Η ανθρωπότητα έλαβε ένα μυστηριώδες σήμα 10 δευτερολέπτων από το διάστημα

Ένα σπάνιο και μυστηριώδες σήμα από τα βάθη του σύμπαντος εντόπισαν οι επιστήμονες. Το σήμα, διάρκειας μόλις 10 δευτερολέπτων, προέρχεται από ένα σημείο 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη, πιθανώς από μια εκρηκτική σουπερνόβα που έλαβε χώρα όταν το σύμπαν ήταν μόλις 730 εκατομμυρίων ετών.

Η ανίχνευση έγινε από δύο δορυφόρους, ενώ η προέλευσή του επιβεβαιώθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, που κατέγραψε λεπτομερείς εικόνες και μετρήσεις της εξασθενημένης λάμψης της έκρηξης. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το σήμα είναι αποτέλεσμα μιας εκπομπής ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, φαινομένου γνωστού για την τεράστια ισχύ του και την ικανότητά του να διαπερνά το διάστημα, χωρίς όμως να αποτελεί κίνδυνο για τη Γη λόγω της μεγάλης απόστασης.

Η προέλευση του σήματος και η σημασία του

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εκπομπή ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, που ονομάστηκε GRB 250314A, προέρχεται από την παλαιότερη σουπερνόβα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Οι ακτίνες γάμμα είναι αόρατες αλλά εξαιρετικά ισχυρές μορφές φωτός, οι πιο ενεργητικές ακτινοβολίες στο σύμπαν, που παράγονται από τεράστιες αστρικές εκρήξεις.

Παρά την τεράστια απόσταση, οι επιστήμονες παραμένουν αβέβαιοι γιατί αυτή η αρχαία σουπερνόβα φαίνεται τόσο όμοια με τις εκρήξεις αστεριών που παρατηρούνται στο σύγχρονο σύμπαν. Αν η έκρηξη είναι πράγματι η πηγή του σήματος, οι ερευνητές της NASA και της ESA αναμένουν τα πρώιμα αστέρια να είναι μεγαλύτερα και θερμότερα από ό,τι δείχνουν τα δεδομένα.

Ο Andrew Levan, κύριος συγγραφέας της νέας μελέτης από το Πανεπιστήμιο Radboud στην Ολλανδία, σημείωσε: «Υπάρχουν μόνο λίγες εκρήξεις ακτίνων γάμμα που έχουν ανιχνευθεί στα πρώτα δισεκατομμύρια χρόνια του σύμπαντος. Αυτό το γεγονός είναι εξαιρετικά σπάνιο και συναρπαστικό».

Η ανακάλυψη και η επιβεβαίωση

Το σήμα καταγράφηκε για πρώτη φορά στις 14 Μαρτίου 2025 από τον δορυφόρο Space Variable Objects Monitor (SVOM), ο οποίος ανίχνευσε μια ξαφνική λάμψη υψηλής ενέργειας από το βαθύ διάστημα. Ο ανιχνευτής αποτελεί κοινό έργο της Γαλλίας και της Κίνας, σχεδιασμένο να εντοπίζει τέτοιες εκρήξεις σε ολόκληρο το σύμπαν.

Η έκρηξη ακτίνων γάμμα διήρκεσε περίπου 10 δευτερόλεπτα και, παρότι ήταν εξαιρετικά ισχυρή, δεν αποτέλεσε κίνδυνο για τη Γη, καθώς η απόσταση των 13 δισεκατομμυρίων ετών φωτός μείωσε σημαντικά την ένταση της ακτινοβολίας.

Σε αντίθεση με τον σταθερό κοσμικό θόρυβο, αυτές οι εκρήξεις ξεχωρίζουν ως έντονες, εστιασμένες ακτίνες που αναγνωρίζονται εύκολα από τους δορυφόρους.

Ο ρόλος του τηλεσκοπίου James Webb

Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST) της NASA επιβεβαίωσε την ανακάλυψη τρεις μήνες αργότερα, το καλοκαίρι του 2025, καταγράφοντας λεπτομερείς εικόνες της εξασθενημένης λάμψης της έκρηξης. «Μόνο ο Webb μπορούσε να αποδείξει άμεσα ότι αυτό το φως προέρχεται από μια σουπερνόβα  ένα μαζικό αστέρι που καταρρέει», ανέφερε ο καθηγητής Levan.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το JWST θα μπορέσει να εντοπίσει περισσότερα τέτοια σήματα από την εποχή που το σύμπαν βρισκόταν στο 5% της σημερινής του ηλικίας, περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.

Νέα δεδομένα για την πρώιμη εποχή του σύμπαντος

Μέχρι σήμερα, η γνώση για το πρώτο δισεκατομμύρια χρόνια του σύμπαντος παραμένει περιορισμένη. Οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα πρώτα αστέρια είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής και περιείχαν λιγότερα στοιχεία από τα σημερινά.

Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτες που δημοσιεύθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025 στο περιοδικό Astronomy & Astrophysics, η σουπερνόβα που εντοπίστηκε 730 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη παρουσίασε παρόμοια φωτεινότητα με τις σύγχρονες εκρήξεις αστεριών.

Πηγή:Daily Mail