Στο προοδευτικό ΠΑΣΟΚ
Ακόμα μια φορά, τα πράγματα στο ΠΑΣΟΚ ζορίζουν ενόψει συνεδρίου. Και με πρόσχημα ότι «δεν κουνιέται η [δημοσκοπική] βελόνα» αμφισβητείται ανοιχτά πια ο Νίκος Ανδρουλάκης. Φωνές αμφισβήτησης ακούστηκαν, και μάλιστα δυνατές, στη συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας του κόμματος. Ο Παύλος Γερουλάνος, μάλιστα, φιλονίκησε με τον πρόεδρο. Τον κατηγόρησε ότι δεν έχει πετύχει ο αρχικός σχεδιασμός και ζήτησε να συνεδριάζουν πιο συχνά τα κομματικά όργανα, ζήτησε δηλαδή περισσότερη εσωκομματική γραφειοκρατία. Πολύ σωστά, ο Νίκος Ανδρουλάκης του θύμισε ότι είναι κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, εκ των πραγμάτων δηλαδή ένα από τα λίγα πρόσωπα που πάντα μπορούν να έχουν γνώμη για τη γραμμή και, επίσης, να λέει τη γνώμη του και στα όργανα, και στον πρόεδρο και δημοσίως.
Η πιο ωραία παρέμβαση, ως συνήθως, ήταν του Χάρη Δούκα. Ο δήμαρχος Αθηναίων γκρίνιαξε κι αυτός για τη βελόνα που δεν κουνιέται, ή κουνιέται αρνητικά, σημείωσε ότι η προοπτική της εκλογικής νίκης την οποία μόνο στο ΠΑΣΟΚ έβλεπαν απομακρύνεται και πρότεινε ένα πλαίσιο με τρεις κεντρικούς άξονες που μπορούν να δώσουν καθαρό πολιτικό στίγμα. Τι είναι αυτό το σχέδιο; Επαναστατικό. Η βασική θέση του Χάρη Δούκα είναι να αποκλειστεί ρητά και καταστατικά κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με τη Νέα Δημοκρατία και η διατύπωση ενός ισχυρού «ναι» στην προοδευτική διακυβέρνηση.
Τι ζητάει στην πράξη ο Χάρης Δούκας; Πριν απ’ όλα, καταστατικά μάλιστα, μια δήλωση ότι, ακόμα κι αν το απαιτήσει το εκλογικό αποτέλεσμα, η βούληση δηλαδή των πολιτών, το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να αρνηθεί πιθανή κυβερνητική συνεργασία, στη βάση ενός συμφωνημένου προγράμματος (όπως, π.χ., συμβαίνει στη Γερμανία ανάμεσα στους χριστιανοδημοκράτες και τους σοσιαλδημοκράτες), επειδή είναι προσανατολισμένο στον προοδευτισμό, πιθανόν ενισχύοντας την ακυβερνησία και σφραγίζοντας την κατάλυση της σταθερότητας. Ιδανική επιλογή αυτοχειριασμού, όχι μόνο της χώρας αλλά και του κόμματος.
Αλλά ήδη η επιλογή της «προοδευτικής» ταυτότητας σημαίνει, εκ των προτέρων, την αυτοπεριθωριοποίηση του ΠΑΣΟΚ στον χώρο των γκρουπούσκουλων και της λεγόμενης πληθυντικής Αριστεράς. Σημαίνει, δηλαδή, τη δογματική εμβάθυνση σε ένα κινηματικό ΠΑΣΟΚ, τη με συνέπεια επιλογή συρρίκνωσης που ακολουθείται λόγω της εξώθησης του εκσυγχρονιστικού κύματος μέσα στο κόμμα στην παραίτηση, στην έξοδο, στη μεταγραφή στη ΝΔ ή στη χωρίς σπουδαίες προοπτικές παραμονή (όπως κάνει η Αννα Διαμαντοπούλου).
Με ποιες απώτερες βλέψεις; Η πρόταση του Χάρη Δούκα σημαίνει ότι αντί να συζητάνε μεταξύ τους οι γνωστοί πασόκοι που έχουν απομείνει, θα ήταν πρέπον να μπουν στη συζήτηση και τα κόμματα του διαλυμένου ΣΥΡΙΖΑ (ο ΣΥΡΙΖΑ Φάμελλου και η καθηλωμένη δημοσκοπικά κάπου στο 1,5% Νέα Αριστερά), πιθανόν οι αριστεριστές του σχήματος ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ενδεχομένως ο Βαρουφάκης. Ας μας πει τουλάχιστον αν σε αυτή τη συνεργασία που θεωρεί προοδευτική συμπεριλαμβάνει τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, το κόμμα Κασσελάκη, τον Τσίπρα και τη Μαρία Καρυστιανού.
Το ΠΑΣΟΚ έχει χάσει την μπάλα. Παρότι πλήρωσε ακριβά τη συμβολή του στη σωτηρία της χώρας και παρότι βρέθηκε με κόστος απέναντι στους λαϊκιστές του αντιμνημονίου την περασμένη δεκαετία, μετά τον Ευάγγελο Βενιζέλο οι ηγεσίες του δεν κατανόησαν τον ρόλο που μπορούσε να παίξει στην εποχή της ανασυγκρότησης. Γι’ αυτό συντάχθηκαν με τις δυνάμεις της άγονης διαμαρτυρίας. Η ταυτότητα αυτή ενισχύθηκε από τον τυφλό αντιμητσοτακισμό του Νίκου Ανδρουλάκη, τον οποίο υιοθετούν και οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι.
Ανάμεσά τους, ο Χάρης Δούκας είναι ο προοδευτικότερος όλων.
Το μπλοκάρισμα της Mercosur
Το μπλοκάρισμα της συμφωνίας Mercosur από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι μια μεγάλη συνεργατική νίκη των δυνάμεων του λαϊκισμού και των εθνικών ιδιοτελειών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Κι είναι η πρώτη φορά που οι δυνάμεις αυτές συντονίζονται και επηρεάζουν μια τόσο καθοριστική απόφαση, κόντρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο μείγμα της πολιτικής της. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δείχνει ότι ο αριστερός και ο δεξιός λαϊκισμός στο Ευρωκοινοβούλιο συναντιούνται με τις εσωστρεφείς συντηρητικές δυνάμεις που αντιλαμβάνονται την Ευρώπη ως σύνολο αντιμαχόμενων εθνικών συμφερόντων. Με τους ακριβοπληρωμένους εκπροσώπους των πολιτών να δίνουν όλο και περισσότερο βάρος στο θυμικό, στον φόβο και στην εσωτερική απήχηση της παρουσίας τους και όλο και λιγότερη εμπιστοσύνη στη θεσμική συνέχεια και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Δεν είναι μια απόφαση χωρίς κόστος, επειδή η Ευρώπη θα πρέπει να διασφαλίσει εναλλακτικές αγορές, ιδίως αν επιλεγεί ο δρόμος των δασμών σε βάρος των ΗΠΑ, ως απάντηση στις πολιτικές δασμών του Τραμπ. Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενου προστατευτισμού, άλλωστε, η αποδυνάμωση των εμπορικών συμμαχιών μοιάζει περισσότερο με αυτοϋπονόμευση.
Η εξέλιξη αυτή φωτίζει μια παλιά ευρωπαϊκή δυσκολία: να αντιληφθεί ότι, στον κόσμο που διαμορφώνεται, η ενιαία φωνή δεν είναι ιδεολογική πολυτέλεια αλλά όρος πολιτικής ύπαρξης. Είναι απογοητευτικό ότι οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι υπονομεύουν αυτή την ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική.