Τρεις κόκκινες κουκκίδες χωρίς εξήγηση: H NASA σε συναγερμό για ένα μυστήριο που αλλάζει όσα ξέραμε για το Σύμπαν
Η επιστήμη του Διαστήματος είναι συνηθισμένη στα ερωτήματα, όχι όμως και στην πλήρη αμηχανία.
Κι όμως, αυτό ακριβώς βιώνουν τις τελευταίες εβδομάδες οι αστρονόμοι της NASA, μετά την ανίχνευση τριών μικροσκοπικών κόκκινων σημείων σε εικόνες του James Webb Space Telescope.
Τα δεδομένα δεν ταιριάζουν με κανένα γνωστό κοσμικό αντικείμενο: δεν πρόκειται για κοντινά άστρα, ούτε για συνηθισμένους γαλαξίες, ούτε για φαινόμενα που έχουν καταγραφεί ξανά στο κοντινό Σύμπαν.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα αντικείμενα αυτά δεν αποτελούν απειλή για τη Γη.
Κατά τα άλλα, η φύση τους παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Οι επιστήμονες τα έχουν ήδη ταξινομήσει ως μια «νέα κατηγορία κοσμικών αντικειμένων», μια σπάνια διατύπωση που από μόνη της δείχνει το μέγεθος της έκπληξης. Σε έναν κλάδο όπου σχεδόν τα πάντα εντάσσονται σε υπάρχοντα θεωρητικά πλαίσια, η ανάγκη δημιουργίας νέας κατηγορίας αποτελεί καμπανάκι επιστημονικής αναθεώρησης.
Οι πρώτες αναλύσεις δείχνουν ότι τα μυστηριώδη κόκκινα σημεία προέρχονται από την αυγή του Σύμπαντος.
Σχεδόν όλα φαίνεται να υπήρχαν μέσα στα πρώτα 1,5 δισεκατομμύρια χρόνια μετά το Big Bang, μια περίοδο κρίσιμη για τον σχηματισμό των πρώτων γαλαξιών και των αρχέγονων μαύρων τρυπών.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα: όσα «βλέπει» το James Webb δεν συμφωνούν με τα κυρίαρχα μοντέλα κοσμικής εξέλιξης.
Περισσότερο από το 60% των αντικειμένων αυτής της κατηγορίας εμφανίζει αέρια που κινούνται με ταχύτητες κοντά στα 1.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παραπέμπει σε ακραία ενεργά περιβάλλοντα.
Η επικρατέστερη υπόθεση είναι ότι πρόκειται για εξαιρετικά συμπαγείς γαλαξίες, των οποίων η λάμψη δεν οφείλεται στα άστρα, αλλά σε υπερδραστήριες μαύρες τρύπες που καταβροχθίζουν ύλη με ιλιγγιώδη ρυθμό.
Αν αυτή η ερμηνεία επιβεβαιωθεί, οι συνέπειες θα είναι βαθιές.
Η δημιουργία των πρώτων μαύρων τρυπών παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της κοσμολογίας. Πώς κατάφεραν να αποκτήσουν τόσο μεγάλη μάζα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα; Τα «μικρά κόκκινα σημεία» ίσως αποτελούν τον χαμένο κρίκο: αντικείμενα-προγόνους των υπερμεγέθων μαύρων τρυπών που σήμερα βρίσκονται στα κέντρα των γαλαξιών.
Το πιο ανησυχητικό –και ταυτόχρονα συναρπαστικό– στοιχείο είναι ότι δεν υπάρχουν γνωστά αντίστοιχα αντικείμενα στο κοντινό, σύγχρονο Σύμπαν. Αυτό σημαίνει πως είτε πρόκειται για ένα μεταβατικό στάδιο που εξαφανίστηκε με την κοσμική εξέλιξη, είτε για φαινόμενα που απλώς δεν είχαμε ποτέ τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε μέχρι την έλευση του James Webb.
Για την ώρα, οι επιστήμονες κρατούν χαμηλούς τόνους.
Τα δεδομένα συνεχίζουν να αναλύονται και νέα παρατηρησιακά προγράμματα σχεδιάζονται για να διαπιστωθεί αν τα τρία κόκκινα σημεία αποτελούν σπάνια εξαίρεση ή την κορυφή ενός πολύ μεγαλύτερου παγόβουνου. Όπως παραδέχονται κύκλοι της NASA, η υπόθεση παραμένει «ανοιχτή» και καμία εξήγηση δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί οριστική.
Σε έναν κόσμο όπου η επιστήμη συχνά παρουσιάζεται ως πεδίο βεβαιοτήτων, το εύρημα αυτό λειτουργεί ως υπενθύμιση: το Σύμπαν εξακολουθεί να μας αιφνιδιάζει. Και μερικές φορές, τρεις μικρές κόκκινες κουκκίδες αρκούν για να κλονίσουν όσα πιστεύαμε ότι γνωρίζουμε για την ίδια την αρχή των πάντων.