«Σύμφωνο συμβίωσης» στη Νέα Υόρκη: Το ραντεβού της Τρίτης και οι προσδοκίες
Με «κλειδωμένο» – εκτός απροόπτου – το ραντεβού με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για το βράδυ της Τρίτης (ώρα Ελλάδας), μεταβαίνει τη Δευτέρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη Νέα Υόρκη, έχοντας κάνει σαφείς τις προθέσεις του απέναντι στον τούρκο ομόλογό του για τα «ήρεμα νερά» που θα συνεχίσει η Ελλάδα να επιδιώκει, ασκώντας όμως παράλληλα «μια ενεργητική εξωτερική πολιτική».
Τόσο από την Άγκυρα όσο και από την Αθήνα, και παρά το τεταμένο κλίμα που επικράτησε τα τελευταία 24ωρα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το μήνυμα που εκπεμπόταν σταθερά ήταν πως υπάρχει πρόθεση για εξεύρεση χρόνου για την καθιερωμένη συνάντηση που έχουν οι δύο ηγέτες κάθε φθινόπωρο στη Νέα Υόρκη. Σε αυτή την όγδοη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν (για την οποία οι δύο πλευρές βρίσκονται ακόμη σε συνεννόηση, καθώς το χρονικό «άνοιγμα» προκειμένου να οριστικοποιηθεί είναι εξαιρετικά μικρό, δεδομένου ότι οι δύο ηγέτες συμπίπτουν φέτος για πολύ λίγο στις ΗΠΑ), παρόντες θα είναι από πλευράς Ελλάδας ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο διπλωματικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού, Μίλτων Νικολαΐδης. Αντίστοιχα, από την τουρκική πλευρά, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα πλαισιώνουν ο τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν και ο διπλωματικός σύμβουλος του τούρκου προέδρου, Τσαγατάι Κιλίτς.
Όπως έχει προϊδεάσει πολλάκις ο έλληνας ΥΠΕΞ, η συγκεκριμένη συνάντηση δεν θα είναι εθιμοτυπική. Ο ίδιος ο έλληνας Πρωθυπουργός έχει τονίσει επανειλημμένα ότι στο επόμενο τετ α τετ του με τον τούρκο πρόεδρο σκοπεύει να θέσει ενώπιόν του την ανάκληση του casus belli καθώς και τον τερματισμό από πλευράς Άγκυρας της αναθεωρητικής ρητορικής, συνδέοντάς τα ευθέως με το αν η Ελλάδα θα δώσει το «πράσινο» φως για τη συμμετοχή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μηχανισμό άμυνας SAFE.
Η επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στη Νέα Υόρκη δεν θα είναι «ανέφελη», ούτε και θα διεξαχθεί σε ουδέτερο, από γεγονότα και σχεδιασμούς, χρόνο. Όπως έχουν αναγνωρίσει δημοσίως και ο έλληνας πρωθυπουργός και ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας, πλέον υφίσταται στα ελληνοτουρκικά ένα άλλο πλαίσιο, το οποίο διαμορφώθηκε μέσα από σειρά σημαντικών κινήσεων στις οποίες προέβη η ελληνική πλευρά. Η Ελλάδα, απέχοντας συνειδητά από μια «πολιτική ακινησίας» όσον αφορά την εξωτερική της πολιτική, έχει ήδη προχωρήσει σε κινήσεις, που έχουν προκαλέσει και τις ανάλογες «αντανακλαστικές», όπως τις αποκαλεί η Αθήνα, αντιδράσεις από πλευράς Τουρκίας. Κινήσεις όπως ήταν ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, η διπλωματική επαναπροσέγγιση με τη Λιβύη (με στόχο την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών προς κατάργηση στην πράξη του άκυρου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου) και η δημιουργία δύο θαλασσίων πάρκων σε Ιόνιο και Νότιες Κυκλάδες, των οποίων η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης ολοκληρώνεται την παραμονή (22/9) του ραντεβού Μητσοτάκη – Ερντογάν, συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα στην οποία η τουρκική πλευρά αντιδρά εγείροντας τις πάγιες θέσεις της. Μετά και την έμπρακτη εκδήλωση ενδιαφέροντος της αμερικανικής Chevron για τα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, από την Άγκυρα ενεργοποιήθηκαν αντανακλαστικά κλιμάκωσης της έντασης, όχι μόνο σε επίπεδο ρητορικό αλλά και επί του πεδίου.
Υπήρξε η δήλωση Χακάν Φιντάν για «συντονισμό» με φόντο το «καλώδιο» (η οποία απαντήθηκε από τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη που την «οριοθέτησε» αποκλειστικά εντός της ανάγκης για «ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας») και η δήλωση Ερντογάν για αισιοδοξία πως και η πλευρά Χαφτάρ θα κυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο σηματοδοτώντας, όπως είπε, «μια σημαντική νίκη για το Διεθνές Δίκαιο». Ακολούθησε η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ για «αβάσιμες και αλαζονικές δηλώσεις ελλήνων αξιωματούχων» στον απόηχο αναρτήσεων για την Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Και η πάγια τακτική της Άγκυρας να οξύνει τα πνεύματα λίγο πριν από μια κρίσιμη συνάντηση εκδηλώθηκε αυτή τη φορά μέσω δύο NAVTEX, μιας για έξοδο του «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο – που, κατ’ ουσίαν (και παρότι το ωκεανογραφικό παρέμενε έως και την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές αγκυροβολημένο στη Σμύρνη) θέτει εμμέσως ζήτημα υφαλοκρηπίδας – και μιας επόμενης NAVTEX που επαναφέρει στο τραπέζι τις γνωστές τουρκικές θέσεις περί καθεστώτος αποστρατιωτικοποίησης των νησιών.
Σε κάθε περίπτωση, και με τον αμερικανικό παράγοντα (που διαδραματίζει κομβικό ρόλο στα της Ανατολικής Μεσογείου) να βρίσκεται στη Νέα Υόρκη πριν, μετά και κατά τη διάρκεια του ελληνοτουρκικού ραντεβού πανταχού παρών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει περίπου προδιαγράψει το μέλλον της διμερούς σχέσης με την Τουρκία ως ένα «σύμφωνο συμβίωσης», στη βάση του οποίου, και λόγω γεωγραφίας, οι δύο χώρες θα πρέπει να μάθουν να ζουν με τις διαφορές τους, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει πως το θερμόμετρο θα πρέπει να είναι διαρκώς στο «κόκκινο».