, επίσης ερευνητής στο IAA-CSIC, σημειώνει ότι αν συγκεντρώναμε όλο το νερό που υπήρχε στον Άρη πριν 3-4 δισεκατομμύρια χρόνια, αυτό θα ισοδυναμούσε με έναν παγκόσμιο ωκεανό βάθους 100 μέτρων. Από αυτή την ποσότητα, περίπου το 80% θα μπορούσε να έχει εξαφανιστεί σε περιόδους υψηλής λόξωσης, με την ηλιακή ακτινοβολία να θερμαίνει έντονα τους πόλους και να επιταχύνει την απορρόφηση και διαφυγή υδρογόνου στο διάστημα.

Το Mars-PCM, το κλιματικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη, έχει εξελιχθεί σε συνεργασία με το εργαστήριο δυναμικής μετεωρολογίας του Παρισιού και διεθνείς εταίρους, με το IAA-CSIC να συμβάλλει καθοριστικά εδώ και πάνω από 20 χρόνια.

Φαίνεται ότι η απώλεια του νερού του Άρη δεν ήταν αποτέλεσμα μόνο γεωλογικών ή ατμοσφαιρικών αλλαγών, αλλά και κοσμικών μηχανισμών, όπως η μεταβολή του άξονα του πλανήτη. Το εύρημα αυτό όχι μόνο εξηγεί καλύτερα το παρελθόν του Άρη, αλλά ενδεχομένως βοηθά και στην αναζήτηση υπόγειων αποθεμάτων νερού σήμερα – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις μελλοντικές αποστολές στον πλανήτη.