Η Γροιλανδία δοκιμάζει την ευρωπαϊκή ισχύ
Αντιμέτωπη με το δίλημμα πώς να σταματήσει έναν σύμμαχο που συμπεριφέρεται ως αντίπαλος βρίσκεται η Ευρώπη. Η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ να αρπάξει – «εξαγοράζοντας» ή διά της βίας – τη Γροιλανδία έχει σημάνει κατάσταση συναγερμού στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αναγκάζοντας ηγέτες, διπλωμάτες και στρατιωτικούς να εξετάζουν σενάρια που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν εξωπραγματικά ή αστεία. Καθώς η Ουάσιγκτον διατυπώνει ανοιχτά την πρόθεση να επαναχαράξει τον χάρτη της Αρκτικής, η Ευρώπη επιχειρεί να βρει τα όρια της δικής της ισχύος πριν να είναι αργά.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες μ’ ένα σύνθετο παζλ αποτροπής κι όπως δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας η ΕΕ έχει συζητήσει μια πιθανή απάντηση. Διπλωμάτες, αξιωματούχοι και ειδικοί του ΝΑΤΟ περιγράφουν ένα σκηνικό αβεβαιότητας, όπου η Ευρώπη αναγκάζεται να σκεφτεί και να σχεδιάσει κινήσεις που δεν είχε ποτέ φανταστεί απέναντι σε έναν αμερικανό πρόεδρο. Μέσα από τις συζητήσεις τους προκύπτουν όπως ανέφερε το Politico τέσσερις βασικές στρατηγικές επιλογές.
Πρώτη και ίσως ταχύτερη επιλογή είναι η εύρεση συμβιβασμού, δηλαδή η διαπραγμάτευση μιας λύσης που θα επιτρέψει στον Τραμπ να παρουσιάσει μια «νίκη» στις ΗΠΑ, δίχως η Δανία και η Γροιλανδία να θυσιάσουν την κυριαρχία τους. Ενας πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ εκτιμά ότι η συμμαχία θα μπορούσε να παίξει ρόλο διαμεσολαβητή, όπως έχει κάνει στο παρελθόν σε περιφερειακές διαμάχες.
Παράλληλα, οι σύμμαχοι εξετάζουν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική: αύξηση αμυντικών δαπανών, περισσότερες στρατιωτικές ασκήσεις και πιθανή δημιουργία ενός «Φρουρού της Αρκτικής», κατά το πρότυπο άλλων περιφερειακών αναπτυγμάτων του ΝΑΤΟ. Τέτοια βήματα θα μπορούσαν να καθησυχάσουν την Ουάσιγκτον σχετικά με την ασφάλεια του νησιού, περιορίζοντας την πίεση για μονομερή ενέργεια.
Η δεύτερη στρατηγική αφορά την αντιστάθμιση της αμερικανικής επιρροής μέσω οικονομικών κινήτρων. Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει την ιδέα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υπονοώντας ότι το νησί θα επωφεληθεί από αμερικανικές επενδύσεις. Για να αποδυναμώσουν αυτό το αφήγημα, η ΕΕ και η Δανία επιχειρούν να προσφέρουν πιο ελκυστικές προοπτικές: οι Βρυξέλλες προτείνουν σχεδόν διπλασιασμό των δαπανών για τη Γροιλανδία από το 2028, φθάνοντας τα 530 εκατ. ευρώ, ενώ το νησί θα μπορεί να διεκδικήσει επιπλέον χρηματοδοτήσεις για απομακρυσμένες περιοχές. Η νέα έμφαση σε επενδύσεις σε ορυκτούς πόρους και υποδομές μπορεί να πείσει τους Γροιλανδούς ότι η Ευρώπη μπορεί να τους προσφέρει ένα βιώσιμο μέλλον χωρίς την αμερικανική κηδεμονία.
Τρίτη επιλογή θεωρείται η άσκηση πιέσεων στην Ουάσιγκτον μέσω του Μηχανισμού Αποτροπής Μέτρων Εξαναγκασμού (ACI) του ισχυρού εμπορικού όπλου της ΕΕ. Με εξαγωγές άνω των 600 δισ. ευρώ προς τις ΗΠΑ, η Ενωση διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική δύναμη. Αν ο Τραμπ συνεχίσει την επιθετική εμπορική πολιτική ή χρησιμοποιήσει οικονομική πίεση για τη Γροιλανδία, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να απαντήσουν με στοχευμένα μέτρα. Η αμφιβολία, ωστόσο, παραμένει: θα πιστέψει ο Λευκός Οίκος ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να τα εφαρμόσει;
Η τέταρτη και πιο ριψοκίνδυνη επιλογή αφορά την ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία. Εάν η Δανία ζητήσει στήριξη, δυνάμεις από Γαλλία ή Γερμανία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά ως δύναμη εμπλοκής πρώτης γραμμής (την τακτική tripwire κατά την οποία ομάδες ανθρώπων αποτελούν φυσικό εμπόδιο όπως στην πλατεία Τιενανμέν) που θα καθιστούσε κάθε αμερικανική στρατιωτική κίνηση εξαιρετικά επικίνδυνη.
Αν και τέτοια δύναμη δεν θα μπορούσε να αναχαιτίσει μια πλήρη αμερικανική εισβολή, θα αύξανε σημαντικά το πολιτικό κόστος και θα μπορούσε να έχει σημαντικές ανθρώπινες απώλειες.