Κρις Λόκγιαρ: «Η ανθρωπιστική βοήθεια δεν είναι έγκλημα, αλλά δικαίωμα»
Λίγες ώρες μετά την επίσκεψή του στη Λέσβο και λίγο πριν επιστρέψει στη… βάση του, τη Γενεύη, ο βρετανικής καταγωγής γενικός γραμματέας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Κρις Λόκγιαρ, μιλάει αποκλειστικά στα «ΝΕΑ» για το Μεταναστευτικό, το νέο πλαίσιο για τις ΜΚΟ που ορίζει το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου καθώς και για τη σημερινή κατάσταση σε Σουδάν και Γάζα. Μάλιστα, πριν από μία εβδομάδα μίλησε στο CNN και τη βρετανοϊρανικής καταγωγής δημοσιογράφο Κριστιάν Αμανπούρ για την απειλή του Ισραήλ να αρνηθεί την αδειοδότηση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα και άλλων διεθνών ΜΚΟ για τις δράσεις τους στη Λωρίδα της Γάζας και στη Δυτική Οχθη.
Βρεθήκατε στη Λέσβο τις τελευταίες ημέρες. Ποια είναι η εικόνα που αποκομίσατε;
Νομίζω ότι η μεγαλύτερη εντύπωση που αποκόμισα ήταν πως το τραύμα που βιώνουν οι άνθρωποι που φεύγουν από εμπόλεμες ζώνες – το Σουδάν, το Αφγανιστάν ή την Υεμένη, και μίλησα με ανθρώπους από όλες αυτές τις χώρες – δεν τελειώνει όταν εγκαταλείπουν τη χώρα τους ούτε όταν φτάνουν στη Λέσβο.
Πολλοί έχουν βιώσει βία στη χώρα καταγωγής τους και κακοποίηση κατά τη διαδρομή, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας, συχνά εις βάρος των γυναικών. Ομως αυτό το τραύμα δεν σταματά όταν φτάνουν στη Λέσβο. Υποβάλλονται σε διοικητική και ψυχολογική αποτροπή, η οποία συνεχίζει να έχει έναν πολύ βαθύ και σημαντικό αντίκτυπο στη σωματική και ψυχική τους υγεία.
Ταυτόχρονα, είδα και μια τεράστια, πραγματικά εντυπωσιακή προσπάθεια από τους εργαζομένους στον ανθρωπιστικό τομέα και στις τοπικές κοινότητες, ώστε να μπορέσουν να προσφέρουν τη στήριξη που χρειάζονται οι άνθρωποι – τη στήριξη που χρειάζονται όσοι έχουν περάσει από αυτό το βαθύ τραύμα – για να προσπαθήσουν να ξαναβρούν κάτι που να μοιάζει με φυσιολογική ζωή και να αποκαταστήσουν την αξιοπρέπειά τους. Ετσι, ήταν πραγματικά μια ιστορία με δύο όψεις.
Ποια είναι η άποψή σας για το νέο πλαίσιο που θεσπίζεται σχετικά με τη συμμετοχή των ΜΚΟ σε ζητήματα που αφορούν τους πρόσφυγες στην Ελλάδα;
Νομίζω ότι αυτό που παρακολουθούμε εδώ στην Ελλάδα αποτελεί μέρος μιας ανησυχητικής παγκόσμιας τάσης επιθέσεων κατά των ΜΚΟ. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Η αλληλεγγύη και η ανθρωπιστική βοήθεια δεν είναι εγκλήματα, κι όμως ο νέος μεταναστευτικός νόμος ποινικοποιεί το ανθρωπιστικό έργο. Και καθιστώντας τη συμμετοχή σε ΜΚΟ επιβαρυντικό παράγοντα, εκθέτει τους εργαζομένους στην ανθρωπιστική βοήθεια σε ποινές έως και 10 χρόνων φυλάκισης και σε βαριά πρόστιμα, απλώς και μόνο επειδή σώζουν ζωές, παρέχουν ιατρική φροντίδα και στηρίζουν ανθρώπους που ζητούν άσυλο. Η ανθρωπιστική βοήθεια δεν είναι έγκλημα, αλλά δικαίωμα, και η ποινικοποίησή της αποτελεί μια συνειδητή πολιτική επιλογή.
Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση στη Γάζα και στο Σουδάν;
Στο Σουδάν, στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη βλέπουμε εξαιρετικά φρικτές ανθρωπιστικές κρίσεις. Εχουμε δει συστηματικές επιθέσεις κατά των δομών υγείας, καθώς και τον θάνατο δεκάδων, ακόμη και εκατοντάδων – στην περίπτωση της Γάζας – εργαζομένων στην παροχή βοήθειας και σε ανθρωπιστικές οργανώσεις. Ταυτόχρονα, και στις δύο περιπτώσεις, δυσκολευόμαστε να διασφαλίσουμε την πρόσβαση στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.
Στη Γάζα, μαζί με δεκάδες άλλες ΜΚΟ, ουσιαστικά έχει ανακληθεί η άδεια λειτουργίας μας και έτσι αγωνιζόμαστε να διατηρήσουμε την παρουσία μας εκεί και βρισκόμαστε σε ενεργές συνομιλίες με την ισραηλινή κυβέρνηση για να το επιτύχουμε αυτό, καθώς η ανάγκη για ανθρωπιστική βοήθεια παραμένει.
Παρά τις εύθραυστες εκεχειρίες, άνθρωποι συνεχίζουν να σκοτώνονται σχεδόν καθημερινά, ενώ η υγειονομική και ανθρωπιστική κατάσταση συνεχίζει να επιδεινώνεται, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες. Υπάρχει μια συνεχιζόμενη ιατρική και ανθρωπιστική καταστροφή, η οποία έχει ανάγκη τη στήριξη ανθρωπιστικών οργανώσεων.
Στο Σουδάν, η κατάσταση αποτελεί αναμφισβήτητα τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση που έχει δει ο κόσμος εδώ και δεκαετίες, με βάση τους αριθμούς. Κι όμως, υπάρχουν μεγάλες περιοχές του Σουδάν, ιδιαίτερα στο Νταρφούρ και στο Κορντοφάν, όπου η πρόσβαση ή η ανταπόκριση της ανθρωπιστικής κοινότητας συνολικά υπολείπεται κατά πολύ των αναγκών.
Παράλληλα, παρατηρούμε συστηματικές επιθέσεις κατά συγκεκριμένων εθνοτικών ομάδων, ιδιαίτερα μη αραβικών φυλών. Αυτό συμβαίνει στο Δυτικό Νταρφούρ από την αρχή της σύγκρουσης, αλλά πιο πρόσφατα είδαμε τις φρικιαστικές επιθέσεις των RSF στην πόλη Ελ Φάσερ, η οποία βρίσκεται υπό πολιορκία εδώ και πάρα πολλούς μήνες.
Και στις δύο αυτές περιπτώσεις υπάρχει επείγουσα ανάγκη για μαζική κλιμάκωση της ανθρωπιστικής ανταπόκρισης. Κάνουμε ό,τι μπορούμε – και είμαι πολύ περήφανος για όσα κάνουμε –, αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι χρειάζεται να γίνουν πολύ περισσότερα.
Εξακολουθούν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις να δέχονται επιθέσεις;
Ναι. Και οι επιθέσεις αυτές μπορεί να λάβουν πολλές διαφορετικές μορφές. Η περσινή χρονιά ήταν η πιο θανατηφόρα που έχει καταγραφεί ποτέ για τους εργαζομένους σε ανθρωπιστικές οργανώσεις σε μέρη όπως η Γάζα και το Σουδάν, αλλά και πιο μακριά όπως η Υεμένη και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Ομως, ταυτόχρονα, οι επιθέσεις κατά των ανθρωπιστικών οργανώσεων μπορεί να παίρνουν και λιγότερο προφανείς μορφές. Παρατηρούμε αύξηση των διοικητικών και γραφειοκρατικών εμποδίων, τα οποία, ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, έχουν στόχο να περιορίσουν την πρόσβασή μας στους πληθυσμούς ή, ακόμη πιο ανησυχητικά, την πρόσβαση των ίδιων των ανθρώπων στην ανθρωπιστική βοήθεια.
Παράλληλα, βλέπουμε, για παράδειγμα σε περιοχές όπως η Γάζα, τις ανθρωπιστικές οργανώσεις να εργαλειοποιούνται, σε μια προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν ως μέσο για να δικαιολογηθούν και να συνεχιστούν η βία και η σύγκρουση. Ετσι, βρισκόμαστε την ίδια στιγμή να παρασυρόμαστε σε έναν πόλεμο επικοινωνίας.