Η καταβόθρα της Νεστάνης: Ενα σπήλαιο με κατεύθυνση την Αργολίδα
Φως στο εν δυνάμει μεγαλύτερο σπήλαιο της Ελλάδας ρίχνουν για πρώτη φορά σπηλαιολόγοι ερευνητές. Η καταβόθρα της Νεστάνης, ένας εντυπωσιακός και «μυστηριώδης» σχηματισμός που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος, αποτέλεσε το επίκεντρο μιας φιλόδοξης αποστολής, για πρώτη φορά, πριν από λίγους μήνες, όταν 30 σπηλαιολόγοι επί 20 ημέρες επιχειρούσαν στο εσωτερικό της. Ηταν η πρώτη μεγάλη αυτοψία στο σπήλαιο, καθώς στα 200 μέτρα από την είσοδό του υπάρχει μια απροσπέλαστη και επικίνδυνη λίμνη που απέτρεπε επί δεκαετίες τους ειδικούς να προχωρήσουν σε βάθος.
Το περασμένο καλοκαίρι, μέλη του Σπηλαιολογικού Ελληνικού Εξερευνητικού Ομίλου (ΣΠΕΛΕΟ) κατάφεραν, εφαρμόζοντας παγκοσμίως καινοτόμες μεθόδους, να αντλήσουν το νερό της λίμνης και να δουν τι κρύβεται στη συνέχεια. Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη επιτυχία καθώς το σπήλαιο συγκεντρώνει μοναδικά χαρακτηριστικά και αποτελεί ένα δείγμα των γεωλογικών θησαυρών της Ελλάδας: η καταβόθρα της Νεστάνης υπολογίζεται ότι μπορεί να έχει μήκος ακόμη και 100 χιλιομέτρων, ενώ επίσης έχει υδρογεωλογική συνέχεια καθώς συναντά στη διαδρομή της τα νερά από άλλες καταβόθρες της περιοχής και συνδέεται αποδεδειγμένα με την υποθαλάσσια πηγή Ανάβαλος στην Αργολίδα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχαίοι Ελληνες συνέδεαν το σπήλαιο της Νεστάνης με τον θεό Ποσειδώνα.
Πολύπλοκος σχηματισμός
Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο εμπνευστής του εγχειρήματος και αρχηγός της αποστολής Αρκάδιος Δαμόπουλος, η καταβόθρα της Νεστάνης, μία από τις πολλές καταβόθρες της Μαντίνειας, είναι ένας πολύπλοκος σχηματισμός. «Σύμφωνα με παλαιότερες επιστημονικές έρευνες και με αρχαία κείμενα, η καταβόθρα επικοινωνεί με την υποθαλάσσια πηγή Ανάβαλος κοντά στο Κιβερί της Αργολίδας, η οποία βρίσκεται σε ευθεία απόσταση 27 χιλιομέτρων, γεγονός που σημαίνει ότι το πραγματικό μήκος της είναι τρεις με πέντε φορές μεγαλύτερο. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι εκεί κοντά γεννήθηκε ο Ποσειδώνας, ο οποίος άνοιξε με την τρίαινά του το σπήλαιο και μέσω αυτού αναδύθηκε μια υποθαλάσσια πηγή που έχει ταυτοποιηθεί ότι είναι ο Ανάβαλος».
Ο Αρκάδιος Δαμόπουλος οραματίστηκε μια πρωτοποριακή μέθοδο άντλησης των υδάτων του σιφονιού της καταβόθρας, η οποία δεν είχε εφαρμοστεί ποτέ ξανά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. «Φέτος ως ΣΠΕΛΕΟ αποφασίσαμε να αντλήσουμε το νερό με βενζινοκίνητη αντλία ώστε να έχουμε την απαραίτητη ισχύ. Αυτό όμως ενείχε τον κίνδυνο των καυσαερίων, όσοι έχουν επιχειρήσει κάτι αντίστοιχο έχουν πεθάνει», εξηγεί. «Ετσι σκέφτηκα να νοικιάσουμε έναν ανεμιστήρα, βάλαμε και έναν αγωγό 200 μέτρων και φτιάξαμε ένα αποδοτικό και οικονομικό σύστημα απαγωγής των καυσαερίων.
Παράλληλα κάναμε συνεχώς μετρήσεις για επικίνδυνα αέρια στο σπήλαιο», συμπληρώνει ο αρχηγός της αποστολής. Αυτό που ξεκίνησε ως ένα «πείραμα» κατέληξε ως μια δράση υψηλού επιπέδου, με διεθνή χαρακτηριστικά και προδιαγραφές μεγάλης ερευνητικής αποστολής.
Αξίζει να αναφερθεί ότι το σημαντικό εγχείρημα στη Νεστάνη που ανοίγει ένα παράθυρο στα υπόγεια μυστικά της χώρας υλοποιήθηκε από ερασιτέχνες – μέλη του ΣΠΕΛΕΟ, οι οποίοι ανέλαβαν να καλύψουν με δικά τους έξοδα το κόστος της αποστολής. Σε περίπτωση που βρεθεί οικονομική στήριξη για την επόμενη φάση της προσπάθειάς τους θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια συστηματική χαρτογράφηση και ακόμη πιο εκτενή αποκάλυψη του εσωτερικού του σπηλαίου.
«Βγάλαμε 380 τόνους νερού – δεν μπορέσαμε να το βγάλουμε όλο διότι ως ερασιτέχνες και χομπίστες είχαμε περιορισμένο χρόνο και περιορισμένα μέσα», λέει ο Αρκάδιος Δαμόπουλος. «Σε αυτό το σημείο φέραμε έναν από τους σπουδαιότερους σπηλαιολόγους παγκοσμίως για να μας πει τη γνώμη του, τον Τζον Βολάντεν, ο οποίος έχει πολλά ρεκόρ στο ενεργητικό του και μεταξύ άλλων έχει πραγματοποιήσει μία από τις πιο γνωστές διασώσεις που έχουν γίνει ποτέ, τη διάσωση 12 παιδιών στο σπήλαιο Θαμ Λουάνγκ στην Ταϊλάνδη το 2018. Εκείνος διαπίστωσε ότι πλέον ήταν εύκολο να περάσει δύτης μέσα από το νερό της Νεστάνης και να εξερευνήσει το εσωτερικό του.
Αυτό που είδαμε ήταν ότι ενώ το σπήλαιο ως το σημείο της λίμνης ήταν λασπώδες και αδιάφορο, στη συνέχεια έγινε πολύ όμορφο, με σταλακτίτες και καθαρά νερά. Αποφασίσαμε, όπως μας συμβούλευσε, να μην αφαιρέσουμε άλλο νερό, καθώς ξεκινούσε η περίοδος των φθινοπωρινών βροχοπτώσεων, και να επανέλθουμε αναδιοργανωμένοι με μια μεγαλύτερη αποστολή τον Ιούνιο», λέει ο Αρκάδιος Δαμόπουλος. Και η συνέχεια προμηνύεται σαγηνευτική.